Уран барилдаантай, уян налархай хөдөлгөөнтэй, хөлийн ажиллагаа, тэнцвэр сайтай, лав барьц авдаг, хэрийн тонгороо, өмсөөнд явчихгүй эрэгтэйчүүдийн жүдо бөхийн -66 килограммын жингийн Дэлхийн чансааны зургаад эрэмбэлэгддэг Ё.Басхүү өчигдөр олимпын наадмын татамид гарлаа.

    Жүдо бөхийн эрэгтэйчүүдийн -66 килограммын жингийн олимпын эрх авсан шилдэг 32 тамирчны эхний тойргийн барилдаанд гоц мөргөж, шилдэг 16--гийн барилдаанд шалгарсан. Хоёр дахь шатны барилдаанд Беларусийн бөх Дмитрий Миньков гэх дэлхийн чансааны 27-д бичигддэг, 2021 оны Казан, Тел Авивын их дуулгын мөнгөн медальт тамирчинтай учраа таарч, эн тэнцүү үзэлцлээ. Уг барилдааны үндсэн цагт Дмитрий хоёр, Ё.Басхүү нэг торгуультайгаар нэмэлт цагт шилжсэн юм. Ийнхүү нэмэлт цагт манай тамирчин торгуулиар ялалт байгуулсан юм. Тэд үндсэн цагаас нэг минтут 59 секунд үлдээд байхад шүүгчээс хоёул идэвхгүй барилдаан гэх торгууль хүртсэн. Түүнээс өмнө Дмитрийг өрсөлдөгчийнхөө бүснээс зуурсан хэмээн үзэж, шүүгч үндсэн цагаас  хоёр минут 13 секунд үлдээд байхад торгосон юм. Гэвч барилдаан эхлээд ердөө 30 секунд өнгөрч байхад Ё.Басхүүгийн хөлөнд хүрсэн Беларусийн бөхийг торгоогүй. Үүгээр Ё.Басхүүгийн барилдаандаа авах "торгуулийн гараа" эхэлсэн юм.

     Үндсэн цагт үнэлгээ аваагүй хоёр тамирчин цаг сунган барилдаж, Монголын тамирчин торгуулиар ялалт байгууллаа.  Улмаар Ё.Басхүү шөвгийн наймд шалгаран, бүсээ тэргүүлэх үү, мөнгөн медалийн төлөө барилдах эрхээ авах уу гэдгийг шийдэх сэтгэл догдлуулсан мөчид хүрч, ирсэн. Түүний учраа таарсан бөх Японы Абэ Хифүми байсан бөгөөд дэлхийн чансаанд Ё.Басхүүгийн яг дээр, тавдугаарт эрэмбэлэгддэг билээ. Хоёр тамирчин 2019 оны Осакагийн их дуулгад таарч, нэмэлт цагт шилжин Абэ ялалт байгуулж байсан түүхтэй. Японы ах дүү бөхчүүдийн нэг Абэ Хифүми 2021 оны Дизелдорф, Антальяагийн их дуулгаас алтан медаль хүртээд байгаа билээ. Харин манай бөх энэ онд Ташкентын их дуулгаас мөнгө, Унгарт болсон Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс хүрэл медаль хүртсэн. Ийм л эн тэнцүү хоёр бөхийн шөвгийн наймын барилдаан эхэлж, хэрийн тонгороо, өмсөх мэхэнд явахгүй, тэнцвэр, мэдрэмжтэй хоёр бөх нэг нэгнээсээ даацтай, угсраа мэх хүлээн ач "тач" үзэлцлээ. Улмаар жүдо бөхийн үндсэн дөрвөн минутын барилдаан дуусахаас 42 секундын өмнө Ё.Басхүүг шүүгч торголоо. Үүний дараа Абэгийн дархан тохой мэхэнд Ё.Басхүү суганы барьцаа лавшруулахаар явж вазари үнэлгээ алдан дагах барилдаан хийхээр болсон юм.

   Дагах барилдаанаа жингийнхээ дэлхийн чансааг тэргүүлдэг Италийн бөх Ломбардо Мануэльтай хийсэн. Яалт ч үгүй дэлхийн чансааны эхэнд бичигддэг бөхчүүд дутуу мэхэнд тэнцвэртэй, хэвтээ барилдааны хамгаалалт сайн, бяр, хүч ойролцоо Ломбарда энэ жил Унгарт болсон дэлхийн аваргаар мөнгөн медаль хүртэж, хоёр тамирчин медалийн тавцанд хамтдаа зогссон юм. Тэдний хэн хэнээс бүрэн гүйцэд мэх ирээгүй бөгөөд Ломбардо илт суух, хуурамч довтолгоо хийх зэргээр дүрмийн алдаа их гаргаж, идэвхтэй мэт харагдаж байсан ч талбайд ажилласан Бразилийн шүүгч нэмэлт цаг эхэлж таван минут 12 секунд болж байхад ганцхан удаа хуурамч довтолгооны торгууль олгов.

  Харин Ё.Басхүүд гурван торгууль өгснөөр хүрлийн төлөөх барилдаанаас мултарч, олимпын долдугаар байрт шалгарсан билээ. Түүнд өгсөн торгуулиудыг тодруулбал, барилдааны үндсэн цаг дундаа орж байхад хуурамч довтолгооны алдаа хүлээлгэсэн. Харин нэмэлт цаг эхлэн дөрвөн минут 50 секунд өнгөрч байхад өнөөх торгуулийг дахин оноолоо. Улмаар зургаан минут 24 секундэд Ё.Басхүү Ломбардог таллаж үүрээд, тонгорч вазари үнэлгээ авсан юм. Энэ мөчид монголчууд бүгд суудлаасаа өндийн уухай хашхирч байсан биз. Гэвч түүнийг мэхээ хийж унагаасныхаа дараа Ломбардогийн гарыг татаж, улан дээрээс зүтгэх үедээ зүүн гараараа дэмжлэг авах зорилгоор хөлөнд нь хүрсэн хэмээн үзэж, торгууль өгснөөр Ё.Басхүү ялагдал хүлээсэн. Бөх тайлбарлагчид, сонирхогчид бүр үүнийг өөр өөрөөр харж буй. Босоо байрлалд мэх хийхээс өмнө хөл болон өмдөнд хүрсэн бол яалт ч үгүй торгууль авах байсан ч өрсөлдөгчөө унагасан түүнийг босоогоос хэвтээ барилдаанд шилжих үед ийн торгосон юм. Хэрвээ энэ торгууль зөв бол шөвгийн 16-гийн барилдаан эхлээд удаагүй байхад Беларусийн бөх Дмитрийг Ё.Басхүүгийн хөлөнд хүрсэн хэмээн торгосон бол нэмэлт цагийн барилдаан хийхгүйгээр гурван торгууль алдсан Дмитрий шууд ялагдах байлаа. 2016 оны Риогийн олимпын эмэгтэйчүүдийн 56 килограммын жингийн аваргын төлөө Силва Рафелатай барилдсан Доржсүрэнгийн Сумъяа түрүүлэх байлаа.

   Гэвч хашир барилдсан Ё.Басхүү гурван ч торгууль авахаасаа өмнө илүү идэвхтэй ажиллах хэрэгтэй ч байсан байж мэднэ. Үндсэн цаг дуусах эсвэл нэмэлт цагт барилдаж эхэлсэн үедээ зоригтой, даацтай мэх хийсэн бол торгуулийн ялагдал харамсалтайгаар амсахгүй байсан байж мэднэ.

 Б.Бадамзул