Энэ оны төсөв түүхэн дэх хамгийн муу, алдагдалтай төсөв болно гэлцэж байсан. Тэгвэл нэгдүгээр улирлын байдлаар эдийн засаг 7.9 хувиар өссөн, гурван салбар цар тахлын өмнөх үедээ очсон. Мөн өнгөрсөн сард Засгийн газраас 2023 оны улсын төсөвт тодотгол хийх, цалин, тэтгэмж, тэтгэвэр нэмэх талаар мэдээлэл хийсэн. Тэгвэл бид төсөвт тодотгол хийх шаардлага эсэх талаар эдийн засагчдын байр суурийг сонслоо.

ЭДИЙН ЗАСАГЧ Н.ЭНХБАЯР: Төсвийн тухай хуулиудад орлого нэмэгдэхийн хэрээр тодотгол хийхгүй гэж заасан байгаа

                “Улсын төсөвт орлого өмнөх оны төсөөллөөс нэмэгдсэн. Мөн эдийн засаг тогтворжиж байгаатай холбогдуулан төсөвт тодотгол хийх талаар хэлэлцэж байна.  Харин төсвийн тухай хуулиудад орлого нэмэгдэхийн хэрээр тодотгол хийхгүй гэж заасан байгаа. Тэгэхээр төсөвт тодотгол хийхийн тулд хэд хэдэн хуулийн заалтыг өөрчлөх шаардлага үүснэ.  Энэ жилийн баталсан төсвийн 10 хувьтай дүйцэхүйц мөнгөн дүнг тодотголоор зарлагадна. Ингэснээр 2024 оны улсын төсөв өндөр батлагдах магадлалтай.  Эдийн засаг өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад л нэмэгдсэн.  Тухайн жилийн төсвийг батлах үеэрээ л  цалин, тэтгэвэр, тэтгэмж нэмэх талаар хэлэлцэх хэрэгтэй. Төсвийн орлогоос шалтгаалж, хасаж нэмээд байж болохгүй. Цалин, тэтгэвэр танаж болдоггүй суурь зардал учир сайн бодож, тооцоолж, судалж байж нэмэх хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол дараа дараагийн жилийн төсөвт хүндрэл үүсгэж, төсвийг алдагдал гарах магадлалтай”

ЭДИЙН ЗАСАГЧ Б.ЛАКШМИ: Энэ оны улсын төсөвт тодотгол хийвэл эдийн засгийн өсөлт саармагжих эрсдэлтэй 

                “Төсөвт тодотгол хийж, цалин, тэтгэмж, тэтгэврийг нэмэхийн тулд ойролцоогоор 1.3 их наяд төгрөг зарцуулна. Ард иргэдийн амьдрал хүнд цалин, орлого хүрэлцэхгүй байгаа нь үнэн. Гэхдээ цалин нэмэгдэхэд дагаад инфляц өсдөг зах зээлийн бичигдээгүй “хууль” бий.  Тэгэхээр үр дүн байхгүй, цалин нэмж байгаа нэртэй төсөвт алдагдал үүсэж, эдийн засгийн өсөлт саармагжих эрсдэлтэй.  Манай улсын төсөв нүүрсний экспортоос шалтгаалан нэмэгдэж, буурдаг.  Бид цар тахлын өмнө хамгийн  ихдээ 37 сая тонн нүүрс экспортлдог байсан. Цаашид энэ хэмжээ нэмэгдэх, тогтвортой байна гэсэн үг биш.  Богино хугацааны өсөлтийн үр дүнгээр тодотгол хийх маш буруу сонголт юм. Хэрэв зайлшгүй төсөвт тодотгол хийхээр болбол хамгийн бага тэтгэвэр 500 гаруй төг байгаа, анх тогтоохдоо багаар тогтоочихсон тэр зөрүүг өнөөдөр болтол арилгаагүй. Ийм бага тэтгэвэр авч байгаа хүмүүс шууд ядуурал руу орчхоод байгаа. Тэгэхээр эдгээр хүмүүсийн тэтгэврийг нэмэх үе шаттай төлөвлөгөө боловсруулж хэрэгжүүлэх хэрэгтэй. Зарим нэгийг нэгмөсөн сайн нэмж өгөх хэрэгтэй байна.

 ЭДИЙН ЗАСАГЧ Ж.ДЭЛГЭРСАЙХАН: Энэ оны улсын төсөвт тодотгол хийх ямар ч шаардлагагүй

        “Өнгөц харахад иргэдийнхээ амьдралын түвшнийг дээшлүүлэхийн тулд цалин, тэтгэвэр, тэтгэмж нэмэх нь зөв мэт байна. Гэхдээ эдийн засаг бүрэн сэргээгүй үед олон эрсдэл дагуулна. Оновчтой бодлогоор эдийн засгийн бүтээмжтэй уялдуулан нэмэх нь зүйтэй. Хэрэв яарч буруу үйлдэл хийвэл инфляц бууруулах бус илүү өсгөх магадлалтай.Төсөвт тодотгол хийгээгүй жил манай улсад бараг байхгүй. Сүүлийн үед сонгуулийн өмнөх жилийн төсөв тэлэлттэй байдаг гэх асуудал яригдаж байна. Мөн Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлт, улс төрийн нөхцөл байдал эрчимтэй байгаа энэ үед хэрэггүй нэмэлт тодотгол хийж магадгүй. Төсвийн тухай хуульд ямар үед яаж тодотгол хийх талаар тодорхой заасан байдаг.  2023 оны төсөв батлагдахад нэлээд өөдрөг төсөв боллоо гэж харж байсан. Гэхдээ оны эхний дөрвөн сарын байдлаар төсөвт ямар нэгэн нэмэлт тодотгол  оруулах шаардлага алга. Манай улсын хувьд нэлээд хүчтэй халамжтай болсон байна. Үүнийгээ дагаад ажиллах хүчний тоо хэмжээ буурч, хөдөлмөрийн зах зээлийн нөхцөл байдал эргэлзээтэй байгаа. Мөн цар тахлын эсрэг авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээнээс үүдэн инфляцын түвшин өссөн. Иймд өнөөдрийн эдийн засгийг өсөлтийг цааш өсгөх, нийгмийн халамжийг хэрхэн зөв удирдах нь томоохон сорилт болж байна”