Ерөнхий сайдын нутгаас 2020 онд Ерөнхийлөгчийн оронд нөхөн сонгогдсон Хүнс хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд Ц.Идэрбат Хэнтий аймгийн Баянмөнх суманд төрж, Өндөрхаанд өссөн нэгэн. Боловсролынхоо намтарт “Гадаад хэлний дээд сургууль”-ийг гадаад хэлний багш мэргэжлээр төгссөн гэдэг. Гэхдээ хачирхалтай нь, Ц.Идэрбатын төгссөн “Гадаад хэлний дээд сургууль” одоо үйл ажиллагаа явуулдаггүй, хувь, хувьсгалын бүртгэлд ийм сургууль байхгүй. Гол нь УИХ-ын гишүүн Ц.Идэрбат Ерөнхий сайдтай үе тэнгийнх. Ерөнхий сайдыг Бэрх тосгонд ахлах сургуулиа төгсөж байхад тэрбээр аймгийнхаа нэгдүгээр сургуулийг дүүргэж байсан. Ц.Идэрбат 2003 онд аймгийнхаа МАН-ын хороонд улс төрийн ажилтан болж, таван жил ажилласан түүхтэй. Улмаар 2008 онд 27 насандаа Хэрлэн сумын Засаг даргын орлогч, 2016 онд Хэрлэн сумын Засаг дарга, 2020 онд Хэнтий аймгийн Засаг дарга болсон байдаг. Харин 2021 оны есдүгээр сард болсон нөхөн сонгуулиар Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн оронд УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон одтой нэгэн.

        Ц.Идэрбат УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсоныхоо дараа “огцом” баяжсан. Тэрбээр 2020 онд 266 сая төгрөгөөр үнэлэгдэх орон сууц, хашаа, байшинтай гэж хөрөнгөө мэдүүлсэн байдаг. Мөн өмчлөх эрхийн гурван газартай, дотоодын хадгаламждаа 15 сая төгрөгтэй, гэр бүлийн орлогоо 40 сая, өөрийн орлогоо 22 сая, нийт хөрөнгө нь 500 сая хүрэхгүй төгрөг гэж мэдүүлж байжээ. Гэтэл ганцхан жилийн дотор хөрөнгө нь тэрбум болж нэмэгдсэн. Тодруулбал, тэрбээр 2021 онд 795 сая төгрөгөөр үнэлэгдэх гурван орон сууц, хашаа, байшин, өвөлжөөтэй болжээ. Түүнчлэн жилийн орлогоо 122 сая, гэр бүлийн орлогоо 40 сая, дотоодын хадгаламж нь 41 сая төгрөг болж нэмэгдсэн байна. Ингэснээр нийт хөрөнгө нь тэрбум “хол” давж, төрөөс “төрсөн” тэрбумтнуудын эгнээнд 365 хоногийн дотор орсон байдаг. 

        Ингээд зогсохгүй төгссөн тодорхой сургуульгүй төрд ажилласан туршлага нь Засаг даргаас “хэтрээгүй” Ц.Идэрбат “Хэнтий телевиз”-ийн 50 хувийг эзэмшдэг. Түүний эхнэр Санжмятавын Болортунгалаг нь хүнсний дэлгүүр, автомашин угаалга, моторт тээврийн хэрэгслийн худалдааны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг “Тэргүүн их наяд” ХХК-ийг эзэмшдэг. Харин Ц.Идэрбатын аав Ж.Цагаанхүүгийн нэр дээр “Тэнгэрийн буян” гэх ХХК бүртгэлтэй байдаг. Уг компани нь мөн л хүнсний дэлгүүр, оёдлын цехийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг. Өөрөөр хэлбэл, жирийн нэгэн хүнсний дэлгүүр, худалдаа үйлчилгээ эрхэлдэг гэр бүлийн хөрөнгө орлого өдөр өдрөөр ийн өсөж байгааг хууль, хяналтынхан анзаарсан ч Ерөнхий сайдын фракцын хүн гээд одоохондоо “чимээгүй” байгаа бололтой.

         Ноцтой нь, Ц.Идэрбат, аав Ж.Цагаанхүүтэйгээ хамт шүүхэд дуудагдаж байжээ. Тодруулбал, “Капитал” банкнаас 40 сая төгрөгийн зээл авсан ч хугацаандаа төлөөгүй байна. Ингээд банкнаас Ц.Идэрбат, Ж.Цагаанхүү нарт гомдол гаргаж, Иргэний хэргийн шүүхэд хандажээ.

“Капитал” банк нэхэмжлэхдээ “Манай банкнаас 2014 оны тавдугаар сарын 14-нд 2040000008 тоот зээлийн болон барьцааны гэрээ байгуулан 40 сая төгрөгийн зээлийг 36 сарын хугацаатай, жилийн 24 хувийн хүүтэй зээлж авсан. Зээлийн гэрээний үүргийн баталгаа болгон дараах хөрөнгийг барьцаалсан. Зээлдэгч нар нь банктай байгуулсан зээлийн гэрээний эргэн төлөлтийн графикаа удаа дараалан зөрчин, зээлээ 2016 оны долдугаар сараас хойш төлөөгүйн улмаас зээлийн өрийн үлдэгдэл дараах байдалтай байна. Иймд хариуцагч Ж.Цагаанхүү, Ц.Идэрбат нараас 16,401,330 (Арван зургаан сая дөрвөн зуун нэг мянга гурван зуун гучин төгрөг) төгрөгийг хариуцагч нарын орлогоос гаргуулж банкыг хохиролгүй болгож өгнө үү. Шүүхийн шийдвэрийг сайн дураараа биелүүлээгүй тохиолдолд барьцаа хөрөнгөө; үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар шүүхийн шийдвэрт тусгаж өгнө үү” гэжээ.

Харин Ц.Идэрбат, Ж.Цагаанхүү мэдүүлэхдээ “Бид “Капитал” банкнаас 40 сая төгрөгийн зээл авсан нь үнэн. Зээлийн үлдэгдэл төлбөр төлөгдөөгүй байгааг хүлээн зөвшөөрч байна. Уг зээлийг бүрэн төлж барагдуулаагүй шалтгаан нь манай аж ахуйн нэгж нь 2016 оноос эдийн засгийн хямралд өртөж, хаалгаа барьсан. Хариуцагч Ж.Цагаанхүү миний бие эрхэлсэн ажлаасаа гарч, өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгосон зэргээс шалтгаалан орлогын эх үүсвэр эрс буурсантай холбоотой юм. Энэхүү зээлийн үлдэгдлийг 2017 оны есдүгээр сарын 1-ний өдрийн дотор бүрэн төлж барагдуулна” гэж мэдүүлж байжээ.

Ингээд шүүхээс Ц.Идэрбат, Ж.Цагаанхүү нарыг өрөө төлж барагдуулахаар болсон тул хэргийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн баримт байна.