Үндэсний батлан хамгаалахын их сургуулийн удирдлагууд илтэд хууль зөрчиж, Боловсрол, шинжлэх ухааны яамнаас ямар ч зөвшөөрөл авахгүйгээр есөн мэргэжилд өөрсдийн дур зоргоор элсэлт аваад зургаан жил болсныг та мэдэж байгаа юу, Л.Цэдэвсүрэн сайд аа.  Өөрөөр хэлбэл, Монгол Улсын Батлан хамгаалахын их сургууль Боловсролын тухай хуулийн заалтыг илтэд зөрчиж, зөвшөөрөлгүйгээр дээд боловсрол олгох сургалтын үйл ажиллагаа явуулсан. Бүр хуурамч бичиг баримт бүрдүүлж, боловсролын диплом төгсөгчдөд олгосон асуудал үүсээд байгаа. АТГ-ынхан дээрх асуудлыг шалгаж эхэлсэн гэдгийг Нийслэлийн прокурорын газраас мэдэгдээд буй. Хуурамч диплом олгохыг завдаж байгаа асуудлыг БШУЯ-ынхан хянаж байх ёстой. Гэвч тус яамны үе үеийн сайдууд үүнийг огт анхааралдаа авч байгаагүй ирсэн бололтой. Яамны холбогдох мэргэжилтнүүд сургуулийн захирлуудтай үгсэн тохиролцож, хамтран хууль зөрчдөг байсан байх баримт, мэдээллүүд ч байна. Үүнээс болоод 400 гаруй оюутан хохирч, 150 орчим төгсөгч хуурамч дипломтой болчихоод хаашаа, хэнд хандахаа мэдэхгүй сандарч явна.  

Хяналт алдагдах болсон шалтгаан буюу авлигын хэрэг

         2012 оноос өмнөх цаг үед Монголын боловсролын салбар ямар ч хараа хяналтгүй явж ирсэн. Их, дээд сургуулийн удирдлагууд дуртай, мөнгөтэй нэгэнд диплом гаргаж өгдөг байлаа. Үүнийхээ шанд авлига авдаг байсныг олон хүн мэднэ, гэрчилнэ. Үүнийг Засгийн газраас бодлогоор таслан зогсоож, босго оноогоор шалгаруулан элсүүлж, элссэнээс хойших ирц, явцын шалгалтууд гэх мэт бүх үйл явцыг нарийн хянадаг, шалгадаг болсон. Өөрөөр хэлбэл, тухайн сургуулийн босго оноонд хүрэхээргүй оноотой элсэгч ямар ч танил талтай байсан тус сургуульд элсэн орох боломжгүй болгож, цахим бүртгэл бий болгосон. Ингээд дөрвөн жил цахим бүртгэл хийсний дараа улсын шалгалтын дүнг харгалзан үзэж, тухайн мэргэжлийн кодыг яамнаас олгодог. Өөрөөр хэлбэл, аль нэг их, дээд сургууль дур зоргоороо анги нээж, зөвшөөрөлгүйгээр нэг хичээл оюутан, суралцагсдад заах цаашлаад ч хуурамч диплом өгөх, босго оноонд тэнцээгүй хүн сургуульд элсэх боломжгүй болтол нь хяналт бий болгочихсон гэсэн үг юм. Үүнээс болж хувийн цөөнгүй сургууль хаалгаа барьж, дампуурсан. Гэтэл ҮБХИС-д ямар далдын хүч нөлөөлж, есийн есөн мэргэжлээр элсэлт авчихаад, яамны зөвшөөрөлтэй дипломыг үнэт цаасан дээр хэвлүүлээд өгөх болов. Үүнийг бид нэхэн сурвалжиллаа.

 БШУЯ-ны  Их, дээд боловсролын газрын дарга, мэргэжилтнүүд хяналтаа алджээ. Тэд ямар ч бүртгэлгүйгээр 400 оюутан элсүүлснийг бүтэн дөрвөн жилийн хугацаанд илрүүлж чадаагүй. Үүний цаад шалтгаан юу байв. АТГ-аас хэлтсийн дарга, мэргэжилтнүүдийг нь шалгаж эхэлсэн байна. Өөрөөр хэлбэл, тэд тус сургуулийн удирдах албан тушаалтнуудаас их хэмжээний авлига авч, эрх мэдэл албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, оюутнуудын төлбөрийн мөнгийг завших боломж олгосон уу. Бүр хуурамч диплом олгох ажлыг ч хийлцсэн байж болзошгүй ноцтой нөхцөл байдал бий болжээ. Үүнийг шалгаж тогтоох ажиллагаа хийгдэж байгааг эх сурвалж онцолж байна.

“БШУЯ, Батлан хамгаалах яамныхан хууль зөрчсөн энэ хэрэгт холбоотой”

Энэ талаар нэгэн албаны эх сурвалжтай холбогдож цөөн асуултад хариулт авлаа.  Боловсролын яам төдийгүй Батлан хамгаалахяамныханд энэ асуудал “шүдний өвчин” нь болоод байгаа гэнэ.  

-ҮБХИС-ийн захирлууд БШУЯ-нд бүртгэлгүй, мэргэжлийн зөвшөөрөлгүй есөн мэргэжлээр элсэлт авч байгаа гэдгээ Батлан хамгаалах яаманд мэдэгдсэн үү. Энэ талаар танд мэдээлэл байна уу?

-Одоогийн байдлаар Батлан хамгаалахын сайд Г.Сайханбаяр нь 2014-2020 оны долдугаар сар хүртэл БХЯ-ны Стратегийн бодлого, төлөвлөлтийн газрын даргаар ажиллаж байсан. Энэ асуудлыг хамгийн сайн мэдэж байсан хүн. Гэтэл үүнийг таслан зогсоогоогүй. Мөн одоогийн боловсролын сайд Л.Цэдэвсүрэн ч тухайн үед яамны мэргэжилтэн байсан. Гэтэл үүнд огт анхаарал хандуулахгүй байна. Энэ асуудал ҮБХИС-ийн үе үеийн захирлуудаас гадна  хоёр яамны холбогдох мэргэжилтнүүдтэй шууд холбоотой.

-400 оюутны асуудал юу болж байна вэ. Тодорхой шийдэлд хүрсэн үү?

-Ямар ч шийдэлд хүрээгүй байна. Тэд дэлхийд хаана ч байхгүй, хэсэг хүний зохиосон мэргэжлээр сураад төгсчихсөн. Хаана ч ажилд орох боломжгүй юм билээ. Үүнийг хэн яаж шийдэх вэ, ямар гарц боломж байна вэ, дахиж нэг жил сургах уу гээд олон асуулт хариултаа нэхэж байна. Гол нь одоо БШУЯ л бүх асуудлыг нэг тийш нь болгох ёстой. Төгсөгчдийн, одоо суралцаж байгаа оюутнуудын мэргэжлийг албан ёсны болгох уу, эсвэл цаг хугацааг нь чадахгүйгээс хойш төлбөрийг нь буцаан олгох уу гэдгийг шийдвэрлэх байх. Ажлын хэсэг гарсан байгаа ч мэдээллийг машид нууцалж байгаа бололтой юм билээ” гэв.

      Дээрх хэрэгтэй холбоотой асуудлаар Нийслэлийн мэргэжлийн хяналтын газрын холбогдох албан тушаалтнуудаас тодруулсан боловч хариулт өгөхөөс татгалзсан юм. 

Харин БШУЯ-ны Дээд боловсрол, бодлогын газрын мэргэжилтэн Ч.Батбаяр “ҮБХИС-ийн асуудлаар НМХГ-аас шалгалт хийсэн. Би энэ ажлаа хүлээж аваад удаагүй байгаа учраас яг таг сайн мэдэхгүй байна. Ямар ч байсан яамнаас ажлын хэсэг байгуулагдаад, шалгалтын ажиллагаа дахин явуулах чиглэл авсан байгаа. Ойрын хугацаанд асуудлыг шийдэх төлөвлөгөөтэй ажиллаж байна. Тусгай зөвшөөрлийн нөхцөл, шаардлагад БШУЯ байнгын хяналт тавьдаг. Энэ хяналтын ажлууд хийгдэж байгаа бөгөөд цаашид ч хийх болно. ҮБХИС-д ойрын хугацаанд тус шалгалт хийгдэхээр төлөвлөгдөөд байна. Үүнээс өөр мэдээлэл өгөх боломжгүй” гэсэн билээ.