Сүүлийн жилүүдэд Монголын кино урлагт нэгэн аюултай хандлага хүчээ авлаа. Энэ бол гэмт хэрэг, хүчирхийлэл, хар тамхи, зохион байгуулалттай бүлэглэлүүдийн амьдралыг хэт гоёчилж, "эр хүний чанар", "жинхэнэ нөхөрлөл" мэтээр сурталчлах үзэгдэл юм. Дэлгэцийн бүтээл бүр нийгмийг соён гэгээрүүлэх албагүй ч нийгмийн сэтгэл зүйд хор хөнөөл тарих эрх байхгүй. Гэмт хэрэгтнийг "баатар" болгож буй дэлгэцийн гажуудал Орчин үеийн арилжааны зарим кинонуудад хууль зөрчигч, рецедив гэмт хэрэгтэн, эсвэл хүн амины хэрэг үйлдэгчийг өрөвдөлтэй, шударга ёсны төлөө тэмцэгч, эсвэл хэтэрхий "догь" дүрээр бүтээх нь энгийн үзэгдэл болжээ. Хурдан машин, үнэтэй брэнд, хялбар аргаар олсон мөнгө, хүчирхийллээр асуудлыг шийдэж буй дүр зураг нь киноны гол чимэг болж байна. Урлаг судлал болон сэтгэл судлалын шинжлэх ухаанд "дуурайх нөлөө" (copycat effect) гэх ойлголт бий. Ялангуяа ертөнцийг үзэх үзэл нь бүрэн төлөвшөөгүй өсвөр насныхан болон залуучууд дэлгэцээр харсан тэрхүү "хүчирхэг" дүрүүдийг бодит амьдрал дээр дуурайх, тэдэн шиг болохыг хүсэх сэтгэл зүйн хазайлтад өртдөг. Үүний бодит жишээ нь сүүлийн үед гарч буй өсвөр үеийнхний бүлэг зодоон, дээрэм, мансууруулах бодисын хэрэглээний өсөлтөөс тод харагдаж байна. Ашиг хонжооны төлөөх хариуцлагагүй байдал Кино бүтээгчид үүнийг "нийгмийн бодит байдлыг харуулж байна" эсвэл "үзэгчдийн сонирхолд нийцүүлж байна" хэмээн өөрсдийгөө өмөөрдөг. Гэвч бодит байдлыг харуулах, гэмт хэргийг сурталчлах хоёрын хооронд асар том зааг бий. Дэлхийн сонгодог гэмт хэргийн сэдэвтэй бүтээлүүд "Загалмайлсан эцэг", "Гэм зэм" гэх мэт гэмт хэргийн эцсийн үр дагавар нь хэрхэн сүйрэл, ганцаардал, мөхөлд хүргэдгийг гүн ухааны түвшинд харуулдаг. Харин манай зарим уран бүтээлчид гэмт хэргийн сүйрлийг бус, харин гэмт хэрэг үйлдэх үйл явц, тансаглал, хүчирхийллийн гоо зүйг нь түүж аваад үзэгчдэд "амттай" болгон зарж байна. Энэ бол урлаг биш, зүгээр л хямдхан аргаар мөнгө олох гэсэн хариуцлагагүй бизнес юм.
Энэ бол урлаг биш, зүгээр л хямдхан аргаар мөнгө олох гэсэн хариуцлагагүй бизнес юм.
Уран бүтээлч хүн үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх чөлөөтэй. Үүнийг хэн ч үгүйсгэхгүй. Гэхдээ эрх чөлөө бүрийн ард хариуцлага бий. Нэг кино хэдэн зуун мянган үзэгчид хүрч, нийгмийн сүлжээгээр дахин дахин тархаж, хэллэг, хувцаслалт, зан байдал нь залуучуудын дунд "моод" болж байгаа үед бүтээгч зөвхөн "би үнэнийг харуулсан" гэж хэлээд хариуцлагаасаа мултарч чадахгүй. Дэлгэц бол толь төдийгүй томруулдаг шил юм. Нийгмийн аль талыг нь томруулж харуулж байгаа нь бүтээгчийн сонголт бөгөөд тэрхүү сонголтод ёс зүйн жин бий.
Үнэндээ асуудал гэмт хэргийн сэдвийг хөндсөнд биш. Хэрхэн хөндсөнд байна. Гэмт хэрэгтний сэтгэл зүй, түүнийг тийм замд түлхсэн нийгмийн шалтгаан, ядуурал, гэр бүлийн хайхрамжгүй байдал, хуулийн байгууллагын шударга бус байдал зэргийг гүнзгий судалсан бүтээл үзэгчийг бодуулж, нийгмийг өөрчлөхөд нөлөөлж чадна. Харин гэмт хэрэгтнийг гялалзсан машин, их мөнгө, айдас төрүүлэх эрх мэдлийн бэлгэдэл болгон харуулаад, төгсгөлд нь үр дагаврыг нэг хоёр минутын дүр зургаар өнгөц дурдаад өнгөрөх нь бодит байдлыг харуулж байгаа хэрэг биш. Энэ бол сурталчилгаа.
Харин гэмт хэрэгтнийг гялалзсан машин, их мөнгө, айдас төрүүлэх эрх мэдлийн бэлгэдэл болгон харуулаад, төгсгөлд нь үр дагаврыг нэг хоёр минутын дүр зургаар өнгөц дурдаад өнгөрөх нь бодит байдлыг харуулж байгаа хэрэг биш. Энэ бол сурталчилгаа.
Кино бол нэг үеийн ухамсрыг хэлбэржүүлэх хүч. Өнөөдөр дэлгэц дээрх "догь" гэмт хэрэгтнийг алга ташиж буй өсвөр насны хүүхэд маргааш хэн болох вэ гэдэг асуулт бид бүгдэд хамаатай. Уран бүтээлч, продюсер, төрийн байгууллага, эцэг эх, үзэгч гээд нийгмийн бүх оролцогч өөрсдийн хариуцлагыг ухамсарлах шаардлагатай. Ашиг олох гэсэн хүслийг буруутгах аргагүй ч ирээдүй үеийн сэтгэл зүйг хохироож олсон ашиг бол нийгмийн өрөөр төлөгдөх үнэтэй зээл юм. Монгол кино урлаг хямд сенсацаас татгалзаж, хүнийг сэрээж, бодуулж, илүү сайн хүн болоход урамшуулдаг жинхэнэ урлаг руу эргэн ирэх цаг нь болсон байна.
| ГЭМТ ХЭРЭГ, ХҮЧИРХИЙЛЛИЙГ ГОЁЧЛОН ХАРУУЛСАН КИНО ХИЙХЭЭ ЗОГСООЁ УРАН БҮТЭЭЛЧДЭЭ |
|
ГЭМТ ХЭРЭГ, ХҮЧИРХИЙЛЛИЙГ ГОЁЧЛОН ХАРУУЛСАН КИНО ХИЙХЭЭ ЗОГСООЁ УРАН БҮТЭЭЛЧДЭЭ
2026-11-18 08:38:01
Таеквондо-гийн насанд хүрэгчдийн улсын аваргууд тодорлоо
2026-11-18 07:10:00
АҮЭБ-ИЙН САЙД Г.ДАМДИННЯМЫН ШАТАХУУН ИМПОРТЛОГЧДОД ТАРААСАН 156 ТЭРБУМ МАН-Д ХАНДИВ БОЛЖ ИРЭХ ҮҮ
2026-11-18 07:00:00
ӨӨРӨӨСӨӨ ЭХЭЛСЭН ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН УЛС ТӨРИЙН “ЦЭВЭРЛЭГЭЭ”
2026-11-18 07:00:00
Ч.БЯМБАДОРЖ: УЛСЫН ЦОЛНЫ “БОСГО” ӨНДӨР ГЭДГИЙГ МЭДЭРСЭН
2026-11-18 07:00:00
Д.ЭНХГЭРЭЛ: “Норсон зүрх” мюзиклын Уянгын дүр дуугаар сэтгэл зүрхээ илэрхийлдгээрээ надтай адил
2026-11-18 07:00:00
ЧИЛИ, ЗАМБИГИЙН БАЯЖСАН ХИЙГЭЭД, БУРУУДСАН ТҮҮХ
2026-11-18 07:00:00
УДАМ ДАМЖСАН ЖАЛАМ ХАР
2026-11-18 00:07:00
С.БЯМБАЦОГТ: Зээл бүрийн цаана иргэдийн цөхөрсөн итгэл бий. Үүнийг шийдэх ёстой
2026-11-17 15:21:56
У.Хүрэлсүх өөрийнхөө хүсэлтээр ажлаа өгсөн анхны Ерөнхийлөгч болох уу
2026-11-17 14:00:47
Б.Энхбаяр: Ажлаа өгч, нэр төрөө сэргээлгэнэ
2026-11-17 12:41:55
Нийгмийн сүлжээнд хүүхдийн оролцоо, хэвлэлийн эрх чөлөөний асуудлаар ярилцав
2026-11-17 12:14:01
Э.БАТШУГАР: МОНГОЛ УЛС УЛААНБУРХАН ӨВЧНИЙ ДЭГДЭЛТИЙГ ТАСЛАН ЗОГСООЛОО
2026-11-17 12:09:58
Хамтын ажиллагааны гэрээ байгууллаа
2026-11-17 12:02:59
Жүдо бөхийн залуучуудын шигшээ баг дэлхийн аваргад мордлоо
2026-11-17 11:59:10
ЕРӨНХИЙЛӨГЧ У.ХҮРЭЛСҮХ: Үүрэгт ажлаа хүлээлгэн өгнө
2026-11-17 11:25:19
Д.Гэгээ гардан тулааны Азийн аваргаас хос алтан медаль хүртлээ
2026-11-17 11:19:19
Азийн “И-спорт” болон оюуны спортын анхдугаар наадамд 2027 онд зохиогдоно
2026-11-17 10:19:17
73-р сургууль “Зуунмод цом –2026” тэмцээнээс 4 мөнгө, 1 хүрэл медаль хүртжээ
2026-11-17 10:03:56
Зүүн аймгуудын нутгаар цасан шуургатай
2026-11-17 09:58:42
Жюү жицү-гийн дэлхийн аваргаас эгч, дүү хоёр алт, мөнгөн медаль хүртжээ
2026-11-17 09:38:38
Б.Одмандах Муслим Магомаевын уралдааны хоёрдугаар байрт шалгарлаа
2026-11-17 08:23:05
Пара таеквондо-гийн улсын аваргууд тодорлоо
2026-11-17 07:20:00
Жюү жицү-гийн дэлхийн аварга Б.Цолмонд хүндэтгэл үзүүлэв
2026-11-17 07:10:00
“ЗУНЫ ШӨНИЙН ЗҮҮД”, “ЖАРГААГҮЙ НАР”, “БИ ЭНДЭЭС ЯВАХГҮЙ” ТЭРГҮҮТЭЙ ЖҮЖГИЙН НАЙРУУЛАГЧ Ч.ТҮВШИН
2026-11-17 07:02:35
“ТОД МАГНАЙ” КИНОНЫ БОСОО ХЭЭР МОРИНЫ ЭЗЭН Ё.АЮУРЗАНА: САМСАА УУЖИМ, ХӨЛ, ШИЛБЭ БҮДҮҮН, САЙХАН НҮДТЭЙ ХЭЭР МОРЬ МИНЬ КИНОНД МӨНХӨРСӨН ДӨӨ
2026-11-17 07:00:37
Н.УЧРАЛЫН ЗАСГИЙН ГАЗРААС Д.БАТЛУТ, Б.ЭНХБАЯР ЯВЖ, Ж.ЭНХБАЯР СЭЛГЭГДЭЖ, Б.ЧОЙЖИЛСҮРЭН, Х.ГАНХУЯГ НАР ИРЭХ ТОХИРОО
2026-11-17 07:00:00
СЭТГҮҮЛЧДИЙГ ЗАЛХААН ЦЭЭРЛҮҮЛДЭГ "ПРАКТИК АЛБАДЛАГА" ГЭЖ ЮУ ВЭ
2026-11-17 07:00:00
АВЛИГЫН ГЭМТ ХЭРЭГТ НЭР ХОЛБОГДСОН АРДЫН НАМЫНХАН АЖЛАА ӨГЧ, ШАЛГУУЛАХ ЦАГ НЬ БОЛЖЭЭ
2026-11-17 07:00:00
ХОТЫН АВАРГААС ЭХЭЛСЭН ХОЛЫН МӨРӨӨДӨЛ
2026-11-17 07:00:00
ГАДААД ӨР 11 ИХ НАЯДААР НЭМЭГДЭХ УЛСЫН ТӨСВИЙН ЭРГЭН ТОЙРОНД
2026-11-17 06:50:49
| Монгол Улс, Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, VIII хороо, "Ардын эрх"-ийн байр, Гуравдугаар давхарт Эргэлт.мн редакц |
| 7509-1188 |