УИХ дахь Ардчилсан намын бүлгээс татварын өртэй компаниудыг өршөөлд хамруулах, татварын хэмжээг багасгаж, компаниудыг чөлөөтэй ажиллах орчноор хангах зорилгоор Татварын нэг удаагийн өршөөлийн хуулийг өргөн мэдүүлэх санаачлага гаргаад байна. Харамсалтай нь, энэ хуулийн төслийг боловсруулах санаачлага гарснаас хойш аж ахуйн нэгжүүд татвараа төлөхөөс татгалзаж, татвараас бүрдэх төсвийн орлого тасрах дээрээ тулсан гэдгийг албаны эх сурвалжууд мэдээлж эхэлсэн.

     Өөрөөр хэлбэл, Ардчилсан намын бүлгийн эл санаачлага чөлөөт зах зээлтэй, ардчилсан улсад шударга биш, бизнес эрхлэгчдийг дэмжихээс илүү аж ахуйн нэгжийнхээ тэгш байдлыг эвдэх, санаалчлага болж байгааг ч учир мэдэх эдийн засагчид сануулсаар байна. Нэг ёсондоо татвараа үнэнчээр төлж ирсэн аж ахуйн нэгжүүд хохирч, татвараас зугтсан аж ахуйн нэгжүүдэд хожих боломж олгож байгаа нь яавч зүйд нийцэхгүй нь.

          Ардчилсан намын бүлгийн дарга О.Цогтгэрэл энэ талаар “320 мянган иргэн, ААН 6.5 их наядын татварын өртэй байгаа юм байна. Өнгөрсөн жил энэ өр 3.5 таван их наяд байж. Өнгөрсөн жил 50 мянган ААН өртэй байсан бол энэ жил 70 мянга болж өссөн байна. Одоогийн байдлаар 220 мянга иргэн татварын өртэй байна. Бизнесийн орчин хэрхэн муудаж байгаа нь үүнээс харагдаж байна. Татварын өршөөл үзүүлэх цаг болсон гэж үзэж байна. Үүнтэй холбоотойгоор тогтоолын төсөл боловсруулж байгаа. Гэхдээ томоохон ААН-үүд, их хэмжээний татварын өрийг өршөөлд хамруулахгүй байх зохицуулалт хийнэ. Татварын өршөөл нь ЖДҮ эрхлэгчдэд түлхүү нөлөө үзүүлэхээр төслөө боловсруулна” хэмээн бүлгийн хуралдаан дээрээ мэдээлж байлаа. Тэгвэл арваннэгдүгээр сарын байдлаар татварын орлогын гүйцэтгэл 89.6 хувьтай байсан бол УИХ дахь АН-ын бүлгийн дарга байр суурь илэрхийлснээс хойш татвар төлөлт эрс багассан байна. Тиймээс улсын төсөв тасарч, цалин, тэтгэврээ тавихад ч хүндрэл учирч олзошгүй нөхцөл байдал үүсээд байна. Энэ онд нүүрсний үнийн уналтаас болж, төсвийн орлого тасарч байгаа цаг үед татвараас орох орлого ч буурсан гэх.

       Нэг ёсондоо Ардчилсан намын бүлгийн танилцуулсан асуудал, эдийн засагт хүндрэл үүсгэж мэдэх нь. Харин ч үүний оронд татварын хувь хэмжээг бууруулж, үйлдвэрлэгчдээ дэмжсэн бодлого гаргасан арай оновчтой байх байлаа, Ардчилсан намынхаан. Цаашлаад татварт өршөөл үзүүлэх нь ФАТФ-ын хар жагсаалтад орох эрсдэлтэйг Сангийн яамнаас сануулж, мэдэгдэл гаргаад буй.

    Тодруулбал, татварын өршөөл үзүүлэх асуудлыг хөндөн, нийгэмд хүлээлт үүсгэх нь эдийн засаг, бизнесийн орчны болон төсвийн тогтвортой байдлыг алдагдуулж, татварын шударга, зайлшгүй байх зарчмыг сулруулах сөрөг үр дагавартайг энэ үеэр дурдлаа. Дийлэнх татвар төлөгч үүргээ ухамсарлан цаг тухайд нь төлдөг бөгөөд өршөөл үзүүлэх нь хуулийн өмнө хүлээсэн үүргээ биелүүлэгч, хариуцлагатай, шударга татвар төлөгч иргэд, аж ахуйн нэгжийн хөдөлмөрийг үл ойшоох, хохироох, цаашид үүнээс зайлсхийх сэдлийг төрүүлэх уршигтай гэдгийн анхааруулсан. Түүнчлэн эх үүсвэр нь тодорхойгүй, үндэслэлгүй, нуугдмал, авлигынх байж болзошгүй хөрөнгө, орлогыг өмнө нь өр­шөөн, татварын хариуцлагаас чөлөөлснөөр мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэх эрсдэл үүсгэсэнд тооцогдон манай улс “Саарал жагсаалт”-д орсон, өршөөлийн хуулийн сөрөг үр дагавар одоо ч үргэлжилсээр байгааг тус яамныхан онцоллоо. Улмаар татварын шинэчлэлийн хүрээнд өр төлөх хугацааг уян хатан тогтоож, хариуцлагатай татвар төлөгчдийг дэмжин, 3-4 их наяд төгрөгөөр татварын ачааллыг үе шаттай бууруулахаар тооцож буй гэнэ. Тиймээс улсын эдийн засаг, төсвийн тогтвортой байдал, татварын тогтолцоо, шударга ёс, хууль дээдлэх зарчим зэрэгт өршөөл хортойг хөндөн, татвар төлөгчдийн дунд ойлгомжгүй, тогтворгүй байдал бий болгон, бодит бус хүлээлт үүсгэхгүй байхыг уриалсан байна. Нэг ёсондоо Ардчилсан намын эл цагаа олоогүй санаачлагыг эрх баригчид амархан олзлоод авч байна.

        126 гишүүнтэй парламентад 42 суудалтай Ардчилсан нам ард түмний өмнөөс хангалттай сөрөг хүчнийхээ үүргийг гүйцэтгэж чадахгүй байна. Түүний хамгийн тод жишээ нь цагаа олоогүй хуулийн төслүүд. УИХ-д өргөн мэдүүлж байгаа цөөн хэдхэн хуулийг сөрөг хүчин өргөн мэдүүлсэн ч олны доог тохуу болж байгаа хуулийн төсөл ч бий тэнд. Тухайбал, УИХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн гишүүн С.Ганбаатар гишүүний бүрэн эрхийн хугацаа хэрэгжиж байх үед хуулийн байгууллага шалгадаггүй байх хуулийн төсөл өргөн мэдүүлж байсан нь олны шүүмжлэл багагүй хүртсэн. Үнэндээ Ардчилсан намын одоогийн удирдлагууд арай мэдрэмжгүй байгаагийн тод илрэл нь энэ байна.

    Ард түмэн Ардын намаас уйдаж эхэлсэн гэдэг нийгмийн захиалгаа ч тэд ойлгож чадсангүй. Өнгөрсөн гурван сонгуульд Ардын нам дараалан ялалт байгуулахдаа Ардчилсан намыг амь таслахаас наагуур шороотой нь хутгаж байлаа. Гэтэл арай гэж парламентад 42 суудалтай болсон Ардчилсан намынхан Ардын намынханд “найр тавьсан” шийдвэрүүдийг бүлгээрээ гаргаж байгаагаас ялгаагүй харагдаж байна. Ийн Ардчилсан намын аргаа ядсан улс төр ард түмний хүлээлтэд хүрч чадсангүй дээ.