Боловсрол, шинжлэх ухааны сайд Л.Энх-Амгалангийн улс төр хэрээс хэтэрч, улсынхаа ирээдүйг уналтад оруулах хүртлээ хол явчихлаа. Түүнийг Засгийн газарт сайдаар ажиллаж эхэлснээс хойш боловсролын салбарт дээшилж дэвшсэн зүйл огтоос алга. Наад захын жишээгээр бодож үзэхэд хичээлийн шинэ жил эхлэх үеэр ерөнхий боловсролын хэд хэдэн сургуулийн хичээлийн байр нь ашиглалтад ороогүйн улмаас цоожтой хаалганы цаана, цахим хичээл гэх халавчийн ард хэдэн мянган хүүхэд үлдэж, багагүй хугацааг өнгөрөөсөн. Тэр байтугай есдүгээр сарын 1-нд хичээлдээ ирсэн сурагчид суух ширээ сандалгүй, өвдөг дээрээ цүнхээ тавиад хичээллэсэн тохиолдол ч олон гарсан. Адаглаад жил болгон хэвлэлтээс гардаггүй сурах бичгээ ч хугацаанд нь сурагчдад хүргэх ажлыг сайд байх хугацаандаа тэр хийчихсэнгүй.

Энэ зөвхөн наад захын хамгийн ойрын жишээ. Гэтэл бодлого боловсруулж, боловсролын салбарыг өөд нь татах үүрэг хүлээсэн Л.Энх-Амгалан сайд бодлогын асуудал ярих нь битгий хэл “гал тогооны” асуудлаасаа хөндийрч чадахгүй байсаар бүрэн эрхийнхээ хугацааг дуусгах нь. Түүгээр ч зогсохгүй боловсролын салбар, хүүхдүүдийн ирээдүйгээр явуургүй улс төр хийж, хөлдөө чирч мэдэх нь.

Өөрөөр хэлбэл, тэрбээр Үндсэн хуулиар олгогдсон хүний эрхийг сүүлийн үед хувь, хувсгалын гэдгээрээ ялгаж зөрчиж эхлэх боллоо. Сайд болсон даруйдаа хувийн сургуулиудад төрөөс олгодог хувьсах зардлыг хасаж, хувийн сургуулийг илт гаруудхаж эхэлсэн. Гэтэл саяхан хувийн сургуулийн хүүхдүүдийн үдийн хоолны төсвийг улсын төсвөөс хасаж, хүүхдүүдийг хувийн сургуульд сурсных нь төлөө Үндсэн хуулиар олгогдсон эрхийг нь ноцтой зөрчиж, гадуурхаж эхлэв.

Улсын сургуульд сурсан бол төрөөс хоол идэх эрхтэй, хувийн сургуульд сурвал өлсөх хамаагүй гээд хаалганы гадна үлдээж байгаагаас ялаагүй хэрэг болов. Тэр байтугай нэгнийх нь хоолны чанарыг сайжруулахын тулд нөгөөгийнх нь хоолыг хасаж байгаа гэх агуулгатай хариуцлагагүй мэдэгдэл хийгээд хэнэг ч үгүй хээв нэг тоосон шинжгүй явж байх жишээтэй. Монгол Улсын эдийн засаг хүүхдүүдээсээ хоол харамлах хүртлээ доройтчихоогүй байгааг Боловсролын сайдад, Засгийн газарт сануулах нь зүйн хэрэг биз.

Уг нь хүүхдийн хоолыг хасах нь битгий хэл хоолын мөнгийг нь нэмэх хангалттай шаардлага бий болчихсон баймаар. Өнөөдөр ерөнхий боловсролын сурагчдын 1-6 ангийн хүүхдүүд үдийн хоолыг 1500 төгрөгөөр төсөвлөж, нэг хүүхэдуг мөнгөн дүнд таарах хоол тэжээлийг сургуулиасаа авч байгаа гэсэн үг . Гэтэл бодит байдал дээрээ өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ тэнгэрт хадаж, 1500 төгрөгөөр ганц өндөг ч авч хүрэхээргүй шахам болчихсон нууц биш.

Түүгээрч зогсохгүй Боловсролын сайд хүүхдүүдээсээ 1500 төгрөг харамлаад өдөр идэх нэг удаагийн хоолыг хасчихсан нь өнөөдрийн бодит үнэн болоод байна. Уг нь 2024 онд Боловсролын сайд төсвийн захиран зарцуулалтын дүнгээрээ Засгийн газрын сайд нараас  хоёрдугаарт эрэмбэлэгдэж, 4.2 их наяд төгрөгийг зарцуулах бүрэн эрхтэй. Их наядаар тоологдох энэ төсөвт төсвийн ерөнхийлөн зарцуулагч зохицуулалт хийж үдийн хоолны мөнгийг  нэмэх боломж байгаа гэдгийг ч Сангийн сайд мэгдэгсэн. Харамсалтай нь, Боловсролын сайд дургүйд хүчгүй гэгчэр сурагчдын үдийн хоолны төсвийг нэмэх нь битгий хэл хасаж орхисон нь нууц биш.

Уг нь анх сайдаараа томилогдсон даруйдаа Л.Энх-Амгалан сайд хүүхдүүдийн тэгш эрхийг талаар ярьж эхэлсэн. Тодруулбал, тэрбээр сайд болоод хэдхэн хоногийн дараа “Гоё ганган дээлтэй хүүхдүүдийг хооронд нь уралдуулж, хүүхдүүдийг ялгаварладаг байдлыг зогсооно” хэмээн амлалт өгсөн байсан. Гэтэл буцах хүнд үнээ, тугал нийлэх хамаагүй гэдэг шиг сонгууль дөхөөд эхлэхтэй зэрэгцээд идэх хоолноос нь эхлээд хүүхдүүдээ ялгаврлаад эхэлсэн энэ байна.

Сайдаар томилогдсон даруйдаа газраа зарсан төрийн өмчийн сургуулийн захирлуудад хариуцлага хүлээлгэнэ гэх ноцтой асуудлыг хөндөж байлаа. Энэ талаар тэрбээр “Төрийн өмчийн сургуулийн 104 тэрбум төгрөг арилжааны банкуудад байршуулсан байна. Байраа зарж, сургуулиараа бизнес хийхгүй шүү. Их, дээд сургууль бол арилжааны байгууллага биш. Та нар мөнгө хүүлдэг ломбард биш, мөнгө хүүлээд сууж болохгүй. Төрийн мөнгө төрийнхөө саванд байх ёстой. Эзэн нь юмаа мэдэж эрэг нь усаа хашина. Боловсролын яам тендерийн яам биш шүү. 2021 онд манай яаманд дээр байгаа бүх хөрөнгө оруулалтын тендерийг Худалдан авах үйл ажиллагааны агентлагт 100 хувь шилжүүлж байна. Бид тендер зарлаад, тендерт цагаа зарцуулах шаардлага ерөөсөө байхгүй” хэмээн мэдэгдэж байсан удаатай. Гэвч даруй хоёр жил өнгөрсөн ч энэ амлалт биелэлээ олоогүй өнөөдрийг хүргэсэн байна. Ийн Л.Энх-Амгалан сайд боловсролын салбарыг өөд нь татах нь битгий хэл улсын ирээдүйгээр улс төр хийх нь олон болов.

Ёстой л сахил хүртээд шал дордов гэгчийн араа орж байна даа боловсролын салбар.