Монгол Улсын 1992 оны Үндсэн хууль хүчин төгөлдөр болсон цагаас буюу 1992 оны хоёрдугаар сарын 2-ноос хэрэглэгдэж эхэлсэн. Үндсэн хуулийн 12-р зүйлийн 4 дэх хэсэгт: "Монгол Улсын төрийн далбаа нь улаан, хөх, улаан хосолсон өнгөтэй байна. Далбааны гурав хуваасны нэгийн хэмжээтэй дундах хэсэг нь мөнх тэнгэрийн хөх, түүний хоёр тал нь мандан бадрахын бэлгэдэл улаан өнгөтэй байна. Далбааны ишин талын улаан дэвсгэрийн төв хэсэгт алтан соёмбо байрлуулна.

     Зүүн талын улаан хэсэгт байрлах Соёмбо тэмдэг нь Монгол төрийн уламжлалт бэлгэдэл бөгөөд гүн утга агуулдаг. Түүнд гал, нар, сар, гурвалжин, загасны дүрс, тэгш өнцөгт, багана зэрэг олон элементийн хослол бий. Эдгээр нь мөнх оршихуй, тусгаар тогтнол, эр зориг, шударга ёс, эв нэгдэл, сэрэмж хяналт зэргийг илэрхийлдэг байна.

      Далбааны урт, өргөний харьцаа нь 1:2 байх ёстой бөгөөд төрийн байгууллага, олон улсын арга хэмжээ, дипломат төлөөлөгчийн газар, төрийн ёслолын үеэр хэрэглэгддэг. Түүнчлэн Монгол Улсын иргэн бүр энэ далбаанд хүндэтгэлтэй хандах, нэр төрийг нь гутаахгүй байх үүрэгтэй.

     1992 оны шинэ Үндсэн хууль батлагдсанаар өнөөгийн төрийн далбаа албан ёсоор хэрэглэх болсон. Түүнээс өмнө 1940 оны хувилбар олон жил хэрэглэгдэж байсан бөгөөд түүхийн явцад өнгө, хэлбэр, соймбогийн дүрслэл зэрэгт өөрчлөлт орж байжээ. Төрийн далбаа нь зөвхөн нэгэн туг биш  энэ нь ард түмний түүх, тусгаар тогтнол, хувь заяаны бэлгэдэл билээ.

Монгол Улсын төрийн далбааны түүх

     Монголын анхны төрт Хүннү гүрний туг далбааны талаар нарийвчлалтай баттай нотолгоо олдоогүй ч, одоогоор олдоод байгаа шинжлэх ухааны нотолгооноос үзэхэд Хүннүчүүдийн сүлд нь наран, саран байсан ажээ. Мөн Хятан улсын үеийн туг нь ланзан хэлбэрт дүрс болоод мөн наран, саран байсан гэх ба Хятадын болон Солонгосын зарим сударт " Лиао нүүдэлчдийн хийсэх өнгө нь сар, нар болно" хэмээсэн байдаг байна. Хүннүгийн наран, саран сүлд нь Их Монгол Улсын үед төрийн далбааны хөх дэвсгэрт дээр тодоос тод цагаанаар намирдаг байжээ. Анхлаад 1206 онд Их Монгол Улсын төрийн далбаа нь мөнх тэнгэрийн хөх өнгийн дэвсгэрт дээр цагаан шонхор шувуу дүрслэгдсэн байжээ. Цагаан шонхор шувуу нь Хамаг Монголчуудын сүлд шувуу байсан ба ерөөс бүх Монголчуудын шүтээн нь мөнх тэнгэр байсан билээ. Хожим 1250-аад оны хавьцаа хөх дэвсгэрт дээр цагаанаар наран, саран, гал гурав мөнхөрсөн байна. Энэ Монголын их Юань гүрнээс эхлээд XVIII зууны дунд үе хүртэл Монголчуудын дунд төрийн далбаа нь хэвээр байсан аж. Монголчууд Чин улсын эрхшээлд орон ортол энэхүү далбаа нь Зүүнгар улс болоод бусад Монголчуудын далбаа болон намирсан байдаг. Мөн Монголын их эзэнт гүрний бүрэлдэхүүн болох Монголын төрт улсуудын далбааг олонтоо тайлбарласан байдаг. Наад зах нь 2000 жилийн түүхтэй өвлөгдөн ирсэн наран, саран нь одоог хүртэл Монгол төрийн далбааны Соёмбод байдаг билээ.

Монгол Улс одоогийн Төрийн далбааг 1992 оноос хэрэглэж эхэлсэн бөгөөд өмнө нь   1911, 1924, 1940, 1945, 1960 онд Төрийн далбаагаа шинэчилж байсан түүхтэй.

     Монгол Улсын үндсэн хуульд “Монгол Улсын тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдлын бэлгэ тэмдэг нь Төрийн сүлд, туг, далбаа, тамга, дуулал мөн.  Төрийн сүлд, туг, далбаа, дуулал нь Монголын ард түмний түүхэн уламжлал, хүсэл тэмүүлэл, эв нэгдэл, шударга ёс, цог хийморийг илэрхийлнэ” хэмээн заажээ.