Бямбачулууны Лхагвасүрэн Японы мэргэжлийн сумод 27 насандаа анхны түрүү хүртлээ

                     Мэргэжлийн сумо бөхийн дэвжээнд монголчуудын дараагийн үе хүч түрэн гарч ирлээ. Бөөрөнхий дэвжээг эгнэж явсан эх аваргууд манайд олон бий. Тэдний үргэлжлэл болсон шийрийг нь хатаах сайхан бөхчүүд төрөн гарах нь. Тухайлбал Японы мэргэжлийн сүмогийн дээд зиндаанд түрүүлсэн ес дэх монгол бөх  Дорнод аймгийн Сэргэлэн сумын харьяат, үзэмчний бөх Ядамсүрэн зааны ач хүү, Идэр зааны зээ хүү, Монголын үндэсний бөхийн сумын начин, Японы мэргэжлийн сумо бөхийн дээд зиндааны Сэкивакэ Кирибаяама, Заглууны Ядамсүрэнгийн Бямбачулууны Лхагвасүрэн Японы мэргэжлийн сумод 27 насандаа анхны түрүү хүртлээ. Сэкивакэ цолтой анхны тэмцээндээ зодоглосон монгол сүмоч Кирибияма Бямбачулууны Лхагвасүрэн сүүлийн өдөр комүсүби Дайэйшог унагаснаар нэмэлт барилдаан гарсан. Улмаар нэмэлт барилдаанд түүнийг дахин давснаар шинэ цолоо ч мялааж 12 даваа, гурван унаатай Эзэн хааны цомыг анх удаагаа гардав. Тэрбээр дээд зиндаанд түрүүлсэн Монголын ес дэх сүмоч. Түүнээс өмнө Асашёорюү, Хакүхо, Харүмафүжи, Кёкүтэнхо, Какирюү, Тэрүнофүжи, Тамаваши, Ичиножёо нар Эзэн хааны цом гардаж байв. Жюро зиндаанд Ичиножо Ичинноров, жонокүчи зиндаанд Асахакурю Жамьяантогтох нар түрүүллээ. Монголчууд Японы сумод үнэхээр хүчтэй байгаагийн жишээ боллоо.

Тэрбээр дээд зиндаанд түрүүлсэн Монголын ес дэх сумоч

                    Японы сүмо бөхийг 1700 жилийн түүхтэй гэж үздэг. Сумо бөхийн талаарх хамгийн эртний баримт бол МЭ 642 онд бичигдсэн "Нихоний түүхэн тэмдэглэл"-д байгаа домгууд юм. Эдгээрийн дотор одоог хүртэл дурсгал булш нь тахигдсаар ирсэн домог бол Сүкүнэ, Кэхая хоёрын тулалдаан барилдаан юм. МЭ 4-р зууны дунд үед Сүйнин хааны зарлигаар эдгээр хоёр хүчтэн барилдаж Сүкүнэ нь Кэхаягийнхаа ууцыг нь хугалж алсан гэх домог билээ. Сумогийн түүхэн баримт олдворууд нь ихэвчлэн сумо барилдаж байгаа бөхчүүдийн дүрсийг сийлсэн зургадугаар зуунд хамаарах эртний ваар саван эдлэлүүд байдаг. Түүний дотроос 1969 онд олдсон "Бөхийн баримал " нь чухал олдворын нэгд тооцогддог. Энэ баримал 6-р зууны эхэн үед хамаарах бөгөөд "маваши" бүсэлсэн нүцгэн бөхийн баримал юм. Харин 1991 оноос эхлэн манай залуус Нихоний мэргэжлийн сумо бөхийн ертөнцөд орж амжилттай барилдаж байгаа билээ. Өнөөдөр мэргэжлийн сумод Монгол, Болгар, Гүрж, Америк, Бразил, Солонгос, Орос, Хятад зэрэг орны бөхчүүд барилдаж байна. Мөн дэлхийн хэд хэдэн оронд сонирхогчдын сумогийн холбоо байгуулагдаж, сонирхогчдын сумогийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн тогтмол зохион байгуулагддаг болсон. Монголчууд бид сумод үнэхээр хүчтэй байгаа билээ. Үе үеэрээ сумод хүч түрэн гарч ирж буй үнэхээр том бахархал юм.