МАН-ЫНХАН ЦҮНХ БАРИГЧДААР НҮҮРЭЭ ТАХАЛЖ, ХҮЧ СЭЛБЭЖ БАЙНА

      МАН-ынхан 2024 оны сонгуулийн төлөвлөгөөгөө зураад эхэлчихэж. Тэд төлөвлөсөн нууц ажлуудаа хараахан зарлаж эхлээгүй ч эхнээсээ тодорхой болж байна. Эрх баригч намынхан хөгшчүүлээ болон ЖДҮ, нүүрсний хулгай, хөгжлийн банкны хэрэгт холбогдсон авлига, албан тушаалын хэрэгтэй томчуудаа түр орхиж байгаад цүнх баригчдаар нүүрээ тахалж эхлээд байна. Өнгөрсөн хавар МАН-ынхан сонгуулийн тухай хуульд  өөрчлөлт оруулж, ирэх жилийн сонгуулийг холимог тогтолцоогоор явуулахаар болсон. Ингэхдээ 78 гишүүнийг тойргоос сонгох бол 48-ыг нь намын жагсаалтаар нэр дэвшүүлэх өөрсдөдөө ашигтай хувирбарыг батлуулаад амжсан. Уг нь, гишүүдийн тоог олон болгож байгаа шалтгааныг салбар бүрийн төлөөлөл болсон залуучууд төр түшилцүүлэх юм байна гэж иргэд ойлгосон. Гэвч тэд дээрх хуулийг өөрсдөдөө ашигтайгаар буюу өөрийн зөвлөх, туслах, хамаатан сандангаа ч хамаагүй улс төрд суудал эзлүүлээд араас нь жагсаалтаар гишүүн болох улс төрийн нарийн төлөвлөгөөг эртнээс сэдсэн нь  энэ байв. Тиймээс жагсаалтаар сонгогдох гишүүд ирэх жилүүдэд улс орноо хөгжүүлэх нь битгий хэл өөрсдийнхөө бойжуулсан гишүүдтэйгээ нэгдэн, нийлж байгаад улсаа тонох аргаа нарийсгаж, өөрчилсөн гэхэд болохоор байна. МАН-ынхан ирэх жилийн сонгуульд арай олуулаа буюу илүү шуналтайгаар хүч түрж, орж ирж байгаа гэх.

ЦҮНХ БАРИГЧИД ОРОН НУТГИЙНХАНД ТАНИГДАХЫН ТУЛД БЭЛЭГ ТАРААЖ, ТЭМЦЭЭН ЗОХИОЖ ЭХЭЛЛЭЭ

     Тухайлбал, 20-иод жил УИХ-д сууж, иргэдийн бухимдлыг барсан гишүүн улс төрд олон байна. Хамгийн түрүүнд, Б.Бат-Эрдэнэ, Ц.Даваасүрэн, Н.Энхболд, С.Чинзориг, Д.Сарангэрэл, Г.Занданшатар тэргүүтэй МАН-ын хөгшчүүлийг хар жагсаалтад оруулж эхлээд байгаа гэх. Ийн хар жагсаалтад орсон МАН-ын хөгшчүүл болон авлига, албан тушаалын хэрэгт хутгалдчихсан томчууд өөрсдийгөө залгамжлах эсвэл улс төрд хамтрах цүнх баригчдаа тойрог руугаа илгээж, сонгуулийн шоугаа эхлүүлээд байгаа юм. Хэрэв улс төрийн "акулууд" жагсаалтаар шууд сонгогдож чадахгүй байсан ч өөрийнх нь баруун гар болох хэн нэгэн улс төрд байгаа цагт  тэд эрх мэдэл, албан тушаалыг яаж л бол яаж эдэлж, урвуулж, зааварчлах эрхтэй хэвээр байна гэсэн үг. Нэг ёсондоо тэдний улс төр дэх замнал үргэлжлэнэ гэсэн үг. Тэгэхийн тулд "акулууд" өөрсдийнхөө дараагийн дүрийг эртнээс бэлдэж, тойргийнхондоо бүрэн таниулахын тулд санхүүг нь хангалттай босгож өгөөд иргэдийн өмнө лекц ч болтугай уншуулж, амлалт хүртэл өгүүлж сургаж байгаа гэх. Харин тэд улс төр дэх "том" ах, эгч нарынхаа өгсөн чиглэл, даалгаврыг ягштал биелүүлж, иргэдийн өмнө өвдөг нь чичирэхээргүй болж, МАН-ынхны үеийн үед иргэдээ хуурч чаддаг өнөөх бэлгийг нь иргэдийн өөдөөс ичихгүй барьж байна гэх шүүмжлэл олон нийтийн сүлжээгээр гарсан. Тухайлбал, өнгөрсөн долоо хоногт Ерөнхийлөгчийн дүү У.Отгонбаяр Сүхбаатар аймагт яруу найргийн тэмцээн зохион байгуулж, сумдад бэлэг тарааж байв. Мөн Ерөнхийлөгчийн Эдийн засгийн бодлогын зөвлөх Б.Даваадалай Баянхонгорт мотоцикль тарааж яваа зураг цахим сүлжээнд нийтлэгдсэн. Мөн МАН-ын Бүлгийн ажлын албаны дарга Өвөрхангай аймгийн сумдаар “Нээлттэй нам” хэлэлцүүлэг өрнүүлж, иргэдийн санал, сэтгэгдлийг сонсож, “Иргэд МАН-ынханд төдийгүй Л.Оюун-Эрдэнийг магтаж байна” гэх зураг, тайлбар өөрийн цахим хуудастаа нийтэлж, оноо аваад байгаа. Иймэрхүү байдлаар сонгуульд горилогчид тойрогтоо ажиллаж эхлэхдээ л“Өмнө нь сонгогдсон гишүүд чинь тойрогтоо юу хийсэн юм бэ. Тэднийг дахин сонгох хэрэг байна уу” гэх ухааны юм ярьж, өөрсдийгөө дэвэргээд сүйд болж байгаа гэнэ.

   Ийн МАН-ын томчууд сонгуулийн шоугаа залуучуудын нэр, нүүрээр эхлүүлж, иргэдээ хуурч, жагсаалтаар гишүүн болохоо хүлээгээд дарга нартаа байдгаа барьж байгаа гэх.  Ирэх жилийн сонгуулийн ажлаа эхлүүлчихсэн байгаа МАН-ын төлөвлөгөөг задлахад, гудамжны улстөрчид МАН-ынхан руу чөлөө зайгүй гүйж, өрөөнөөс нь гарахаа больж, гарыг нь хүртэл тавихаа байсан гэх. Гишүүдийн тоог 126 болгосноор улс төрийн томчууд, намын дарга өөрсдийгөө хэд хувилж, ах, дүүгээ ч хамаагүй зөвлөх, туслах нэрээр УИХ-д дэвшүүлж байгаад хүч сэлбэж, түүнийхээ хэрээр эрх мэдэлтэй болцгоох дүр зураг өнөөгийн улс төрд бий болоод байна. 

НАМДАА ГОМДОГСОД БУЮУ ЭРЭГ ДЭЭР “ШИДЭГДЭХ” ГИШҮҮД

      Жил жилийн сонгуулиар намдаа гомдогсод олширдог. 2024 оны сонгуулиар  намдаа, даргадаа, эрх баригчдадаа гомдох гишүүн олон болох нь ээ. МАН-ынхан өнгөрсөн хавраас л ирэх жилийн сонгуульд бэлдэж, гишүүд нь намынхаа даргад таалагдах гэж сурталчилгааныхаа самбрыг хүртэл бэлдэх нь холгүй байсан. МАН-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ  "Шинэ 30 жилийг эхлүүлнэ" хэмээж байсан. Тиймдээ ч багийнхныхаа хүчийг сэлбэхийн тулд залуу дэд сайд, дарга нарыг хүрээлэлдээ багтааж, улс төр дэх замыг нь дурайтал тавьж өгөх яриа олны дунд гарсан. Харин улс төрд өгөршиж байгаа хөгшчүүлийг бүгдийг нь жагсаалтаар оруулах боломжгүй учир тэднийг холбогдсон хэргээр нь шахаж, тойргуудаа цэвэрлэж эхлээд байгаа гэнэ. Мөн манлайлагч болох, өрсөлдөх чадваргүй сул гишүүдийг тойргоо алдаж мэднэ хэмээн шинэ, залуу гишүүдээр хүч сэлбэж, Ерөнхий сайд шинэ 30 жилийг эхлүүлж мэдэхээр байна.