Ардчилсан нам хоёр удаагийн сонгуульд үнэмлэхүй ялагдал хүлээж, улс төрд нөлөөгүй болоод буй. Төрийн эрхийг дангаараа барьж буй МАН-ынхнаас хариуцлага нэхэх тэнхэл тэдэнд алга. Хэлсэн үг нь хаданд хашгирснаас ялгаагүй болж, улс төрийн жижиг намын эгнээнд шилжсэн гэхэд хилсдэхгүй.

 

         Сүүлийн ганц найдвар нь ирэх оны Ерөнхийлөгчийн сонгууль. Гэвч харамсалтай нь, нам доторх асуудлаа шийдэж чадахгүй, тамга тэмдгээ булаацалдаж, энд тэнд биесээ муулсан улс л байна. Ирэх жилийн сонгуульд ялах нь битгий хэл өрсөлдөх чадвар тэдэнд байна уу гэмээр. Өнгөрсөн удаагийн УИХ-ын ээлжит сонгуульд ялагдсан шалтгаанаа Ардчилсан намынхан намын дүрмээсээ болсон гэж үздэг. “Унасан бөхөд шалтаг мундахгүй” гэгчээр сонгуулийн дараачийн өдрөөс л “Бид намын даргаа сольж, дүрмээ шинэчилнэ” гэж байв. Гэвч энэ нь мөн л сонгуульд ялагдал хүлээх бүрдээ хэлдэг дасал болсон шалтаг нь гэлтэй. 

 

Хуучин дүрмээрээ намын Их хурлыг Үндэсний бодлогын хороогоор хэлэлцэж, товлох ёстой. Намын гишүүдийн хэлж буйгаар Үндэсний бодлогын хороо ирцгүй хуралдаж намын тамга, тэмдэг бүхий гишүүд дураараа хурлын товыг гаргасан гэх. Энэ нь Ардчилсан намын хуучин лидерүүдийг ч “цочоов” бололтой.  Тэд намын дүрмийг дураараа, маш буруу өөрчиллөө гэх бор шувууг нисгэж эхлэв. Угтаа бол тэд дүрэмгүй нам болжээ. Дээд шүүх дүрмийг нь баталгаажуулах хүртэл дүрэмгүй чигээрээ явах нь. Их хурлаа хийхээс өмнө “Цахим хурал үр дүнтэй байх эсэх нь эргэлзээтэй. Бүх гишүүний оролцоог хангаж чадахгүй” гэх үгийг ч хэвлэл, мэдээллийн хэрэгслээр намын гишүүд дайж байв. Харин Их хурлын дараа үр дүнгийн талаар тус намын хэн нь ч үг дуугарсангүй.

 

 

            Энэ удаад АН дүрмийнхээ 30 хүртэлх хувьд нь нэмэлт, өөрчлөлт оруулсан байна. Эдгээрээс ялагдал, уналтдаа бухимдаж, бусдаас бараг нуугдаж суусан хуучин дарга нарын аазгайг хамгийн их хүргээд байгаа өөрчлөлт нь “Намын даргыг нийт гишүүдийн сунгаагаар бус их хурлаас сонгох, мөн үндсэн дүрмийн хүрээнд санхүүгийн хяналтын албыг шинээр байгуулах” зэрэг заалт. Энэ мэт шинэчлэлээс болж, шинэ, хуучин дарга, цэргүүд тангараг тасарч, өмнөх найман жилийн туршид хийсэн “Намаа аврах” хөдөлгөөн АН-д эрчимтэй өрнөөд буй. Гэхдээ үүнээс илүү “АН-ыг Ерөнхийлөгч авчихлаа. Ерөнхийлөгч АН-ын их хурлыг удирдчихлаа” гэх хардлага, таамаглалууд хаа сайгүй хөвөрч, “шүдгүй арслангаас” ялгаагүй шахам эрх мэдэл, хүч нөлөөгүй болсон хууччуул нь “Х.Баттулгад намаа өгтлөө бид дордоогүй” хэмээн бухимдацгааж байх шиг. 

 

АН-ын даргын үүргийг түр орлож байсан Ц.Тувааныг “Манай намыг Х.Баттулгад өгчихлөө” хэмээн нэр бүхий хуучин лидерүүд нь үзэж байгаа бол өнөөх нь өнөөдрийг хүртэл ам нээгээгүй явна.