МАНАЙ УЛСААС ГАРАХ ШАР НУНТГИЙН ҮНЭ ӨНГӨРСӨН ЕСДҮГЭЭР САРД 71 АМ.ДОЛЛАР БОЛСОН 

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх гэргий Л.Болорцэцэгийн хамт Франц Улсад төрийн айлчлал хийж байгаа билээ. Айлчлалын үеэр Франц Улстай хийх хөрөнгө оруулалтын хурлын тэмдэглэлд гарын үсэг зурсан. Тус улстай хийх хөрөнгө оруулалтын гэрээний хүрээнд манай улсад ямар боломж бий болох талаар “Эрдэнэс Монгол” ХХК-ийн захирал С.Наранцогт мэдээлэл өглөө.

     Тэрбээр “Францын Ерөнхийлөгч Эммануэл Макрон манай улсад айлчлах үеэрээ У.Хүрэлсүх Ерөнхийлөгчийг Францад айлчлахад хөрөнгө оруулалтын гэрээ хийе гэж ярьсан юм билээ. Үүний хүрээнд Засгийн газраас Ажлын хэсэг гарч, өнгөрсөн дөрвөн сарын хугацаанд ажилласан. Харин айлчлалын үеэр хөрөнгө оруулалтын гэрээнд тусгах үндсэн нөхцөлүүдийг хэлэлцээрийн явцад ойлголцсон зүйлүүдээ баталгаажуулах тал дээр гарын үсэг зурлаа. Хоёр талынхан хөрөнгө оруулалтын гэрээнд чухал, ач холбогдолтой зүйлсээ тусгах ёстой. Түүний дараа Засгийн газраар оруулж, Засгийн газраас Улсын Их хуралд өргөн барьж, эцсийн шийдвэрийг Улсын Их хурал соёрхон батлах юм. Манай талынхан хурлын тэмдэглэлд тусгах үндсэн гэрээгээ намын хуралд танилцуулж, зөвшөөрөл авсан.

    Тус төсөл манай улсын хоёр дахь хөрөнгө оруулалтын төсөл болж буйгаараа онцлог. Өмнөх гэрээнд манай тал 34 хувийг эзэмшиж байгаа боловч үүнээс болж өрөнд орох магадлал нэмэгдсэн. Ногдол ашгаа хэзээ авах нь тодорхойгүй хойшилсон гэсэн үг. Учир нь,  2.2 тэрбум ам.долларын борлуулалт хийж буй төслөөс манайх 100 сая ам.долларын төлбөр авч байгаа нь шүүмжлэлд өртөөд байгаа. Тиймээс дээрх хоёр асуудлыг хөрөнгө оруулалтын гэрээнд давтахгүй, өсөн нэмэгдэх АМНАТ авахаар ярьж байгаа. Энэ нь Оюутолгой төсөлтэй харьцуулахад харьцангүй бага төсөл. Жилд 400 сая ам.долларын борлуулалттай. Харин Оюутолгой 2.2 тэрбум ам.долларын борлуулалттай, 50 сая ам.долларын АМНАТ төлдөг. Тэгэхээр аж ахуйн нэгжийн орлогийн албан татвар бусад хураамж зөвхөн АМНАТ нь  өмнөх хөрөнгө оруулалтын гэрээнээс авсан сургамжаа давтаагүй, дэвшсэн гэсэн үг. Мөн байгаль орчны хувьд анхаарах зүйл их бий. Технологийн хувьд бага, хүхрийн хүчлийг өндөр түвшинд хийдэг. Энэ нь Казахстан Улсад туршигдсан сайн туршилт байгаа. Гэхдээ давхар хянана.

    Хөрөнгө оруулагч хувьцаа эзэмшигчийн зүгээс яг адил хэмжээний мэдээлэл солилцож, мэдээллийн нууцгүй ажиллана. Хөрөнгө оруулалтын гэрээний явцыг ил тод явна гэж тохирсон. Төслийн хугацаанд манайхаас гарч буй шар нунтгийн үнэ өсөж байгаа. Фунт нь өнгөрсөн есдүгээр сард 71 ам.доллар болсон байна. Үүнээс цааш нэмэгдэх юм бол өсөн нэмэгдэх АМНАТ төлөөд явна гэсэн үг. Төслийн ТЭЗҮ яригдаж байх үед шар нунтгийн үнэ бага байсан. Тиймээс ТЭЗҮ 52 ам.доллараар хийгдэж эхэлсэн. Үүгээр 8.7 тэрбум ам.долларын борлуулалт хийхэд хугарлын цэг нь 45 ам.доллар хүрэх юм бол төслийн ашиг орлого тэнцэж, түүнээс доош үнэтэй болох юм бол алдагдалтай ажиллана гэсэн үг. Худалдан авалтын ханган нийлүүлэлийн бүх гүйлгээ Монголын банкаар хийгдэнэ. Бүтээгдэхүүн борлуулсан бүх орлогыг Монголын банкаар дамжуулах санал тавсан боловч зэрэглэл нь хүрэхгүй байгаа учир 50-аас доошгүй хувийг Монголын банкаар дамжуулахаар болсон. Энэ нь манай улсын валютын нөөцөд эерэгээр нөлөөлнө гэсэн үг. Хөрөнгө оруулалтын гэрээгээ дахин баталгаажуулж, бүтээн байгуулалтын ажил хийж эхлэхээр 2024 онд үйлдвэрлэлийн чиглэлээр ажиллана” гэв.