У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар огцорч, Л.Оюун-Эрдэнэ гэх Ерөнхий сайдтай болох гэж байна. “Дубайн гэрээг өөрчилнө” хэмээн итгэлтэй ярьж байсан МАН-ынхан урьд хожид байгаагүй томоохон Ажлын хэсэг байгуулж, даргаар нь Л.Оюун-Эрдэнийг тавиад нэлээд хэдэн сарын нүүр үзэв. Өнгөрсөн хугацаанд “Дубайн гэрээг өөрчлөх саналыг “Рио Тинто”-д тавьсан” хэмээн ЗГХЭГ-ын дарга асан Л.Оюун-Эрдэнэ мэдэгдэж байсан билээ. Түүнээс өмнө манай улсын Татварын ерөнхий газраас “Оюутолгой” ХХК-д 2013-2015 оны хоорондох санхүүгийн тайланд нь үндэслэн 150 сая ам.долларын акт тавьсан гэж “Туркойз Хилл Ресурс” компани 2018 оны нэгдүгээр сарын 16-нд мэдэгдсэн. Харин 2018 оны нэгдүгээр сард “Оюутолгой” компани 4.8 сая ам.долларын төлөгдөөгүй татвар, торгуулийг хүлээн зөвшөөрч төлсөн байдаг. Харин оны өмнө Татварын ерөнхий газраас 649 тэрбум төгрөг буюу ойролцоогоор 228 сая ам.долларын нөхөн ногдуулалтын акт тавьжээ. Энэхүү Нөхөн ногдуулалтын акт нь “Оюу толгой” ХХК-ийн 2016-2018 оны татвар ногдуулалт, төлөлтийн байдалд хийсэн татварын хяналт шалгалттай холбоотой аж. 

“Туркойз Хилл Ресурс” компани нь Монголын Татварын ерөнхий газраас “Оюутолгой” ХХК-д тавьсан татварын акттай холбоотой маргааныг шийдвэрлэх боломжгүй учраас Олон улсын Арбитрын шүүхэд албан ёсоор хандаад байсан. Уг маргаан эцэслэн шийдэгдэхийн даваан дээр манай улсын Засгийн газар дахин Арбитрын шүүхэд дуудагдах дээрээ тулаад байгаа юм.  

ЗГХЭГ-ын даргаар ажиллаж байсан Л.Оюун-Эрдэнэ хөрөнгө оруулалтын талынхантай цахимаар хуралдаж, он гараад энэ асуудлыг яаравчлан шийдэх хэрэгтэй байгааг хэлсэн. 

“Рио Тинто” манай талаас тавьсан саналыг нааштайгаар шийднэ гэж байсан ч 2021 он гараад удалгүй Олон улсын хэвлэлээр “Оюутолгойн далд уурхайн төсөл зогсож магадгүй” гэх мэдээлэл цацагдаж, Олон улсын хөрөнгийн бирж дээрх хувьцааны ханш унаж томоохон асуудал дэгдэв. Манай улсын ЗГХЭГ-ын дэд дарга Б.Солонгоо “Оюутолгойн төслийг зогсооно гэсэн байр суурийг Засгийн газраас илэрхийлээгүй” хэмээн хариу мэдэгдсэн билээ.  Түүнчлэн манай улс 2051 он хүртэл Оюутолгойгоос ногдол ашиг авахгүй бөгөөд цаашлаад 22 тэрбум ам.долларын өртэй үлдэх тооцоог “Рио Тинто” Монголын Засгийн газарт өгсөн байдаг. 

Оюутолгойн асуудал ид яригдаж, “Дубайн” хэмээх тодотголтой Хөрөнгө оруулалтын гэрээг монголчуудад ашигтай байдлаар засаж, сайжруулах эгзэгтэй энэ үед Засгийн газар огцорсон нь мөн л хардлага төрүүлж байна. Учир нь, сонгууль бүрийн өмнө Оюутолгойн асуудал босож ирдэг нь зүгээр ч нэг тохиолдол биш. УИХ-ын сонгуулийн өмнө Оюутолгойн асуудал дахин сөхөгдөж, анх гэрээ үзэглэсэн Ерөнхий сайд асан С.Баяр, Сангийн сайд асан С.Баярцогт нарыг ялласан. Түүнчлэн “Рио тинто нь хэлэлцээрт орсон Монгол Улсын сайд нарт олон сая ам.долларын авлига өгсөн нь баримтаар нотлогдсон шүүхийн шийдвэр дөрвөн улсын шүүх дээр гарчихаад байна” хэмээн УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар олон нийтэд мэдээлж байв.

Харин өнгөрсөн долоо хоногт Ерөнхий сайдыг огцруулах чуулганы хуралдаанд Ерөнхийлөгч Х.Баттулга “Монголын төр Сүхбаатарын Батболд гэж хүний бүлэглэлд орсон” хэмээн мэдэгдсэн. Ингэж хэлэхийн учир нь Оюутолгойн асуудлаар Монгол Улсын 26 дахь Ерөнхий сайдаар ажиллаж байсан УИХ-ын гишүүн Сү.Батболдыг шүүхэд дуудаж байгаа гэх мэдээлэл өнгөрсөн намар гарсан байдаг. Харин сүүлийн хэдэн өдөр Засгийн газар Сү.Батболдтой холбоотой нэхэмжлэхээ Олон улсын шүүхээс татаж авсан гэх мэдээллүүд цацагдах болов. 

Оюутолгойн Хөрөнгө оруулалтын гэрээ 2009 оны аравдугаар сарын 6-нд байгуулагдсан. Тухайн үед Ерөнхий сайдаар С.Баяр ажиллаж байв. Тухайн үед С.Баярын Засгийн газрын Гадаад харилцааны сайдаар Сү.Батболд ажиллаж байсан бөгөөд Оюутолгойн гэрээ байгуулагдсанаас хойш 20 гаруйхан хоногийн дараа С.Баяр “Өвчний улмаас” Монгол Улсын Ерөнхий сайдын ажлаа өгч, түүний халааг Сү.Батболд авч байсан юм. 

Тэрбээр Ерөнхийлөгчийн хэлсэн үгэнд “Манай Засгийн газар Оюутолгойн гэрээг сайжруулах хоёр зүйл хийсэн. Зээлийн хүүг бууруулах хувь нийлүүлэгчдийг гэрээнд тусгасан. Давхар татварын гэрээг тэг хувь байсныг 20 хувь болгосон. Жинхэнэ утгаар нь Монгол Улсын эрх ашгийг сайжруулсан. Намайг гүтгэж байна” хэмээн тайлбар хэлсэн юм. 

Харин УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар  мөн л “Ерөнхий сайд намынхаа олигархиудын атганд орсон” хэмээн удаа дараа мэдэгдэж байсан. Нэг ёсондоо “У.Хүрэлсүх Сү.Батболдын “атганд” орж, Оюутолгойн гэрээг өөрчилж чадахгүй нөхцөлд орсон учраас Засгийн газраа огцрууллаа” гэх яриа ч олон нийтийн дунд гарчээ.

УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар “Монгол орны эрх ашгийг хохироосон энэ гэрээг цуцлаад цоо шинээр Монголын ард түмэнд ашигтайгаар байгуулах түүхэн алтан боломж энэ сарын 31-нээр дуусгавар болох гээд байна. Монгол Улсын Ерөнхий сайд Оюутолгойн гэрээнээс хохирсон Монголын ард түмнээ төлөөлж, Олон улсын шүүхэд нэхэмжлэл гаргах эрхтэй цор ганц хүн. Тиймээс эрхээ хэрэгжүүлээч” хэмээн шаардаж байсан. Тэгэхээр анхнаасаа Оюутолгойн ажлын хэсгийг ахалсан Л.Оюун-Эрдэнэ Ерөнхий сайдын ажлаа авмагц түүнд дээрх эрх олгогдох нь. Хэрвээ бид энэ удаад Оюутолгойн гэрээг өөрчилж чадахгүй бол монголчуудад дахин боломж ирэхгүй гэх. Тиймээс Оюутолгой монголчуудад ашигтай байх эсэх нь одоо Л.Оюун-Эрдэнээс хамаарна.