Улаанбаатар хотоос 55 километрийн зайд Төв аймгийн нутагт байрлах Маршал Чойбалсангийн нэрэмжит Зэвсэгт хүчний 016-р нэгтгэлийг өнгөрсөн амралтын өдрөөр зориод ирлээ.

              Биднийг очиход “нүдэндээ галтай, нүүрэндээ цогтой” тангараг өргөх өдрөө хоног тоолон догдлон хүлээж буй цэргүүд угтан авлаа. Тэднээс юу ч асуусан нэгэн дуугаар “Тийм, үгүй” гэж хариулна. Цэргийн албанд татагдаад дөнгөж нэг сар болж буй ч тэд хэдийнээ эх орны хөвгүүд болжээ.

            Бид эхлээд 016-р нэгтгэлийн шинэ, хуучин байруудаар орж танилцлаа. Тус ангийн барилга 1982 онд ашиглалтад орсон учир эхнээс нь их засвар хийж байгаа аж. Хуучин салааны бүх цэргүүд нэг зааланд амьдарч байсан.  Харин одоо өрөөний зохион байгуулалттай болж, нэг өрөөнд 13 цэрэг амьдардаг болж байгаа гэнэ. Мөн цэргийн дэглэлт, хал цэрэг, шинэ цэргийн ялгааг арилгахын тулд өнгөрсөн жилээс эхлээд, жилд нэг удаа л цэрэгт татдаг болсон гэнэ. 

  Цэргийн амьдрах байрыг үзсэний дараа Цэргийн эмнэлгээр орж, цэргүүдийн эрүүл мэндэд хэрхэн анхаарч буй талаар тус ангийн эмч А.Баатараас тодрууллаа.

        Тэрбээр “Цэргүүдийн дунд шүдний өвчлөл хамгийн өндөр хувийг эзэлж байна. Бид арваннэгдүгээр сарын 8-ний өдөр бүх хугацаат цэргийн алба хаагч нарыг томуут болон томуу төст өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх вакцинд хамруулсан. Мөн долоо хоногт нэг удаа их эмчийн үзлэг хийж байна. Би ангидаа байрлаж ажилладаг учир өдөр бүр сувилагч нартайгаа хамт явж бүх цэргүүдэд гадаад гэмтэл, шарх байгаа эсэхийг шалгадаг. Бэртэл гэмтлийн хувьд шинээр гарч буй гэмтэл бус хуучин бэртлүүд ачаалал авсны улмаас сэдрэх тохиолдол л гарч байгаа. Цэргийн эмнэлэг хэвтэн эмчлүүлэх өрөөтэй. Мөн цэрэг ямар нэгэн өвчин туссан тохиолдолд эмчийн заавраар тариа хийлгэх, эмийн сангаас эм авч уух боломжтой, хангалттай нөөцтэй байдаг” гэлээ.  

Биднийг эмнэлгээс гарахад өдрийн 13:40 цаг буюу үдийн хоолны цаг болсон учир Цэргийн гал тогооны зүг цэргүүд салаа салаагаараа жагсан орж харагдлаа. Тэд гал тогоонд ороод, үүдний хананд байрлах өлгүүрт малгай, гадуур хувцсаа өлгөж, жагсаалын дагуу хоолоо авцгаана. Өнөөдрийн өдрийн хоолонд пяртан, гуляш, үзэмний шүүс орж байгаа аж. Хоолны ширээн дээр барьсан талх, эгнүүлэн өрсөн төмөр аяга, будаг нь халцарсан данх харагдана.

            Тэдэнтэй хамт сууж хооллох зуур байлдагч Б.Бат-Очир “Танд манай цэргийн хоол таалагдаж байна уу. Анх ирээд гэрийнхээ хоолыг санаж байсан ч одоо хэдийнээ дасчихжээ. Найзуудтайгаа бор цай, талх, хоолоо хувааж идсээр, нэг мэдэхэд гэр бүл шиг болсон байна” гэсэн юм.

            Цэргийн хоол, хүнсний эрүүл ахуйн шаардлага, өдрийн хүнсний талаар тус ангийн Захирагчийн материал хариуцсан орлогч дэд хурандаа Д.Энхбат “Бид хүнсээ нэгдсэн журмаар зэвсэгт хүчний төв базз болох 316-р ангиас стандартын шаардлага хангасан, шинжилгээний бичиг дээр үндэслэн авдаг. Хуурай хүнсийг улирал тутам, махыг долоо хоног бүр гал тогоонд нийлүүлдэг. Хугацаат цэргийн алба хаагч хоногт 3800-4200 килкалор авдаг. Мөн хоол, цайны температурыг заасан байдаг. Хоолыг тогооч, бэлтгэгч, савлагч нар бэлтгэж, ангийн захирагч болон холбогдох албан тушаалтнууд хоолны дээжийг шалгаж, гарын үсэг зурж баталгаажуулдаг. Мөн хоолны дээжийг 72 цагийн турш хадгалдаг. Энэ хугацаанд цэргүүдээс хоолны хордлого илэрсэн тохиолдолд дээжийг лабортари руу явуулж, шинжилгээнд оруулдаг” гэсэн юм.

Үдийн хоолны дараа цэргүүдтэй уулзаж, ярилцах үеэр нэгдүгээр салааны байлдагч Ц.Батжавхлан хайртай бүсгүйдээ  зориулан тэрлэсэн шүлгээ бидэнд уншиж өгсөн юм.  

Гэрэлт орчлон гийгүүлсэн

Гэнэхэн хонгор хайр минь

Нэгтгэл ротоос гэгээн дүрийг чинь бодон шүлэг тэрлэж сууна

Зэвсэгт хүчний төлөө  эх орны хүү болоод нэг жил

Энхрий чинийхээ төлөө 60 жил зүтгэнэ ээ хайрт минь

Зүрхэн талдаа зургийг тань хадаад

Зүүрмэглэх нойрноосоо зүүдлэн сэрнэ ээ

              Мөн найз бүсгүйдээ “Хайр нь сайн байгаа, тангарга өргөх өдөр уулзана гэхээр догдлоод, тэсэн ядан хүлээж байна. Чамдаа маш их хайртай шүү” хэмээн үг дайлгалаа.

              Биднийг тус ангийн Соёл амралтын ангид ороход, Дундговь аймгийн Эрдэнэдалай сумаас цэрэгт татагдан ирсэн ах, дүүс болох М.Батзориг, М.Батаа нар биднийг угтан авсан юм.

М.Батзориг:Би өмнө жил цэрэг татлагаасаа хоцроод, энэ жил дүүтэйгээ хамт ирсэн. Хэдий өөр ротод байгаа ч гэлээ “Хамт байгаа” гэж бодохоор түшигтэй сайхан байдаг. Амралтын цагаар болон үдийн хоолны үеэр уулздаг. Анх цэрэгт ирэхэд бүх зүйл цагийн хуваарийн дагуу болохоор жаахан хэцүү байсан ч  одоо дассан.

М.Батаа:Манай найзууд энэ жил хамтдаа цэрэгт явахаар шийдээд, ирсэн. Цэрэгт ирээд, их зүйл сураад сайхан байгаа. Тангараг өргөх өдрөө их хүлээж байна даа. “Гэр бүлийнхэнтэйгээ уулзана, эх орны хүү болсноо харуулна” гэж бодохоор л баярлаж байгаа. Аав, ээждээ “Ах бид хоёр албаа сайн хаагаад очно оо” гэж хэлмээр байна.

                Мөн тус цэргийн анги баяр ёслолын өдрүүдийг угтаж, Урлагийн наадам зохион байгуулдаг байна. Өнөөдөр урлагийн үзлэг нь болж буй учир бид Соёлын төвөөр нь түр саатаж, тэдний үзүүлбэрийг үзэж, сонирхсон юм. Цэргүүд дуулж, хамтлаг бүжиг бүжиглэнэ. Харин наадамд оролцоогүй хэд нь үзэгчдийн суудлаас найзуудыгаа чин сэтгэлээсээ дэмжиж, алга ташиж суух нь сайхан харагдана. Тэдгээр үзүүлбэрүүдээс шалгарсан нь Тангараг өргөх өдөр тоглогддог аж.

         Ийм нэг өдрийг  цэргийн амьдралтай танилцан өнгөрүүлж, нар жаргахдаа зэрэгцэн бид Улаанбаатар хотын зүг хөдөллөө.