Би өнөөдөр 24 настай хэдий ч бага насны минь нэгэн дурсамж санаанаас огт гардаггүй. Тэр ямар дурсамж вэ гэхээр эрт цагт намайг орхин тэнгэртээ морилсон буурал эмгийнхээ хамт зургадугаар сарын 1-нд багийн төвийн Хүүхдийн баярт морьтой очиж оролцсон явдал. Бага насны энэхэн дурсамж намайг гунигтай үед тайтгаруулж, зовлонтой цагт инээмсэглэл өөд хөтөлдөг дөө. Тиймээс энэхүү дурсамжаа “Эх үрсийн” баярын өдөр уншигч танд дэлгэхээр бийрлэн сууна. 

            Ногооны агь үнэртсэн хээр тал алтран харагдана. Холын уулнаас агт туусан хоёр морьтой хүн тоос манарган холхи, холхи замуудыг холбон давхиж байв. Тэнгэрийн хязгаараас нарны туяаг нуурандаа үүрсэн сүрэг цагаан хун сүүдрээ ташуулан нисээд Сангийн далайн усыг цалгиулан буулаа. Энэхэн үесэд би бол хурга, ишгээ хариулаад, шилбүүр унан гүйж явсан юм.   

            Хужир цайвардсан довон дунд аз жаргал хөлөглөн гүйж яваа зургаан насны минь зуны эхэн сар юм уу даа. Зургаан настай балчир надад хорвоогийн баяр, гуниг, хатуу, хөтүүгийн тухай бодох юм ямар байх биш. Яндангийн утаа, хөх зэрэглээтэй холилдон манан дүнсийх талдаа усны чимээ, нуурын долгис хараад захлан гүйх нь амьдрал байсан санагдана. Энэхэн насан дээрээ би уулс оройтойг мэдэх ч салхи үзүүртэйг мэдэж байсан биш. Үүлсийн дүрсийг нэрлэж, тэндээс бороо ордогыг мэддэг ч агаар мандал, үүлс хэрхэн усны чийгийг өөртөө шингээн авч буйг мэддэггүй балчир насны тэр нэгэн өдөр. Хурга ишигний захад ганцаар тоглон суугаа намайг буурал эмэг минь гэрийн гаднаас даллан дуудаж харагдлаа. Хашаа, хорооноос саалиа сааж дууссан хүмүүс хувинтай сүүгээ дамжлан гэрийн алхаж, хонин голын зүг цувран майлсаар давхина. Би хурга, ишгээ орхиод шилбүүрэн мориндоо ташуур өгөөд эмгийнхээ зүг харайлгаж гарав. Давхисаар очтол эмээ намайг усанд оруулж, шинэ хувцас өмсгөөд, багийн төв рүү моринд сундлан шогшиж гарлаа. Хөндийн хөх салхи, хөх зэрэглээн дунд торолзох хэдэн байшингийн зүг алгуурхан дөхсөөр л байв. Замд айлын нохой хуцаж, талын анирыг эвдэхэд хэдэн болжмор дэрсэн дундаас жигүүрээ дэлгэн нислээ.

Би хурга, ишгээ орхиод шилбүүрэн мориндоо ташуур өгөөд эмгийнхээ зүг харайлгаж гарав

             Цаг гаруй хугацаанд талыг туулсны хүчинд зэрэглээнд торолзон буй байшингуудын ойролцоо дөхөж ирсэн юм. Хар цаасан дээвэртэй шавар байшингуудын дэргэд тухайн үеийн иж-5 мотоцикл, УАЗ-69, Аавын цээж гэх орос машинууд эгнээстэй. Мөн тог гаргадаг мотор дүнгэнэж байлаа. Байшин тойроод өнгө өнгийн торгон дээлтэй хүмүүс бужигнаж харагдана. Хүүхдүүд хэсэг, хэсгээрээ гүйлдэж, тоглоод зарим нь уйлж, олонх нь цангинатал инээнэ.  

         "Эхлээд хожигдож сурч байж, дараа нь хэнд ч юунд ч хожигддоггүй мундаг хүн болдог юм аа, хүү минь" 

          Эмээ бид хоёр морио уяад шавар байшингийн дэргэд очлоо. Хаалга, цонхоо өнгө, өнгийн шаараар чимэглэсэн байх бөгөөд зарим нэг дэггүй нь дэрсний толгойгоор хатган хагална. Шаар хагарах төдий цугласан хүмүүс цочин бутран гүйлдэх нь юм үзээгүй надад гайхалтай сонин санагдаж байв. Хэсэг хугацааны хүүхдүүдийн дунд шатар, даамны тэмцээн, гүйлтийн уралдаан, бөхийн барилдааны тэмцээн болсон юм. Би бүгдэд нь оролцсон хэдий ч ямар нэг амжилт гаргаагүй. Хүүхдийн хор шартай зангаасаа болоод эмгийнхээ дэргэд нэлээд уйлсан. Амжилт гаргасан хүүхдүүд уут дүүрэн бэлгээр шагнуулаад мөн ч сайхан харагдана. Эмээтэй хуучилж суусан настай хүмүүс “Эвий, хөөрхий минь” хэмээн уулга алдан толгойг минь илнэ. Уйлж суугаа хүүгээ аргадахын оронд эмээ "Эхлээд хожигдож сурч байж, дараа нь хэнд ч юунд ч хожигддоггүй мундаг хүн болдог юм аа, хүү минь" гэж билээ. Эмээг хошуугаа цорвойлгож байгаад "Миний хүү түрүүлэх байсан юм" гэж хэлэх байх гэж бодтол "Хожигдож сур" гэсэнд нь улам гомдож, бүр чангаар бархирч гарсан билээ. Ингэж дураараа дургиж байгааг минь эмээ тоож байгаа ч юмгүй найзуудтайгаа хуучилж сууснаа намайг дагуулан алхаж, зайрмаг гэдэг зүйл авч өгсөн. Тэр зайрмаг миний идсэн хамгийн анхны, хамгийн амттай зайрмаг байсан даа. Сүү, аарц, тарагны амт мэдрэгдээд байгаа хэрнэ цаанаасаа их гоё амтагдаж байсан.

             Намайг зайрмагаа идэж дууссаны дараа эмээ минь багийн төвийн жижигхэн мухлагаас томоо гэгч ууттай бэлэг авч өгөөд бид гэрийн зүг баяр хөөртэй нь аргагүй явахаар боллоо. Тэрхэн үед эмээд зайрмаг дахиад идмээр байгаагаа хэлж, дахин нэг зайрмаг авахуулсан. Тэр займрагны амт одоо ч надад эмээтэйгээ үзсэн Хүүхдийн баяртай минь хамт "амтагдсаар" байдаг. Тэр цагаас хойш би олон зайрмаг идсэн ч яг тийм амттайг бол идээгүй. Бас тэмцээн, уралдаан, юуханд ч хожигдсон би эмээгийнхээ тэр үед хэлсэн үгийг бодоод инээгээд л сууж байдаг болсон. Эмээ минь тэр Хүүхдийн баяраас хойш нэг их удалгүй алсын алсад явчихсан. Хөөрхий эмэг минь одоо агь ногоо үнэртсэн талын хөх салхи, холын газрыг холбосон холхи холхи зам, нарны туяаг нуруун дээрээ үүрч яваа хун шувуу болоод дэлхий ертөнцийг гэрэлтүүлж яваа гэж боддог доо. Буурал эмгийнхээ хамт үзсэн тэр жилийн зургадугаар сар 1 одоо ч миний сэтгэлд хамгийн сайхан Хүүхдийн баяр хэвээр дурсагддаг.