Зохиолч, яруу найрагч  Р.Эмүжин “Сэнтий”  дөрвөн боть түүхэн романыхаа нээлтийг өчигдөр хийлээ. Тус ном “Цагийг атгасан их хаан”, “Зарлиг үүрсэн Занабазар”, “Гал зуусан Галданбошгот”, “Тэнгэрт тэнгэр болов, Газарт газар болов” гэх дөрвөн ботиос бүрдэх бөгөөд “Энэхүү түүхэн зохиолыг эртний язгуурт өвөг дээдсийнхээ захиасыг эрхэм болгон туурвив” хэмээжээ. Долоон жил судалгаа хийж, хоёр жил бичиж, туурвиснаар энэ нүсэр, мөн зохиолчийн дотор бүрэлдэн байсан хүсэл биелэлээ олсон биз ээ. Цаг хугацаанд амьдрагч бид тэрхүү цаг хугацаандаа амжуулах, хийх, эзэн нь явах багагүй даалгаварыг өвөртлөн ирдэг шиг байгаа юм. Зохиолч хүн гэхэд өөрийн бодол, сэтгэл хөвөрдсөн, тэр дундаа түүхийн хуудас сөхсөн зохиол бүтээлийг уншигчдадаа хүргэж байх жишээтэй. Энэ ч үүднээс тэр өөрийн даалгавараа сайн биелүүлж, дөрвөн боть ном уншигчдынхаа гарт хүлээлгэн өглөө.

    “Сэнтий” романы нэгдүгээр боть болох “Цагийг атгасан их хаан” номоос зарим эшлэлийг хүргэе. Мэдээж уншигч та номоо бүхэлд нь уншиж, өөрийн оюун, мэлмийд тунгаах учир бид товчхон танилцуулж, цухасхан тэмдэглээд л өнгөрөх нь зүйтэй нь энэ байх. Нэгдүгээр ботийг гэхэд,  “Алив зэвсэг багаддаггүй, алд бие балчирддаг”-аас “Ногоон морьтой хүн” гэх бүлэг хүртэл олон бүлгээр өртөөлөн бичсэн байх бөгөөд нэг бүлэг нэг 10 орчим хуудас аж. 

     Тус боть “Халхын өндөр гэгээн Занабазарын өргөөний гаднаас хөдөлсөн үл таних дөрвөн морьтон наран жаргах зүг давхин одоход ард нь зуны бүгчим агаар цалгилан үлдлээ. Тэд нар ганзагалж, тэнгэр өргөх мэт улбар шар туяанд уусан алсарсаар, үдшийн бүрэнхий нөмрөн авахтай зэрэгцэн бараа тасрав. Занабазар гэрээс гарч, хэдийнэ холдон одсон морьтнуудын араас алсыг ширтэн удтал зогсоод,  шар манан эрхиэ эргүүлэн, Орхон голын эрэг дагуу бодолдоо дарагдан алхав…” хэмээн халхын өндөр гэгээн Занабазарын дүр, байр байдлаас эхэлсэн нь анхаарал татна. Нөгөөтэйгүүр Р.Эмүжин зохиолчийн зохиол бүтээлээс үг сонголт, дүрээ илэрхийлсэн өгүүлбэрийн утга санааны байдлыг олзлон харж, ончрон мэдэрч болно. Ийнхүү түүхэн лут энэ дөрвөн боть номыг уншигч та сонгон уншиж, мэдлэг, ухаандаа нэмээрэй. 

        Зохиолч, яруу найрагч Эмүжин буюу Р.Энхтуяаг бид “Хар торон бээлий”, “Улбар хөлт”, “Хөх сарны явдал”, “Согооны дэвтэр” зэрэг зохиол, бүтээлээр нь андахгүй мэдэх бөгөөд “Балчир Есүхэй”, “Цэнхэр шувуу”, “Эвэрт могой”, “Үзэсгэлэнт оюун ухаан”, “Шидэт гүүр”, “Хөх гуталт” зэрэг үлгэрийн зохиолоор нь мэдэх билээ. Тэрбээр “Дүрүүд л өөрөө өөрсдийгөө бүтээгээд амьдраад байдаг шүү дээ. Тэр байтугай хүчтэй дүрүүд зохиолчоос эс шалтгаалан өөрийнхөөрөө зохиолоо ч, хувь тавилангаа ч чирдэг. Хэдийгээр миний дүрүүд өөр, өөрийнхөө тавилангаар өндийдөг ч гэсэн миний зүрх сэтгэлээс төрж байгаа шүү дээ. Тиймээс миний эд эс байдаг л байлгүй. Өгүүллэгүүд, араас нь яруу найргийн багц номууд, тэгээд одоо бичиж байгаа түүхэн романаа хэвлүүлнэ. Ингээд л зогсолтгүй эргээд явчихдаг юм даа. Би өөрөө ч уран бүтээлүүдийнхээ хурдыг гүйцэж амьдарч чадахгүй, чирэгдэж байна даа” хэмээн 2022 онд манай сайтад өгсөн ярилцлагадаа өгүүлсэн байдаг. Тэрхүү түүхэн роман нь ийнхүү өнөөдөр уншигчидтайгаа золгож байгаа нь энэ аж.