Орхан Памуктай танилцах аялал хоёр дахь номоор нь үргэлжилж байна. Үүний урьд би түүний “Цагаан цайз” зохиолыг уншсан юм. Дурсамж, хайр, хүний бодрол, ухаарлыг сонирхолтойгоор хүүрнэхээс гадна уншигч өөрийгөө дотроос нь харах, хэн болохоо таних, юмс, хүмүүсийн тухай эргэцүүлэл, ажиглалтад хөтөлдөг нь онцгой байх аж. 

Тиймдээ ч Туркийн энэ агуу зохиолчийн бүтээлээс унших бүрд улам татагдаж, дурлан шимтэж байна.

         Зохиол "Үнэндээ эхлээд зохиолч болохыг хүсдэг байв. Гэхдээ одоо өгүүлэх гэж буй түүх нөлөөлж би геологийн инженер, барилгын гүйцэтгэгч болсон юм. Уншигчид минь, бүгдэд өгүүлэх түүх энд хүрээд өндөрлөнө хэмээн бүү бодоорой! Эргэн дурсах тусам тухайн үеийн үйл явдалд илүүтэй дөтлөнө. Тийм учраас та бүхэн ч намайг эцэг, хүү байхын нууц руу улам түлхэхийг мэдэрч байна" хэмээн эхэлнэ. Харин зохиол төгсөхдөө "...Ээжийнхээ залуу насны талаар жаахан ч гэсэн бичээрэй. Энэ эмэгтэй хар л даа, надтай жаахан ч гэсэн төстэй биш гэж үү? Мэдээж зохиолоо хэрхэн эхлэх талаар чи хэнээс ч илүү мэдэж байгаа. Гэхдээ ном чинь миний сүүлийн монолог шиг чин сэтгэлийн мөн үлгэр мэт байх ёстой. Бодитой болж байсан юм шиг дүрслэлтэй, үлгэр домог мэт дотно танил байх хэрэгтэй. Хэрэв зэ, тийм байж чадаж гэмээнэ шүүгч төдийгүй бүх хүн чамайг ойлгоно. Битгий мартаарай, аав чинь ч зохиолч болох хүсэлтэй байсныг..." гэжээ.

       Өөрчлөлт, гэнэтийн шийдвэр дандаа л бидний сэтгэл, амьдралын илэрхийлэл байдаг. Хүн юу бодож яваа, сэтгэл зүйн хувьд ямар байгаагаас хамааран шийдвэр гэгч төрдөг шиг. Зохиолд зөвхөн улаан үст бүсгүйн дүр гардаггүй ч яагаад ч юм уншигчийн хувьд тэмдэглэлдээ зөвхөн улаан үст жүжигчин эмэгтэйг л онцлохыг хүслээ. Учир нь надад зоригтой, шийдэмгий, шударга эмэгтэйчүүд бахархалтай санагддаг. Өөрөөс минь үргэлж биш хаа нэг л цухалздаг эдгээр зан чанар яг л ийм улаан үстэй, цог золбоо, итгэл, мөнхүү зориг дүүрэн эмэгтэйчүүдэд л бүрэн дүүрэн байдаг байхдаа гэж бодоход эрхгүй хүндлэх сэтгэл улам ч төрнө.

 

         Орхан Памук гайхаш төрүүлж, зохиол бүтээлдээ улам дурлуулж, хүний амьдралын амтат түүхийн хүүрнэлч, дурсамж уудлагч, онцгой дүрийг сэтгэлд мартагдашгүйгээр хадсан хэвээр л байна. Дахин хэлэхэд, улаан үст бүсгүй зөвхөн энэ бүсгүйн тухай бус. Харин хэнийг, юуг онцолсныг үүний уншигч та өөрөө уншиж мэдээрэй. 

Төгсгөлд, номын ард дурдсан байх Памукийн намтрын нэгээхэн хэсгээс энд оруулья. “…Орхан чинээлэг атлаа цаг хугацааны эрхээр доройтож буй дээд давхаргын гэр бүлд төрсөн агаад Истанбулын техникийн их сургуульд архитектурын чиглэлээр суралцах болжээ. Мөн зурах дуртай, зургийн авьяастай нэгэн байлаа. Гэвч гурван жилийн хойно өөрийнх нь төрөлх мөн чанар зохиол бичих гэдгийг ойлгосон байна…”