Бид энэ дугаартаа “Тойрог” дэлгүүрийг онцлон сурвалжилга бэлтгэлээ.

      Биднийг “Тойрог” дэлгүүрт очиход зөрөх зайгүй шахам олон хүн угтав. Тэдний ихэнх нь 18-26 насныхан. Өнөөдөр дэлгүүр дээр “тойрогдсон” хувцаснууд задарч байгаа гэнэ. Дэлгүүрийн ажилчид бараагаа цэмбийтэл индүүдээд, ангилжээ. Онцлох загварын болоод шинээр бүтсэн хувцаснуудаа бараануудынхаа голд, худалдан авагчдын нүдэнд шууд өртөхөөр өлгөжээ. Тухайн өдөр зааланд ажиллаж буй худалдааны зөвлөх онцлох загвараа сонгодог гэнэ. Дэлгүүрийн худалдагчид нь эелдэг, харилцааны соёлтой, нүүр дүүрэн инээмсэглэж, бараагаа тайлбарлана. Хуучин хувцасны дэлгүүрийг “Нарантуул” зах болон худалдааны төвүүдэд харж байснаас ийм тохилог, элдэв үнэргүй, загварлаг хувцас дүүрнээр харж байгаагүй надад туйлын сонирхолтой байлаа. Тийн сонирхол татаж буй  зүйлсийн нэг нь жаазлан өлгөсөн цэнхэр өнгийн хөхний даруулга байв. Үүний утга учрыг асуухад Үүсгэн байгуулагчийн ээж дэлгүүрээ анх нээхэд нь өгсөн. Тэгээд дурсгал болгож,    ийн хадгалдаг” гэлээ. 

      Дэлгүүрийн барааг сонирхон зогсох зуур 20 орчим насны хоёр залуу “Воо, хэмээн гадуур хэдэн өдөр хайгаад олоогүй, хилэн өмд, цамц энд зөндөө байна. Шууд наашаа ирдэг байж” гэж хоорондоо ярьж байлаа. Тэднээс “Тойрог” дэлгүүрийг яагаад сонгон үйлчлүүлдэг талаар нь асуухад “Хэт их хувцастай байх нь хувийн санхүүд алдагдалтайгаас гадна байгаль орчинд ихээхэн сөрөг нөлөөтэй аж. Тухайлбал, нэг футболк хийхэд дунджаар 2700 литр, жийнсэн өмд 10 мянган литр, оймс 600 литр ус зарцуулдаг гэдэг. Дэлхийн дулаарлын эсрэг давалгаанд нэгдэж, хэт их хувцас худалдан авахаас зайлсхийх өөр нэг арга бол хуучин хувцас худалдаж авах юм. Мөн өөрийнхөө хуучин хувцсыг бусдад зарах арга байж болно. Тиймээс бид өөрийн хүссэн загварын хувцсаа худалдан аваад зогсохгүй байгаль дэлхийгээ бага ч болов хайрлаж байгаа хэлбэр учраас энэ дэлгүүрийг сонгон үйлчлүүлэх дуртай” гэв.

   Эл дэлгүүрийн үүсгэн байгуулагч Агнууш баримтат гэрэл зурагчин мэргэжилтэй. ОХУ-д суралцаж байгаад цар тахлын улмаас эх орондоо ирж, 21 хоногийн тусгаарлалтад байх үедээ дэлгүүрээ нээх, санаагаа олжээ. Тэрбээр “Манайхыг яг дэлгүүр гэж хэлж болохгүй. Харин соёл, хайр түгээж байгаа хамт олон гэж хэлж болно. Учир нь, байгальд ээлтэй шинэ бүтээгдэхүүнүүд, хуучин бүтээгдэхүүнүүдийг дахин эргэлтэд оруулахад хувь нэмрээ оруулахыг хичээж байна. Хуучин хувцас гэхээр гадаадаас импортолж оруулж ирдэг комиссын таагүй үнэртэй хувцаснууд байдаг гэсэн ойлголт нийтийн дунд байдаг. Манайх байгуулагдсанаар хүмүүс хуучин хувцасны тухай эерэг ойлголттой болж, зөв хандлагаар хүлээж авч, хэрэглээ талаас нь харж байгаа нь таатай байгаа. Зөвхөн монголчуудаасаа хуучин хувцас татан төвлөрүүлээд, эргүүлээд монголчуудад нь хүргэх эко системийг бүтээх зорилготой” гэж байлаа.

   “Тойрог” дэлгүүрт хүмүүс хуучин хувцсаа килограммаар нь үнэлж, зардаг. Улиралд нэг удаа “Хувцас худалдан авах сар” гэх арга хэмжээ зохион байгуулж, нэгдсэн байдлаар хувцас худалдан авдаг. Ингэхдээ нэг кг хувцсыг 5000 төгрөгөөр авдаг байна. Харин тэд дизайнеруудтай хамтран худалдаж авсан хувцаснуудынхаа загварыг өөрчилж, дахин шинэчилж, цор ганц “Upcycled second hand” загвар гарган, үйлчлүүлэгчдэд худалддаг юм байна. Иргэд өөрсдөдөө хэрэггүй болсон хувцсаа зарахаас гадна гар урлалын бүтээгдэхүүнээ ч авчирч тохирсон үнээр нь борлуулдаг гэнэ. Эндээс бид барааны үнэ ямар байдгийг сонирхлоо.

   Тус дэлгүүрт нимгэн хувцас хамгийн дээд үнэ нь 20 мянган төгрөг,  пальто, цув, куртик зэрэг гадуур хувцас 30-40 мянган төгрөгийн үнэтэй байв. Үнийн тухайд Агнууш “Тойрог иргэдийн хэрэглээг хангах бус, хэрэгцээг нөхөх зорилготой” гэж байлаа. Тэд хувцсаа хүлээн авахдаа тодорхой стандартын дагуу чанар шалгагчаар шалгуулж, хүлээж авдаг байна. Ингэхдээ хувцсаа өгч буй хүмүүст хувцсаа бүрэн угаасан байх, урагдал, гэмтэл ямар нэгэн асуудалгүй байх зэрэг тодорхой шаардлага  тавьдаг аж.

     “Тойрог” дэлгүүр байгуулагдаад гурван жил болж байгаа бөгөөд өдөр ирэх тусам цар хүрээгээ тэлсээр байна. Хуучин хувцасны соёлыг түгээн  дэлгэрүүлэх, “Хуучин хувцас өмсөх муу” гэсэн мухар сүсгийг арилгах, байгальд ээлтэй байхад иргэдийг уриалах нь энэ дэлгүүрийн гол зорилго гэсэн.