Улаанбаатар хотод байрлах хамгийн том худалдааны төвийн машины зогсоол дүүрэн бөгөөд хөл хөдөлгөөн ихтэй. “Туулай жилийнхээ зурхайг үзээрэй, Тэрбишийн цагалбар байна шүү” хэмээн хоолойныхоо хэрээр орилох гар дээрээс наймаа эрхлэгчийн амнаас уур савсаж, ийш тийш алхана. Угаас хүний хөл тасардаггүй Нарантуул худалдааны төв цагаан сарын баярыг тохиолдуулан хөл гишгэх зайгүй болтол хүний хөлд дарагджээ. Ирэх жилийнхээ өнгийг шинжиж, элбэг дэлбэг байхыг ерөөн хамгийн өнгөтэй хувцсаа өмсөж, удаан уулзаагүй хамаатан, настан буурлуудынхаа мэндийг мэддэг учир бусад баяруудаас илүү ач холбогдол өгч бэлддэг билээ.
ДЭЭЛ 210-650 МЯНГАН ТӨГРӨГ БОЛ ТОРГО МЕТР НЬ 10-25 МЯНГАН ТӨГРӨГ
Цагаан сарын баяраар үндэснийхээ дээл хувцсаар гоёдог уламжлалтай билээ. Нарантуул худалдааны төвийн үндэсний хувцасны эгнээн дээр хөл гишгэх зайгүй болтлоо хүний хөлд даруулжээ. Өнгө өнгийн торгоор урласан дээлүүдийг өлгүүрт өлгөж, хүн зоны нүдийг хужирлана. Нааш цааш холхих иргэд сонирхсон дээлийнхээ хийцийг нарийн ажиглаж, материалыг нь шинжинэ. Энэ жил эмэгтэй дээл загвар, материалаасаа хамаараад 210-450 мянган төгрөгийн үнэтэй бол эрэгтэй дээл 250-650 мянган төгрөгөөр худалдаалагдана. Хүүхдийн дээл 80-150 мянган төгрөгийн үнэтэй. Дээл сонирхох иргэд өнгөрсөн жилүүдээс загвар нь сайжрахын хажуугаар үнэ нь тодорхой хэмжээнд өссөн байгаа талаар ярьж байв. Дээлээс гадна монгол цамцны борлуулалт их байгаа бөгөөд эрэгтэй эмэгтэй цамц 100-200 мянга бол хүүхдийн цамц 50-100 мянган төгрөгөөр худалдаалагдаж байна. Худалдаа эрхлэгчид энэ жил гүн ногоон торгон болон дан дээл, төрөл бүрийн загварын цамцны борлуулалт сайн байгаа талаар хэлж байлаа.
Бэлэн болсон загварын дээл худалдаж авахаас гадна өөрсдийн сонирхолд тааруулан урлуулдаг билээ. Тэгвэл дээлийн материал болох даавуу, торго нэг метр нь 10-25 мянган төгрөгийн үнэтэй байлаа. Харин өмсөхөд бэлэн болсон эрэгтэй бүс 30-35 төгрөгөөр худалдаалагдаж байна.
ХЭВИЙН БООВ 3000-5600 ТӨГРӨГ
Баялаг ундраа худалдааны төвийн нарийн боовны хэсэгт хамгийн их хүн цугларчээ. Зай багтай жижиг тасалгаанд хүн зөрөх зайгүй болтлоо худалдан авагчид оочирлоно. Хэвийн боовыг төрөл бүрээр нь өрж, урд нь амталгаа болгож хэсэг хэсгээр хуваан тавьжээ. Зүсмэл болон уламжлалт хийцтэй хэвийн боов 3000-5600 төгрөг бол гүрмэл боов 4000-4500 төгрөгөөр худалдаалагдана. Зарим хэвийн боовонд суурь еэвэн бэлэглэж байлаа. Харин суурь еэвин 9000-25000 төгрөгөөр худалдаалагдана.
Тавгийн чихэр нэг килограмм нь 10-45 мянган төгрөгийн үнэтэй. Хатаасан жимс хагас килограмм нь жимснийхээттөрлөөс хамаараад 5-13 мянган төгрөгөөр зарагдаж байлаа. Өнгө өнгийн чихрээс сонголт хийх хосууд аав ээждээ болон гэрийнхээ сар шинийн баярын бэлтгэлийг хангаж байгаа гэнэ. “Аав, ээжийнхээ баяр ширээний зүйлсийг цуглуулж байна. Энэ жил бараа бүтээгдэхүүн элбэг байгаа хэдий ч үнэ нь нэлээн өссөн санагдлаа” гэв. Чихрийн наймаа эрхлээд долоон жил болж буй н.Чимэгээ “Сүүлийн гурван хоногт худалдан авалт нэмэгдлээ. Гэхдээ олон хүн явж байгаа ч гэсэн худалдаж авч байгаа нь цөөхөн байна” гэсээр гартаа байх чихрээ ууталлаа. Тавгийн идээгээ засах модон сийлбэртэй тавиурууд сийлбэрийнхээ хийцээсээ хамаараад 60-90 мянган төгрөгөөр худалдаалагдаж байлаа.
Цагаан сараар иддэг уламжлалт хоол болох буузныхаа материалыг авахаар гурил, махны тасгийг зорих иргэд цөөнгүй. Нарантуул худалдааны төвд Алтантариан гурил 25 килограмм нь 47 мянга Улаанбаатар 25 килограмм нь 53 мянган төгрөг, Хурх 10 килограмм нь 25 мянга, 25 килограмм нь 58 мянган төгрөг гэнэ. Харин үхийн цул мах килограмм нь 16500 бол хонины цул мах 12500 төгрөг гэнэ.
ЦАГААН ИДЭЭГЭЭР ТАВАГ ЗАСАХАД 110-300 МЯНГАН ТӨГРӨГ
Худалдааны төвийн хамгийн их үйлчлүүлэгчтэй хэсгийг нэг нь цагаан идээний тасаг байлаа. Цэнхэр, цагаан халат өссөн наймаачид лангуун дээр цагаан идээ өрж, тус бүрд нь үнэ бичсэн хуудас наан орхижээ.Худалдан авагчдын дунд эрэлт ихтэй байх жижиг чихэртэй ааруул нэг килограмм нь 10-20 мянган төгрөгийн үнэтэй бол шар тос 25 мянган төгрөгөөр худалдаалагдаж байв. Лангуу бүр дээр өрөөтэй байх ааруулаас зассан тавгийн идээ хэмжээнээсээ хамаараад 110-300 мянган төгрөгөөр худалдаалагдаж байв. Хүндэтгэлийн таваг засах зориулалттай хэвтэй ааруул арван ширхэг нь 28 мянган төгрөгийн үнэтэй байлаа. Цагаан идээний тасгаас худалдан авалт хийгээд гарах гэж буй эмэгтэй “Цагаан сар орох тусам барааны үнэ нэмэгдэнэ гэж бодсон учраас чадахаараа эрт цуглуулж байна. Энэ жил илүү өргөн хүрээнд цагаан сараа хийх гэж байгаа учраас явахгүй газар учраас минийх аймар сар сонирхолтой байгаа.
Цагаан сарын баяраар зорьж ирсэн хүн бүрийн алгыг дээшээ харуулж, алга дээш нь харуулах бэлгийн сонголт дээрээ их анхаардаг билээ. Баялаг ундраа болон Нарантуул худалдааны төвийн өмнөх сул талбай дээр нэмэлт лангуу гарчээ. Лангуу бүр дээр цагаан сартай холбоотой бүтээгдэхүүн байхын талаас илүү хувийг гарын бэлэг эзэлжээ. Оймс, майк, зургийн альбум, алчуур зэрэг багтжээ. Бөөний үнээр зарагдаж байгаа учраас майк, подволк 3000-5000 төгрөг, бол оймс 1000-3000 төгрөг, алчуур 3000-8000 төгрөгөөр худалдаалагдаж байлаа. Мөн тэлээ, халуунаа барьдаг аяга зарж байлаа.
Ахмиг насны эмэгтэй хэд хэдэн алсуурыг нарийн тоолон худалдан авах бөгөөд "Энийг тэрэнд, энэнээс түүнд" гэсээр хүн бүрд зориулан бэлгийг нь худалдан авч байлаа. Түүнийг бэлгээ цуглуулж байх үеэр нь хэсэг ярилцвал "Цагаан сар энэ жил 21 нд болох учир хоёр цалин дээрээ авах ёстой юмнуудаа хувааж авч байна. Энэ удаа бэлэг, хувцас гэх мэт зүйлсээ авлаа. Дараагийн цалин сар шинэтэй ойрхон учраас хүнсээ авахаар тооцоолсон. Өнгөрсөн жил зээл авч юмаа бэлдэж байсан юм. Энэ жил зээл авахгүй байхыг хичээсэн. Гэхдээ хамт ажилладаг, таньж мэддэг хүмүүс дунд зээл авч баярын бэлтгэлээ хийж байгаа хүмүүс цөөнгүй байгаа" гэв.
ТОЛГОЙН ГОЁЛ 50-80 МЯНГАН ТӨГРӨГ БОЛ ЛООВУУЗ МАЛГАЙ 100-350 МЯНГАН ТӨГРӨГ
Нарантуул худалдааны төв дээр лоовуузан малгайн худалдаа түгээмэл бөгөөд таримал үстэй болон булган гэсэн хоёр төрөлтэй. Мөн өнгө, өнгийн торгоор хийсэн хүүхдийн лоовуузан малгай худалдаалагдана. Охидын хувьд шүрэн унжлагатай толгойн гоёл 40-80 мянган төгрөг бол үсний уут 40-60 мянган төгрөгийн үнэтэй байлаа.
Мөн худалдаан төвийн гадаа шинэ мөнгөн дэвсгэрт солих бөгөөд "Мөнгө солино, заавал бэлэн хэрэггүй шилжүүлээд шинэ мөнгөө солиулаарай" хэмээн 2-3 залуу атга дүүрэн мөнгө барьсаар худалдааны төвийн үүдээр зогсоно. Тэд сольсон мөнгөнийхөө нэг хувьтай дүйцэн мөнгө төлбөртөө авдаг бөгөөд 50-20000 хүртэл бүр төрлийн мөнгөн дэвсгэрт нэг ч нугалаагүйгээр шинээрээ тэдний гарт байгаа харагдана.
Шижир цацрагт нараа дэлхий тойрч нас нэмсний дан баяр. Шидрүүн мөнгөн өвлийг өнтэй давсны давхар баяр хэмээн бэлгэдэж, халуун ам бүлээрээ уулздаг энэхүү баярыг монголын ард түмэн хамгийн элбэг, хангалуун, өнгөтэй хийхийг хичээдэг. Тиймдээ ч цагаан сарын бэлтгэл ажил нүсэр болж, түүнийгээ дагаад зардал нь нэмэгдэх үе цөөнгүй. Нарантуул худалдааны төвөөр үйлчлүүлэх иргэдийн дийлэнх хувь нь цагаан сарын бэлтгэлээ хийж багаа иргэд бөгөөд удахгүй болох баяртаа сэтгэл догдлон бэлдэж байлаа.