"Хятадад үйлдвэрлэв" хэмээх бидний сайн мэдэх бүтээгдэхүүний ард олон хүн гэр бүлээсээ хагацаж, хүүхэд өнчирчдөг аж. Мөн хүмүүсийг хүчээр ажилуулдаг болох нь нотлогдоод буй юм. Шиньжяны хорих лагерь буюу Хятадын засагийн газарийн боловсруулж буй  “Мэргэжлийн боловсрол сургалтын төв гэж нэрлэгддэг газар” нь 2014 оноос эхлэн энгийн Уйгар Улсын ард иргэд болон бусад  лалын шашинтнуудыг хүчээр гэр бүлээс нь салгаж хорих лаагарт хүний эрхийг зөрчин хүчирхийлж, эрүү шүүж, хүнд хөсөр ажилийг амралтгүй хийлгэх зэрэгээр хориж байна. Түүнчлэн зугтахыг оролдсон хүмүүсийг буудаж алах бодлогтойг тус бүс нутгийн цагдаагийн компьютерийн серверээс хакердсан мэдээллээс олжээ. Хүний эрхийн байгуулалга 2014 онд олж илрүүлэн заралсанаас хойш саяхан Хакердсан файлаас хоригдож буй зарим хоригдлуудийн царай болон нэр насыг нь тодорхойлсоныг BBC-гийн мэдээний агентлагаас мэдэгдэжээ.

Хакердсан файлд 2018 оны нэгдүгээр сараас долдугаар сарын хооронд авахуулсан Уйгарчуудын 5000 гаруй цагдаагийн гэрэл зураг багтсан байна. Бусад дагалдах мэдээллийг ашиглан тэдний дор хаяж 2,884 нь баривчлагдсан болохыг харуулж болох аж.

      Дахин хүмүүжүүлэх баазын зарим зураг дээр бороохой барин зэвсэглэсэн харуулууд иргэдийн хажууд зогсож байгаа харагдана.  Гэсэн хэдий ч албадлагын мэдэгдлийг Хятадын хамгийн өндөр албан тушаалтнууд байнга няцаасаар иржээ. 2019 онд Гадаад хэргийн сайд Ван И  "Үнэн бол Шинжаан дахь боловсрол, сургалтын төвүүд нь хүмүүсийг хэт туйлшралаас ангижруулахад тусалдаг сургууль юм" гэв.Тэдний олонх нь Исламын шашин шүтэснийхээ төлөө, гадаад шинж тэмдгүүдийн улмаас эсвэл лалын шашинтай дийлэнх улс орнуудад очсоныхоо төлөө баривчлагдсан байна. Хамгийн залуу нь Рахил Омер хоригдох үедээ дөнгөж 15 настай байсан бол харин хамгийн ахмад нь Анихам Хамит 73 настай байсан байна. Уг файлуудын эх сурвалж нь Шинжаан дахь цагдаагийн хэд хэдэн компьютерийн серверүүдийг хакердаж, татан авч, шифрийг нь тайлж, АНУ-д төвтэй Коммунизмын хэлмэгдэгсдийн дурсгалын сангийн эрдэмтэн, доктор Адриан Зенцэд шилжүүлсэн гэж мэдэгджээ.

 Эх сурвалж: BBC NEWS