Тодорхой бус үйл явдлаар дүүрэн энэ жил оньсого мэт гурван талтай металл байгууламж олдсон явдал олон нийтийн анхаарлыг татаж, тэдэнд итгэл найдвар өгсөн хэдий ч маш хурдан алга болжээ. “Олон нийт монолитийн сэдвээс уйдаагүй байхад монолит биднээс явсан” хэмээх явган яриа ч гарчээ.

Тодруулбал, өнгөрсөн сард АНУ-ын Юта мужийн зүүн өмнөд хэсэгт байрлах алслагдсан улаан хадан дундаас гурван метр оньсого мэт металл байгууламж олдсоноос хойш интернетээр хаанаас хэрхэн бий болов, хэн хийсэн, яагаад хийсэн зэрэг асуултууд хариултгүй хэвээр байв.

Ютагаас олдсон монолит нь найруулагч Стэнли Кубрикийн "2001: Сансрын Одиссей" кинонд гардаг шиг гарал үүсэл нь тодорхойгүй, харь гарагийн хөлөг онгоцтой холбогдох зүйл гэсэн яриа өрнөсөн билээ. Уг монолитийг Ютагийн олон нийтийн аюулгүй байдлыг хангах хэлтсээс тогтмол үйлддэг нислэгийн үеэр санамсаргүй олжээ. Гэвч 2016 онд "гүүгл дэлхий"-д байрлуулсан зурагт энэхүү монолит байсан хэмээх яриа хүмүүсийн анхаарлыг татаж байна. 

/2001: Сансрын Одиссей кино хэсэг/

Энэхүү монолит нь харь гарагийн бүтээл байж болзошгүй Истер арлын хөшөө болон Стонхенжийн тойрог шиг эртний байгууламж байх боломжтой бөгөөд харь гарагийн тухай онол болон бусад оньсого мэт зүйлстэй адил тайлагдашгүй нууц ч байж мэднэ. Тиймээс олон нийт үүнийг хэн хийсэн, яагаад хийх болсон гэсэн нууцыг тайлахыг хүсэж байна.

Зарим кураторууд уг монолитийг тойрсон яриа өрнөж буйг харахад ихээхэн сонирхолтой байгаагаа илэрхийлсэн бөгөөд Ютагийн газрын менежментийн асуудал хөндөж буйг  тодотгожээ.

Үүнийг хэн бүтээсэн, хаанаас ирснийг нь мэдэхгүй ч Ютагийн монолит нь хүмүүст өнөөдрийн эгэл ертөнцөөс эерэгээр зугтах боломж гэж үзэж байна. Энэ зүйлийн цаана магадгүй маш олон хүн бий. Тэд монолитийг тойрсон ярианаас сэтгэл ханамж авч байж ч мэднэ.

Анх монолитийг олсон нисгэгч “Энэ бол шинэ давалгааны уран бүтээлчийн бүтээл төдийгүй магадгүй “2001:Сансрын Одиссей” киноны шүтэн бишрэгчийн хийсэн ажил байж мэднэ” гэжээ.

Хамгийн боломжит таамаглалыг урлагийн ертөнцөөс хайвал гол сэжигтэн нь уран бүтээлч Жон МакКракин байх магадлалтай. Түүний цулгуй баримлууд нь энэхүү гялалзсан объекттой нэлээн төстэй. Тэрбээр 2001 онд өгсөн ярилцлагадаа “Би дэлхийг баримал гэж боддог. Хүн төрөлхтнийг амьд урлагийн бүтээл эсвэл мастер барималч гэж боддог. Харин бидний зорилт нь энэхүү гарагийг жинхэнэ урлагийн бүтээл болгох юм. Үүний тулд хүмүүс бид хамгийн дээд, боломжит байдлаар хөгжих шаардлагатай” хэмээн хэлжээ.

Энэхүү уран бүтээлчийн хүү нь монолитийн тухай оньсогыг гайхширсан хэвээр байгаа бөгөөд Нью Йорк таймс сонинд өгсөн ярилцлагадаа “2002 онд аав маань бөглүү газар бүтээлээ тавьж, түүнийг маань хожуу олохыг хүсэж буй тухайгаа ярьж байсан. Энэ монолитийн нээсэн явдал аавын маань бүтээлч алсын хараатай нэгдэж байна” хэмээн дурджээ. Гэвч ЖонМакКракины баримал мөн эсэхээс үл хамааран олон нийт уг баримлыг харь гарагийн зүйл байгаасай хэмээн найдсаар байна. Уран бүтээлч Жон МакКракин 76 насандаа өөд болохоосоо өмнө харь гарагийн тухай сонирхолоо олон нийтэд түгээхээр шийдсэн тухайгаа ярилцлагадаа дурдаж байжээ.

Уг монолиттой ижил төрлийн байгууламж өмнөд Румын болон Калифорни муж, Их Британи Улсад мөн шинээр олджээ. Энэ нь харь гарагийнхны бүтээсэн бүтээл үү, орон нутгийн уран бүтээлчийн бүтээл үү, Кубрикийн шүтэн бишрэгчийн бүтээл, магадгүй гражиндаа их хэмжээний хөнгөн цагаантай хэн нэгний ажил үү гэсэн асуултууд одоо ч үргэлжилсээр байна.

Монголчууд ч мөн "Хэрэв монолит Монголд гарч ирсэн бол" хэмээн хошигноод амжжээ.