Үнэн бодит мэдээлэл гэдэг иргэдэд ус, агаар шиг хэрэгтэй зүйл билээ. Мэдээлэлгүй иргэн нийгэмд амьдрах нь сохор хүн тэмтчин явахтай адил зүйл юм. Хэн их мэдээлэлтэй байна. Тэр хүн нийгэмд өөрийн байр суурийг бэхжүүлж чадна. Òèéì ÷ ó÷ðààñ ýðõ ìýäýëòí¿¿ä УИХ болон îðîí íóòãèéí ñîíãóóëèéã àøèãëàí áàã, ñóì, àéìãèéí á¿õ øàòíû ýðõ ìýäëèéã ãàðòàà àâàõûã санаархдаг. Тэд яìàð íýãýí àðãààð ñîíãóóëüä ÿëàëò áàéãóóëàí ººðñäèéí óëñ òºð, ýäèéí çàñãèéí á¿ëýãëýëèéí ýòãýýä¿¿äèéã УИХ болон аймаг, сумдын ÈÒÕ-ä ãàðãàæ, èðãýäèéí ìýäýýëýë àâàõ, ìýäýõ ýðõèéã õÿçãààðëàх ãýæ ÷àðìààдаг áèëýý.  Òийм болохоор èðãýäèéí ìýäýýëýë àâàõ ýðõèéã äàðãà ìýäíý ãýäýã ãàíöõàí ¿ãýýð õààíà. Õººðõèé ìýäýýëýëã¿é èðãýä ìààíü òýð äàðãûã íü “Бóðõàí” àÿòàé äàõèí ø¿òýí ¿å óëèðóóëàí ñîíãîно. 

     Ñîíãóóëèàð àðä ò¿ìíèéг õóóð÷  ýðõ ìýäýëòýé áîëñîí òөрийн түшээд, улстөрчид өөрт ашигтай мэдээллийг овжиноор ашигладаг. Харин òýä өөрсдийгөө магтсан хоосон уриа лоозон, магтаалын огт  хэрэггүй мэдээллээр иргэдийг áóëäàã билээ. Эдгээр хэрэггүй мэдээллээр ард түмнийã õóóð÷,  тархийг íü угаахыг òýä хичээдэг. Тэд ямагт мэдээллийг түрүүлж хүртэж байдгаараа бусдаас эрс ялгарч байдаг юм. Гадаад, дотоодын төсөл хөтөлбөр, зээл тусламж, хууль эрх зүй, дуудлага худалдаа, тендер гээд ашигтай бүх мэдээллийг тэд ард түмнээс өрсөн мэдэж, өөртөө болон ах, дүү, хамаатан садан, танил талдаа үр дүнтэй байдлаар ашигладаг. Тийм ч учраас төрийн байгууллагын дарга, ажилтан нар баян тансаг, чинээлэг амьдарч чадаж байна. Бас болоогүй тэд “төсвийн цалин бага учраас бид авлига авах нь зөв” гэж ярих нь холгүй оодорч суугаа.

      Төрийн ямар ч байгууллагын үүдэнд очиход дэлхийн хамгийн үнэтэй, монголд ховор машины цуглуулгыг харж болно. Төсвийн бага цалинтай èðãýä ийм үнэтэй машиныг хэдэн жил цалингаа хурааж, хуримтлал үүсгэн авч чадах вэ. Àðä ò¿ìíèé äýìæëýãýýð хот, дүүрэг, хороо, àéìàã, ñóì, багийн çàõèðãààíä òýòãýâýðòýé ãàðòàë ñóóæ áóé äàðãà íàð 2-3 давхар хаус бариулан амьдарч, үр хүүхдээ гадаад, дотоодын үнэтэй сургуульд хэрхэн яаж сургаж, амралтаараа гадаад руу зугаалж, эмчилгээ, сувилгаагаа гадаадын өндөр үнэтэй эмнэлгүүдэд ямар мөнгөөр хийлгэж чадаж байна вэ. Хороо, сум, багийн хэсгийн ахлагч, МАН-ын идэвхтэй гишүүдийг  ñîíãóóëèéí ºìíº õýíèé ìºí㺺ð гадаа ðуу àÿëóóëæ áàéíà âý.

   Хүний эрхийн үндэсний комисс гэдэг байгууллага иргэдийн мэдэх эрхийг хамгаалах ёстой. Гэтэл эсрэгээрээ хууль зөрчин байж, хэвлэл мэдээллийн байгууллагыг хохироож, торгох шийдвэр гаргажээ. Энэ үйлдлийг үнэхээр ойлгохгүй байгаа. Баримттай мэдээлэл нийтлэлийг зураггүй тавих ёстой юм уу.  Энэ бол шударга бус үйл явдал. "Төрийн мөнгө уйлдаггүй" гэгчээр улайм цайм гарын үсгээр асар өндөр үнийн дүнтэй хууль бус гэрээнүүд байгуулаад явж байгаа дарга нараа шалгахгүй хэрнээ үүнийг нь бичсэн хэвлэл мэдээллийн байгууллагыг шалгадаг, торгодог, залхаан цээрлүүлдэг цагдаа, хууль, шүүхийн байгууллагатай байгаадаа гутарч байна.

     Сýòã¿¿ë÷èä ÿàãààä òýäíèé ºìíººñ äóóãàð÷ ÷àäàõã¿é “àìàà ¿ä¿¿ëñýí” ìýò òàã ÷èã áàéíà âý. Сонгуулийн жилд “Çàñàã äàðãà áà ñýòã¿¿ë÷”, “Сэтгүүлчийн цаг”, “Нээлттэй төр”,  “МАН-ын цаг” ãýõ ìýò äàðãûã ìàãòàí äóóëñàí çàõèàëãàò íýâòð¿¿ëýã ÿàãààä àð àðààñàà õºâºðдөг âý. Үүнийг мэдэх эрх, ард иргэдэд бий. Яагаад гэвэл иргэн, таны  миний өдөр тутам төлдөг татварын мөнгөөр төсөв бүрддэг.

      Иргэдийн бүрдүүлсэн төсөв хөрөнгөөр төрийн байгууллагууд санхүүжиж байгаа. Бид төсвийн байгууллагын төрийн албан хаагчдыг ард түмэнд олигтойхон сайн үйлчилгээ үзүүлнэ шүү гэж санхүүжүүлдэг. Тийм учраас төрийн байгууллагын ажилчид ард түмний үйлчлэгч “боол, зарц” адил байх ёстой. Гэтэл манайд энэ бүхэн эсрэгээр äàðãà ãýäýã äàðàíãóéëàã÷èéí äîð àðä ò¿ìýí áºõºëçºí àìüäàð÷ байна. Ард түмэн өндөр татвар төлнө, төсөв бүрдүүлнэ. Бас болоогүй төрд зарц мэт үйлчилнэ. Äàðãà íàðûã ìàãòàí äóóëæ, òýäíèé ¿ãèéã ¿ã äóóã¿é ñîíñîõ ¸ñòîé ãýíý. Èðãýäèéã ¿íýí çºâ, áîäèò ìýäýýëëýýð õàíãàõ “4 äýõ çàñàãëàë” áîëñîí õýâëýë ìýäýýëëèéí ñýòã¿¿ë÷äèéí àìûã ìºí㺺ð õààõûã òýä õè÷ýýдэг. Иргэд мэдээлэл авах, мэдэх эрхээ бүрэн дүүрэн эдэлж чадахгүй болохоор төрийн түшээдийн өмнө бөхөлзөж байгаа.

     Төр гэж юу юм бэ. Эрх мэдэл нь хэтэрсэн дураараа дургидаг бүлэг этгээдүүдийн цуглуулга биш. Ард түмэн, нийтийн эрх ашгийг хүндлэн дээдэлдэг. Улс эх орныхоо тусгаар тогтнол, газар нутгийнхаа бүрэн бүтэн байдал, үндэсний эрх ашгийг сахин хамгаалдаг ард түмний төлөөллийг төр гэдэг. Төр ард түмэнд үйлчилгээ үзүүлж чадахгүй бол түүнийг өөрчлөх эрх иргэдэд байх ёстой. Ард түмний эрхийг сонгуулийн системээр дөрвөн жилийн хугацаанд ÈÒÕ-ûí áîëîí УИХ-ын гишүүд төлөөлөл болон шилжүүлэн авч байгаа билээ.

      УИХ болон ИТХ-ын гишүүдийг  ажиллаж чадахгүй байвал эргүүлэн татах эрх ард түмэнд  заавал байх ёстой.  Гуч гаруй жил хот, дүүрэг, àéìàã, ñóìûí ÈÒÕ áîëîí УИХ-д үе удам дамжин сууж, өөрсдийгөө òóðøëàãà õóðèìòëóóëñàí äàðãà, ìýðãýæñýí парламентын гишүүн хэмээн тодотгон ард түмний тархийг угааж буй төрөөс төрсөн тэрбумтангууд байсаар байна. Ард түмэн тэнэгтэй тэднийг сонгоод байгаа юм биш. Тэднээс ядуу, мэдээлэлгүй, мэдэх эрхээ хязгаарлуулж, тархиа угаалгаж суугаа даа, äахин, дахин тэдний худал үгэнд итгэн хууртагдаж байгаа.

       Иргэдийг ямар ч мэдээлэлгүй, ядуу зүдүү байлгахыг тэд хичээдэг. Ядуу иргэдийг мөнгөөр хуурна гэж тэд тооцоолдог юм. Хэн тэдэнд энэ эрх мэдлийг өгсөн бэ. Мэдээж мэдээлэлгүй, мэдэх эрхýý õàñóóëñàí иргэд. Бодит үнэн мэдээлэлгүй ард иргэдийг тэд ашиглахдаа сурамгай. Мөнгөөр бүхнийг, бүгдийг худалдан авахыг òýä  хичээäýã þì. Иргэдийг үнэн бодит мэдээллээр хангагч, мэдэх эрхийг нь бий болгодог “4 дэх засаглал” ард түмний дуу хоолой “хоточ банхар”-ын үүргийг гүйцэтгэгч хэвлэл мэдээллийн байгууллагыг мөн л тэд худалдан авахыг санаархан чармаадаг. Íýãèéã íü íºãººãººð íàìíóóëäàã ãàðãóóä òóðøëàãàòàé õ¿ì¿¿ñ. Нийгмийн идээ, бээр, бугшмал муу бүхнийг ард түмний эрх ашгийн төлөө илчлэн бичсэндээ сэтгүүлчид өнөөдөр шүүхэд дуудагдаж, гэмт хэрэгтэн болох нь юу ч биш болжээ.

       Эрх мэдэлтнүүд сэтгүүлчдийг өөрсдийн  нэр,  алдар хүндэд халдсан хэмээн шүүхэд хандан хэдэн саяас, хэдэн тэрбум хүртлэх төгрөгийг нэхэмжилж байна. Сэтүүлчид хэзээ ч өөрсдийн цалин мөнгөө нэмүүлье гэж уриа лоозон барьж, өлсгөлөн зарлаж байгаагүй.  Өөрсдөө 1 сая, 200 мянган төгрөгийн цалинтай байж “Ахмадуудын тэтгэвэрийг нэм. Багш, эмч, цагдаа болон төрийн албан хаагчдын цалин мөнгийг өсгө. Хот, дүүрэг, хороо, аéìàã, ñóìûí äàðãà íàð ëóéâðàà çîãñîî. Ãýð õîðîîëëûí èðãýäèéí íийгмийн асуудлыг нь шийдэж өг”  гэж бусдын эрх ашиг, ард түмний, шударга ёсны төлөө тэмцэж явдаг билээ. Сэтгүүлчид хүний “óëûã øàãàйæ”  мууг нь үзэх гэсэндээ аливаа зүйлийг бичиж, нийтэлдэггүй.  Ñýòã¿¿ë÷èä àрд түмний үнэн бодит мэдээлэл авах, мэдэх эрх ашгийн төлөө тэмцдэг тэмцэгчид þì ø¿¿ дээ. Шударга сэтгүүлчдèéã òºðºë á¿ðèéí àðãààð ýðõ ìýäýëòí¿¿äèéí õàìñààòàí íàð äàðàìòëàõ ãýäýã áèëýý.

    Хотын гудамжаар явахдаа иргэд та нар хараарай. Үнэн худлыг өөрсдийн нүдээр харж, ººðèéí ухаанаар тусгаж авах эрх танд бий. Дарга нар олон байгууллагыг хувьчлал нэрээр үнэгүйдүүлэн  худалдан авч үүд хаалгыг нь барьж, цааш нь үнэ хүргэн дамлан худалдсан байгаа. Энэ бүхний үнэнийг ард түмэн мэдэх эрхтэй. Тэр ¿íýíèéã ìýäýõ ãýñýí òà íàðûí мэдэх эрхийг хангахын тулд шударга сэтгүүлчид тэмцдэг. Улсын өмч, хөрөнгө гэдэг хэсэг бүлэг дарга нар, намын нөхдийн найрлаж суудаг, хувааж иддэг баярын бялуу биш. Ард түмний татвар төлөгчдийн хөрөнгөөр боссон төрийн өмч болохоор иргэд үүнд хяналт тавих эрхтэй. Төрийг хянах, иргэдийн мэдээлэл авах, мэдэх эрх мандтугай.