Швейцарын Холбооны Улсын Давос хотод уламжлал зохион байгуулагдаж ирсэн Дэлхийн эдийн засгийн чуулган 54 дэх удаагаа болж өндөрлөлөө. Чуулга уулзалтад Аргентин, Канад, Нидерланд, Польш, Украин, Франц, Монгол зэрэг 30 гаруй орны төрийн өндөрлөг, 100 гаруй орны 2800 орчим төлөөлөгч оролцож, найман тэргүүлэх чиглэлийг гол асуудлаа болгон хэлэлцэв. Харин энэ удаагийн Дэлхийн эдийн засгийн форумын дээд хэмжээний уулзалтад урьд өмнөхөөсөө илүү том бүрэлдэхүүнтэй очсон Монгол Улс хэд хэдэн сэдэв дээр дэлхийн анхаарлыг татсаны нэг нь мега төслүүддээ “хямдрал” зарласан явдал байлаа.

-ӨВЛИЙН ЧУУЛГАНААС ОНЦЛОХ СЭДВҮҮД-

Анх 1971 онд хувийн хэвшлийн санаачилгаар зохион байгуулагдаж эхэлсэн Давосын Эдийн засгийн форум энэ сард 54 дэх удаагийн дээд хэмжээний уулзалтаа хийлээ. Өнгөрсөн уулзалтуудаараа “Дэлхийн хамгийн нөлөө бүхий эрхмүүд, тэргүүн баячууд цуглаж, дэлхийгээ, тэгш бус байдлыг ярьдаг” гэх шүүмжлэлд өртөөд байсан Давосын чуулган энэ жил маш олон зочин, төлөөлөгч угтаж авав. Тухайлбал, дэлхийн орнуудын төрийн тэргүүн, дэд ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд, Засгийн газрын гишүүнээс эхлээд дэлхийн нөлөө бүхий бизнесмен, компаниудын 2800 гаруй төлөөлөгч оролцжээ. Жил бүр Швейцарын Давос хотод чуулдаг Дэлхийн эдийн засгийн форумын дээд хэмжээний уулзалтын энэ удаагийн гол сэдэв нь “Итгэлцлийг сэргээх” уриан дор эхэлсэн юм.

Давосын өвлийн чуулганы гол зочин ОХУ-тай дайтаж байгаа Украины Ерөнхийлөгч Володимир Зеленксий байв. Ерөнхийлөгч В.Зеленскийг тус дээд хэмжээний уулзалтад орж, үг хэлэх болсонд олон улсын хэвлэлүүд чих тавин, өндөр хүлээлттэй байсан ч тэрбээр чуулганд “Украинд үзүүлэх дэмжлэгээ зогсоохгүй байх, нэмээсэй гэж хүсэж байгаа” тухай асуудлыг чухалчилсанд зарим олон улсын тоймч, шинжээчид урам хугарсан талаараа бичээд эхэлжээ. Харин дэлхийн 80 орчим оронд болох их сонгуулийн жилийг угтсан Дэлхийн эдийн засгийн форумд зарим орны төрийн тэргүүний хэлсэн үгийг гаднын хэвлэлийн онцолж байна. Тухайлбал, чуулганы нээлтийн өдөр Аргентины Ерөнхийлөгч Хавьер Майли олон улсын төрийн өндөр албан тушаалтнууд, улстөрчдийг шүүмжилж, иргэдэд хандан “Улс төрөөр амьдрагсад болон тэднийг тойрон хүрээлж байгаа төрийг шимэгчдийн үгэнд бүү авт” хэмээн хэлсэн нь олон улсын анхааралд өртөв. Цаашлаад, АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга, АНУ-ын Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөх нар БНХАУ-тай харилцах харилцаагаа илүү эерэгээр харж байгаа болон БНХАУ-ын Ерөнхий сайд Ли Цяны дэлхийн эдийн засгийн өсөлтөд тус улсын нөлөөлөх төрлүүдийн талаар тавьсан илтгэл Давосын өвлийн чуулганаас онцлох сэдэв байлаа. Түүнчлэн тус чуулганд олон улсын анхааралд өртөж чадсан орнуудын нэг нь Монгол байсныг гаднын зарим хэвлэл бичиж байна.

-“ДАВОС”-ЫН ЧУУЛГАН БА МОНГОЛ УЛС-

Давос хотод болсон Дэлхийн эдийн засгийн чуулганд Монголын талаас Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ тэргүүтэй төлөөлөгч оролцсон. Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн хувьд тус дээд хэмжээний уулзалтын үеэс Швейцарын Холбооны Улс, Бүгд Найрамдах Армен, Бүгд Найрамдах Сингапур Улсын Ерөнхийлөгчид бараалхаж, Бүгд Найрамдах Солонгос Улс, Тайланд Улсын Ерөнхий сайд нартай уулзаж, хоёр орны харилцаа, эдийн засгийн хамтын ажиллагааны талаар ярилцсан байдаг. Түүнчлэн гаднын зарим хэвлэлийн мэдээлж буйгаар Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ өвлийн чуулганы үеэр ураны салбарт хамтран ажиллах санамж бичигт гарын үсэг зураад байгаа Францын төрийн өмчит “Орано” групп болон “Рио Тинто”-гийн удирдлагуудтай тусгай уулзалт зохион байгуулсан гэнэ. Уг уулзалтаар “Орано” групптэй ураны салбарт хамтран ажиллах гэрээний тухай болон “Рио Тинто” групптэй зэсээс гадна зэсийн баяжмалаас алт гарган авч, нийлүүлэх тухай асуудлаар санал сонсож, ярилцсан аж. Зөвхөн энэ хувийн уулзалтаар бус Монгол “Давос”-ын индэр дээрээс мега төслүүддээ “хямдрал” зарласнаараа дэлхийн анхаарлыг татжээ.

Тухайлбал, Монгол Улсын Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ “Давос”-ын форумд “Go Mongolia” буюу 2024 оныг Монгол руу аялах жил болгон зарлахын зэрэгцээ сэргээгдэх эрчим хүч, хөдөө аж ахуй, аж үйлдвэр, хот төлөвлөлт, цахим хөгжил, мэдээлэл технологи, аялал жуулчлал, олон улсын маркетинг зэрэг чиглэлийн уулзалт хийсэн. Ингэхдээ “Давос”-т оролцсон орнуудад “Монгол Улс сэргээгдэх эрчим хүчний салбарт анхаарч ажиллана. Мөн сэргээгдэх эрчим хүч болон бусад бүтээн байгуулалт, төсөлд хамтран ажиллахад нээлттэй” гэсэн санаа илэрхийлснийг эдийн засаг, зах зээлийн салбартаа томоохонд тооцогддог “Barrons’s”-ийн шинжээчид онцолсон байна. Тэдний дүгнэснээр Монгол Улс эх орноо хөгжүүлэх, гадаад харилцаагаа өргөжүүлэн тэлэх зорилгоор мега төслүүддээ “хямдрал” зарлаж байгаа бөгөөд олон улстай хамтарч ажиллахад “татгалзах зүйлгүй” гэсэн байна.

                      Монгол Улс ураны салбарт Францын төрийн өмчит “Орано” групптэй хамтран ажиллах санамж бичигт гарын үсэг зураад буй. Тэгвэл “Давос”-ын уулзалтаар зөвхөн сэргээгдэх эрчим хүчний салбарт ч бус олон жилийн турш “гацаа”-нд байсан цахилгаан станц, нефтийн үйлдвэр зэрэг мега төсөлдөө гаднынхнаас санал сонсож, хөдөлгөж эхлэх бололтой.

“Давос”-ын Дэлхийн эдийн засгийн чуулганы хоёр дахь шатны нүүр тулсан уулзалт ирэх тавдугаар сард болно.