“Шатахуун түгээх станцуудад хэд хоногийн өмнөөс АИ-92 шатахуун тасалдаад, зарим газарт бүр тав, зургаан цаг дараалалд зогсож байж арай гэж шатахуунтай золгож байсан. Гэтэл уржигдар оройноос хойш бүр олдохоо байлаа. Машины шар ассан. Арга мухардаад автобусаар ажилдаа ирлээ” гэж Сүхбаатар дүүргийн нэгдсэн эмнэлгийн буудал дээр автобус хүлээж зогссон 40 орчим насны иргэн ярьж байна.

Шатахууны хомстол үүсээд үндсэндээ хэдийнэ арав гаруй хонож буй бол “Шатахуун олдохгүй байна” гэх яриа өчигдөр өглөөнөөс сошиал орчинд эрчимтэй тархаж эхэллээ. Тэгвэл бид 100 айл, Сансар орчмын Шатахуун түгээх станцуудаар орж нөхцөл байдалтай танилцан, зарим иргэдийн байр суурийг сонслоо.

Эхлээд Сүхбаатар дүүргийн нэгдсэн эмнэлгийн хажууд байрлах “Петровис”-оор орлоо. Шатахуун түгээгч нь  “Манайх өчигдрөөс хойш шатахуунгүй байгаа. Иргэд их асууж ирж байна. Хэзээ шатахуун ирнэ тэр үед л түгээнэ дээ. Сайн мэдэхгүй байна” гэж байв. Биднийг ийн зогсох зуурт приус маркийн машинтай хоёр ч жолооч ирээд явлаа. Эхнийх нь цонхоо нээгээд “Шатахуун өгч байгаа юу” гэж асуугаад, түгээгч эмэгтэйг толгой сэгсрэх төдийд л явж өнгөрөв.

    Харин удаах нь “Шатахуун хэзээ ирнэ гэсэн бэ. Энэ хавийн Шатахуун түгээх станцуудаар орлоо, алинд ч байдаггүй. Энэ юу болов” гэж шатахуун түгээгч эмэгтэйгээс асуухад нь, бид “Та хаанахын колонкуудаар оров, бүр ямар ч шатахуун өгөхгүй байна уу” гэж асуув. 30 орчим насны бололтой туранхай бор залуу “Хорооллоос ирлээ. Замд тааралдсан колонкуудад лав байсангүй. Ийшээ хотоос гарах гээд байдаг. Одоо яах вэ, байз” гэв.

    Бид үргэлжлүүлэн Сүхбаатар дүүргийн нэгдсэн эмнэлэг рүү оров. Ажаад байхад эмнэлгийн гаднах зогсоолд машин бага байна. Цаг 14:30 орчим болж байсан болохоор харьцангуй хүн бага, үүдний танхимд цаг авсан бололтой хэдэн хүн л сууж байв. Тав, зургаа насны болов уу гэмээр хүүгээ дагуулсан эмэгтэйгээс “Шатахуун олдохгүй, хүмүүс машинаа унах аргагүй болж байна гэнэ. Та юугаар эмнэлэгт ирэв” гэхэд  “Таксигаар ирлээ. Хүү маань ханиад хүрчихээд, өнөөдөр бүр хичээл дээрээ халуураад, эмнэлэгт үзүүлэх санаатай. Том хүү маань өчигдөр шатахуун олдохгүй байна гэж гэртээ орж ирсэн. Сая таксины жолооч хүртэл бензин авч чадсангүй гэж байна лээ. Зарим газар бүр талоноор өгнө гэж байна гэсэн.  Аягүй бол ингэж байгаад дахиад үнийг нь нэмэх гэж байгаа биз” гэлээ.

        Эмнэлгээс гарч ирээд автобусны буудал хүрэхэд, өдрийн цагаар хүн их байгаа нь анзаарагдаж байлаа. Ихэвчлэн орой ажил тарах үеэр юм уу өглөө л үзэгддэг хүн ихтэй автобусны буудлын дүр зураг өдрийн цагаар содон байв. Энэ бол иргэд шатахуун олдохгүйн улмаас автобусаар зорчих нь ихсэж, чиглэлийн автобуснууд ч хүн ихтэй явж харагдана. Цааш бид Сансрын Шатахуун түгээх станц хүрэхэд иргэдийн хувьд мөн л шатахуун олдохгүйн улмаас машинаа унаад ажилдаа явах, яаралтай тохиолдолд эмнэлэг ч орох нөхцөлгүй, замын голд машин нь шатахуун дуусаад зогссон байдалтай байгаа талаар ярьж байлаа.

    Орон нутагт мөн шатахуун тасалдаж, олдохгүй байгаа талаар нутаг нутгийн иргэд сошиал орчинд бичиж буй. Тухайлбал, Орхон аймагт амьдардаг иргэн шатахууны хомстол үүсээд удаж байгаа, иргэд хоёр, гурван цаг дараалалд зогсож шатахуун авах хүнд байгаа талаар бичсэн байна лээ. Энэ мэтчлэн зүүн, баруун, говийн аймгууд гээд бүх л газар шатахуун тасалдаж, хүндрэлтэй байгаа талаар иргэд мэдээлсээр байна. Бодит нөхцөл байдал ийм байхад Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням “Шатахууны нийлүүлэлт нөөц хэвийн.  ОХУ манайхыг шатахуунаар байнга хангана, тасалдуулахүй” гэж хээв нэг гэгч нь мэдээлээд зогсож байсан нь саяхан.

             Харин өчигдөр хийсэн мэдэгдэлдээ “Манай улсад шатахуун нийлүүлдэг ОХУ-ын Ангарскийн үйлдвэр сарын хугацаанд засвартай байгаад нэлээд бэрхшээлтэй байлаа. Бид энэ хугацаанд өөр үйлдвэрээс шатахуун татах, Хятадаас оруулж ирэх гээд янз бүрийн арга хэмжээ авч байгаад ямар ч байсан тасалчихгүйгээр асуудлыг шийдсэн. Одоо бүх зүйл хэвийн болсон. Манай улсын шатахууны хоногийн хэрэгцээ 2000 тонн байдаг. Одоо бол 2000 тонноос илүү гарч байгаа. Тэр дундаа сүүлийн дөрвөн хоногт нийлүүлэлт эрс нэмэгдсэн. Шатахуун түгээх станцуудад амралтын өдрөөр шатахуун дуусах гээд байдаг тал бий. Учир нь ихэнх нь агуулах хагас, бүтэнсайнд амардаг. Одоогийн байдлаар Толгойд өртөөн дээр 65 вагон АИ-92 ирсэн байна. Саяны амралтын өдрийн тасалдал цаг зуурын асуудал” гэсэн юм.

          Мөн орон нутагт шатахуун тасалдаж буй талаар “Орон нутгийн хангалтыг сайжруулах чиглэлээр ажиллаж байна. Агуулах, савтай л болох хэрэгтэй байна. Монгол Улсын Засгийн газрын үйл ажиллагааны төлөвлөгөөнд туссан гурваас зургаан сарын шатахууны нөөцөө хадгалдаг савтай болъё гэдэг зорилгоо биелүүлэх ёстой.  Энэ асуудлыг цогцоор нь шийдэхэд 1.5 тэрбум ам.доллар шаардлагатай. Бид нэг сарын хэрэгцээгээ хангах хэмжээний эх үүсвэрээ хадгалж чаддаг савыг барих хөнгөлөлттэй зээлүүдийг ААН-үүддээ өгч шуурхай бариулахаар зорьж байна. Төсөв шийдэгдвэл 1-1.5 жилийн дотор л барихаар юм байна. Нөгөө талдаа хэрэглээ ч жилдээ 20 хувь өсөөд байдаг” гэж мэдээлсэн.