Засгийн газар ирэх онд коммунист нийгэм тогтоох уу, нүд хуурах хууль батлах уу, гэдэг маргаан сүүлийн хоёр хоног цахим орчинд эрчимтэй өрнөлөө. Өөрөөр хэлбэл, Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга Д.Амарбаясгалан “УИХ-ын гишүүн, сайд, дэд сайдаар ажиллаж байх хугацаанд нь хамаарал бүхий этгээд нь төрийн удирдах албан тушаал хашихгүй.

      УИХ-ын гишүүн, сайд, дэд сайдаар ажиллаж байхдаа өөрийн болон хамаарал бүхий этгээдийнх нь компани тендер, төрийн худалдан авалтад оролцохгүй байх хуулийн өөрчлөлт хийхийг Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ үүрэг болгосны дагуу хууль боловсруулж  байна” гэх мэдээлэл хийсэн.

        Өнгөрсөн хугацаанд эрх мэдэл албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, төрлийн албыг төрийн алба болгосон олон жишээ бий. Ингэхдээ улс төрийн замаа засаад үргэлжлүүлэн хамаарал бүхий ах, дүү, эхнэр, нөхөр, үр хүүхэд, найз нөхдөө төрийн албанд томилуулдаг, эрх мэдэл албан тушаалаа урвуулан ашигладаг байдал манайд хэрээс хэтэрчихсэн нь нууц биш.

      Тиймдээ ч Засгийн газар энэ байдлыг арилгах үүднээс энэ хуулийг санаачилсан гэх агуулгыг өнгөрсөн баасан гарагт танилцуулсан.  Гэвч жоом олон гээд гэрээ шатаав гэгчийн адилаар төрд бугшсан цөөн хэдэн хүний хариуцлагагүй үйлдлээс болж, ирээдүйгээ баллах вий дээ, манай эрх мэдэлтнүүд.  Өөрөөр хэлбэл, төрд түрүүлж орсон нэгнийхээ дүйвээнээр үлдсэн хэд нь боломжоо алдаж, ирээдүйд гарч ирэх боловсон хүчнүүд төрд адлуулах хууль эрх зүйн орчин бүрдэнэ гэх ойлголтыг Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга индэр дээр зогсож байгаад зарлачихлаа.

      Чухам ямар агуулгаар хуулийн төслийг боловсруулж, ямар процессоор энэ хуулийг хэрэгжүүлэх вэ, гэдэг нь олны дунд хүлээлт үүсгэх нь тодорхой болов. Засгийн газраас гаргасан энэ санаачилга, Ерөнхий сайдын даалгавар хоёр үзүүртэй хутга шиг байгааг энд тайлбарлах нь зүйн хэрэг биз ээ.

      Нэг талаараа манайд улс төрд тодорсон томчууд төрийн албанд ургийн мод цэцэглүүлдэг үйлдэл хэрээс хэтэрсэн нь  үнэн. Томчуудын томилгоо сумын төвийн Засаг даргын Тамгын газрын ажилтнаас эхлээд л, яамд Тамгын газрын дарга болтол нь ургийн сүлжээ үүсгэдэг асар том сүлжээ бий болсон гээд хэлчихэд хол зөрөхгүй. Тэр байтугай манайд Ковидын хуулиар далимдуулж, гишүүдийн хүүхдүүд Төрийн албаны хууль зөрчин байж томилгоо хийсэн явдал ч гарч байлаа.

       Тэгэхээр төрийн албаны хууль бус томилгоог нэг тийш шийдэх нийгмийн захиалга үүссэн үү, гэвэл тийм. Гэхдээ үүнийг заавал шинэ хуулийн зохицуулалтаар шийдэх үү, хэрэгжилт нь хангалтгүй байгаа, хуулийн цоорхойгоо засаж сайжруулах уу гэдэг нь анхаарах асуудал болоод буй. Улс төрд ургийн мод байх ёсгүй гэх соёлыг одоогийн Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх санаачилж, өөрийнхөө төрсөн дүүг төрийн албаны ажлаас чөлөөлж байсан түүхтэй. Тухайн үед Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 2018 оны эхээр буюу Ерөнхий сайд болсноосоо гурван сар гаруйн дараа төрсөн дүү У.Отгонбаярыгаа Барилга, хот байгуулалтын яамны газрын даргын албан тушаалаас чөлөөлүүлж байв. Ингэхдээ “Ах нь төрийг тогтолцоогоор нь өөрчлөх зорилготой явж ирсэн. Тийм ч учраас ах дүү хоёр зэрэгцээд төрийн албанд ажиллах нь ашиг сонирхлын зөрчил. Миний дүү энэ ажлаа өгөөд хувийн бизнес хий” гэж ятгаж, дүү ч ахынхаа гуйлтыг зөвшөөрч, албан тушаалаа чимээгүйхэн өгчихөөд явсан гэдэг.  Төрийг төрлийн алба болгож, ургийн мод мөчирлүүлэгчид хэдэн арваараа байхад “Ах дүү хоёр зэрэгцээд төрд ажиллах нь ашиг сонирхлын зөрчил” хэмээн ах нь ятгаж, дүү нь зөвшөөрсөн гэх энэ уярам, бахдам түүх У.Хүрэлсүхийн улс төрийн карьерыг суга өсгөж, түүнийг ах дүү, амраг саднаа төрд шургуулах хүн биш гэж ард түмэн бат итгэсэн дээ. Гэвч У.Хүрэлсүхийн улс төрийн энэ соёл  удаан үргэлжлээгүй. Ерөнхийлөгч болсныхоо дараагаас л өөрийнхөө хамаарал бүхий ойрын хүмүүсийг тэр чигт нь төрийн албанд оруулж, газар хэлтсийн даргаас эхлүүлээд төрийн алба хаагч болгож, өнөөдрийг хүртэл энэ томилгоо үргэлжилсээр байгаа.

      Засгийн газрын гишүүдэд ч ийм жишээ олон бий. Тухайлбал, УИХ-ын гишүүн, Эдийн засгийн хөгжлийн сайд Ч.Хүрэлбаатар улс төрөөс тэр авдгаа авсан буюу Увс аймгийн өөрийн “Вант улс” болгосон, төсөв, санхүүтэй холбоотой төрийн албыг төрлийнхнөөрөө “дүүргэсэн” нэгэн.

      Эргээд харахад энэ мэт жишээнээс харахад төрийн албанд төрлийн хэлхээ ужиг өвчин болтлоо бугшсан нь илт байна. Нөгөө талаараа Засгийн газраас боловсруулж буй хуулийн төсөл улс төр дэх ургийн хэлхээг үгүй хийх нэрээр улс төрийн тогтолцоог тэр чигт нь гажуудуулж мэдэх юм. Дээр дурдсанчлан төрийн түшээдээр төрөл нь ажилладаг байлаа гээд мэдлэг, чадвартай боловсон хүчнийхээ боломжийг хааж болохгүй баймаар.

       Эл мэдээллийн дараагаас Ерөнхий сайд коммунист нийгэм тогтоож, Үндсэн хууль зөрчих нь гэх шүүмжүүд ч чамгүй өрнөв. Нөгөө талаараа улс төрийн шийдвэр гаргасан үйлдэл байлаа гэж үзэх нэгэн ч цөөнгүй байна