• Өнөөдөр 2026-03-12

ХҮНД ТУСМАА ГҮН БОДОЛД ХӨТӨЛДӨГ ТҮҮНИЙ БҮТЭЭСЭН ДҮРҮҮД

        “…Миний уран бүтээлийн сор бол “Хөхөө” киноны өөхөнд хахаж, бурхан болдог хэсэг шүү дээ. Би тэр л дүрийг бүтээх гэж жүжигчнээрээ өнөөдрийг хүртэл ажиллаж байсан байх…” гэж түүний ярьсныг уншчихаад, дүрийнх нь оргил хэсэг болсон энэ дүр, тэрхүү киноны тухай эргэцүүлсэн юм. “Хөхөө” гээд нэрнээсээ л нэг тийм хөндүүр. Ээж нь үрдээ гомдоод хөхөө болоод нисдэг домог монголчууд бидний том сургамж, том ухаарал. “Хөхөө” гэхэд л шууд энэ домог, давхар “Ээжийгээ би нээрээ гомдоосон бил үү. Ээж гэнэт шувуу болоод нисчихвэл яана” гэх айдас ч давхар төрдөг.

     Тэгвэл Ж.Жамъянсүрэн найруулагч алс буйдхан суманд бага хүүгийнхээ гэр бүлтэй хамт амьдардаг өндөр настай ээжийн тэсвэр тэвчээр, үрээ гэх хайр энэрэл, эцсээ хүртлэх хүлээлтээр хүмүүст ээждээ амжиж очихгүй бол, насны эцэст төрүүлж, өсгөсөн үр хүүхэд нь аав, ээжийгээ асран тойлж, хайрлан энэрэхгүй бол үхэж ч чадахгүй зовж шаналдгийг МУГЖ Т.Борхүүгийн бүтээсэн дүрээр санаа алдтал үзүүлсэн. “Завгүй ажилтай”, “Энэ удаад очиж яагаад ч амжихгүй” гэж хэлээд утсаа тасалж, ажилдаа түүртэн өдөр хоног, сар жилүүдийг туулж явахад аав, ээжийг нь хэдийнэ өндөр нас дарчихсан, “Өнөө, маргаашгүй үр минь ирнэ” гээд харуулдаж байдгийг тархин дундуур тасхийтэл буулгаж байгаа юм даа, “Хөхөө”.

       Нөгөө талаар хүн үр хүүхдээ зөв зүйтэй хүмүүжүүлж, хүнийг гэх сэтгэлтэй өсгөхгүй бол насны оройд өөрөө зовж дуусдгийг ч хатуухан илэрхийлсэн. Кино урлаг ингэж л хүнд амжиж ухаарлыг өгдгөөрөө, өөрийнхөө, амьдрал, аав, ээжийнхээ тухай эргэцүүлэх боломжийг олгодгоороо үнэ цэнтэй. Т.Борхүү жүжигчин дүрээ хэрхэн бүтээсэн тухай “Удаан хэвтэрт орсны улмаас нуруу, сүүж нь цоорчихсон ээжийн дүр бүтээхийн тулд найман цаг будгаар шарх, сорви хийлгэсэн. Дараа нь  ядарсан царай, хацрын хонхорхойг гурван цаг хэвтэж хийлгэсэн. Тэгээд л үргэлжлүүлээд кино зураг авалтад орсон доо. Их хэмжээний будагт орсон болохоор хөдлөх л юм бол будаг нүүх, ховхорох зэргээр муухай болчих гээд намайг их чилээсэн дээ. Идэж, уухаа хүртэл хязгаарласан. Бусдын чөлөөтэй хөдөлж байгааг харж атаархаад л хэвтдэг байлаа. Би хэвтэрт орсон хүний дүрд тоглож байгаа болохоор бусдын зургийг авч байхад ч хэвтэж л байдаг байсан. Сүүлдээ жинхэнээсээ ядарсан даа. Гэвч миний ажил, мэргэжил болохоор тэсэхээс өөр аргагүй шүү дээ. Олон цаг хэвтэж кинонд тоглож байгаагүй болохоор туршлагагүйтсэн байна лээ. Би хожуу живхтэй ирдэг байж дээ гэж бодсон шүү” хэмээн ярьсан байдаг.

       Тэрбээр “Хөхөө”-гөөс гадна гурван ч кинонд нас өндөр ээжийн дүрийг бүтээсэн. Энэ тухай “Гурван ч кинонд ээжийн дүр бүтээлээ. Бүгд л эцэстээ үхнэ. Жүжигчид нас өндөр болохоороо үхэл, хагацалтай дүрд тоглохоо больчихдог юм билээ. Хүүхдүүд нь ч дургүй байдаг гэсэн. Миний хувьд дургүйцэх, айх, санаа зовох зүйл байхгүй. Энэ л миний мэргэжил шүү дээ” хэмээж. Үнэхээр ч хахаж, галзуурч, шатаж өөд болдог хүнд дүртэй ч үүнийг түүний хэлдгээр жүжигчин хүн л бүтээнэ. Тэр тусмаа хамгийн зоригтой нь гээч. Хэний ч зориглохгүй дүрийг барьж авч, бүтээнэ гэдэг тухайн уран бүтээлч харин ч бидэнд ур чадвараа илүүтэй тодруулан харуулж буй юм. 
       Т.Борхүү гавьяат 1966 онд Улсын багшийн их сур­гуулийн кино драмын ангид ху­ваарь авч байжээ. Уг нь багаасаа эмч болохыг мөрөөддөг байсан гэдэг. Химийн хичээлдээ их дуртай, бүр эмийн санд ороод бүх эмийн нэр, үнэ, найрлагыг бичээд явдаг байж. Мөн урлаг, спортын ч сонирхолтой, ерөөс юм юманд л адтай хүүхэд байсан байна. Харин жүжигчин болсон тухайгаа “Манай аймгийн соёлын ордонд урлагийн гавьяат зүтгэлтэн С.Сугар агсан ажиллахаар ирж байсан. Түүний удирдлагад урлагийн арга хэмжээнүүдэд би оролцоно. Тухайн үедээ “Залуучуудын үнэн” сонинд “Авьяаслаг охин” гээд миний зурагтай нийтлэл гарсан байдаг юм. Тэр үеэс л урлагийн алтан зам маань эхэлсэн юм болов уу. Аравдугаар анги төгсөхдөө эмч болно гэж саналаа өгсөн. Гэтэл багш маань намайг Улсын багшийн их сургуулийн кино драмын ангид хуваарилчихсан байсан. Бидний үед багшийн сонгосонд л ордог байлаа. Гэхдээ багш маань зүгээр ч нэг урлагийн ангид хуваарилаагүй байх. Надаас нэг зүйл олж харсан учраас л тэр шүү дээ. Багшдаа их талархаж явдаг.  Тэгээд 160 хүүхдээс шигшигдэж явсаар кино драмын ангид орсон. Манай ангийн багш Сүхбаатар киноны Янжмаад тоглосон Ө.Рэнцэнноров, соёлын тэргүүний ажилтан Раднаа нар байсан. Дөрвөн жил сураад Хүүхдийн театрт урилгаар ирсэн. Манай сур­гуулийн анхны төгсөлтийнхнийг драмын театр авч байсан. Хэдийгээр Улсын драмын эрдмийн театрт орно гэж бодож байсан ч дээд төгсөлтөөс авчихсан учраас Хүүхэд залуучуудын театртаа ажилласан” гэжээ.

 
        Ингээд театр хэмээх том айлд орж, анхны дүрээ бүтээж. Түүний анхны дүр “Ромео Жульетта” жүжгийн  Ромео­гийн хатан ээжийн дүр байж. Дараа нь Д.Маамхүү гуайн найруулсан “Залуу гварди” гэж жүжигт гээд үргэлжилжээ. Тэгж театраас уран бүтээлчийн он жилүүдээ эхлүүлж, дараа нь дэлгэцнээ гарч, хожмоо олон сайхан дүрээрээ олон улсын шагнал ч хүртэж, төдийгөөс өдий хүртэл тэр урлагтаа үнэнч, найруулагчаас оноосон дүрээ ч чадварлаг, чанартайхан бүтээсээр яваа нь энэ аж.  Түүний дүрүүд хүнд байх тусмаа Т.Борхүү гэх уран бүтээлчийн чадварыг улам ухан төнхөж, нөөц бололцоог нь нээж, тийн бүтээгдсэн дүр нь үзэгчдийг гүн бодолд хөтөлж, аав, ээж, гэр бүл, өөрсөд рүү нь очуулж, өөрсдийгөө өнгийн харах боломжийг олгож буйгаараа бидний хамтрал энд нэгдэж буй юм. 

ХҮНД ТУСМАА ГҮН БОДОЛД ХӨТӨЛДӨГ ТҮҮНИЙ БҮТЭЭСЭН ДҮРҮҮД
АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд ergelt.mn хариуцлага хүлээхгүй.

Нийт сэтгэгдэл: 0
Шинэ мэдээ
Нийтлэлчид
Монгол Улс, Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, VIII хороо, "Ардын эрх"-ийн байр, Гуравдугаар давхарт Эргэлт.мн редакц
7509-1188