Ардчилсан намынхан энэ жилийн сонгуульд “Бүтэн монгол, Бүрэн ардчилал” уриатай оролцож байгаа бол Ардын намынхан "Ард түмний ялалт" уриатай өрсөлдөж байгаа.  Баянзүрх дүүрэгт АН, МАН-аас нэр дэвшиж байгаа нэр дэвшигчдийг танилцуулж байна. 

“НҮҮРСНИЙ ХУЛГАЙ”-Н ХЭРГЭЭР ХОРИГДОЖ АСАН Б.ХИШИГДОРЖТОЙ ХАЛААСАА НЭГТГЭСЭН М.ТУЛГАТ

    НИТХ-ын төлөөлөгч Майнбаярын Тулгатын аав, ээж Булганых. Тэрбээр Улаанбаатарт төрж, өссөн. Нийслэлийн Нэгдүгээр сургуулийг 1996 онд төгсөж, 1998 оноос 2009 он хүртэл Японд амьдарч байсан. Буцаж ирээд 2012 онд Баянзүрх дүүргийн ИТХ-ын төлөөлөгчөөр сонгогдож, улс төрд орох замаа зассан. Улмаар 2016, 2020 онд НИТХ-ын төлөөлөгчөөр улиран сонгогдсон. М.Тулгатын аав С.Майнбаяр нь Ардчилсан хувьсгалын анхдагчдын нэг, “Хонхны дуу”-гаар танигдсан С.Цогтсайхан агсны төрсөн ах. Мөн С.Майнбаяр өөрөө ч ардчилсан хувьсгалын анхдагчдын нэг бөгөөд МоАХ-ны Удирдах зөвлөлийн гишүүн, Баянзүрх дүүргийн МоАХ-ны тэргүүн, Баянзүрх дүүргийн ИТХ-ын төлөөлөгчөөр ажиллаж ирсэн. Тиймдээ ч С.Эрдэнэ М.Тулгатыг туршлага нимгэн гэж гололгүй 2021 онд хавар өөрийнхөө талын АН-ын даргаар томилж байлаа. Гэвч дээд шүүх М.Тулгатыг бүртгэж авахаас татгалзсан, улмаар С.Эрдэнэ М.Тулгатыг бусад фракцуудтай “сүүлэрсэн” гэж хардсанаар тэдний түнжин тасарч байв. 

     М.Тулгат 2013 оноос хойш “Хишиг арвин индустриал” ХХК-ийн Ерөнхий менежер, Тэргүүн дэд захирлаар ажиллаж ирсэн. “Хишиг арвин индустриал” ХХК-ийн Ерөнхий захирал Б.Хишигдорж 2022 оны арванхоёрдугаар сард “Эрдэнэс тавантолгой” ХК-ийн Гүйцэтгэх захирал асан Б.Ганхуягтай хамт “нүүрсний хулгай”-н хэргээр баривчлагдаж, цагдан хоригдсоныг санаж буй байх. Учир нь, “Хишиг арвин индустриал” ХХК нь 2019 оноос хойш “Эрдэнэс тавантолгой” ХК-ийн 1.7 их наяд төгрөгийн тендерт шалгарсан. Мөн Б.Хишигдорж, Б.Ганхуяг хоёр “нүүрсний хулгай”-н мөнгөө угаахын тулд Богдхан уулын Нүхтийн аманд орон сууцны хороолол хамтран барьж эхлээд байхдаа баривчлагдсан байдаг. 

     Ноцтой нь, М.Тулгат дээр дурдсанчлан “Хишиг арвин индустриал” ХХК-ийн Тэргүүн дэд захирлаар ажиллаж ирснээс гадна “Хишиг арвин индустриал” ХХК-ийн эзэн Б.Хишигдоржтой, түүний хүү Х.Батхишигтэй бүх бизнесээ хамтран явуулдаг. Тодруулбал, М.Тулгат “Хино индустриал трак” ХХК-ийг “Кэй Эй майнинг” ХХК-тай 40, 60 хувиар хамтран эзэмшдэг. “Хино индустриал трак” ХХК нь Японы “Тоёота”-гийн “Hino” брэндийн уул уурхайн хүнд машин механизмуудаар “Хишиг арвин индустриал” ХХК-ийг хангадаг, мөн засвар үйлчилгээг нь хариуцдаг. Харин “Кэй Эй майнинг” ХХК нь 2017 онд “Хишиг арвин индустриал” ХХК-ийн охин компани болж байгуулагдсан. “Кэй Эй майнинг” ХХК нь 2023 оны тавдугаар сард “Эрдэнэс тавантолгой” ХК-ийн “Цанхийн баруун уурхайн хөрс хуулалт, олборлолтын ажил”-ын 649.4 тэрбум төгрөгийн тендер, 2023 оны есдүгээр сард “Цанхийн зүүн уурхайн хөрс хуулалт, нүүрс олборлолтын ажил”-ын 893.4 тэрбум төгрөгийн тендерт тус тус шалгарсан байдаг. 

     М.Тулгат “Эрдэнэбатхаан солюшн” ХХК-ийг Хишигдоржийн Батхишигтэй 40, 60 хувиар хамтран эзэмшдэг. Х.Батхишиг нь дээр дурдсан Б.Хишигдоржийн хүү бөгөөд “Хишиг арвин индустриал” ХХК-ийн Гүйцэтгэх захирлаар ажилладаг. Харин “Эрдэнэбатхаан солюшн” ХХК нь уул уурхайн дамп, экскаватор, бульдозер,  автогрейдер зэрэг хүнд машин механизмын жолооч, оператор, засвар бэлтгэх сургалтын төв ажиллуулдаг. Улмаар тус сургалтын төвийн төгсөгчид нь “Хишиг арвин индустриал” ХХК-ийн ажилчид болдог. Өөрөөр хэлбэл, “Хишиг арвин индусриал” ХХК-ийн уул уурхайн ажилчдыг М.Тулгат бэлтгэж өгдөг гэсэн үг. 

ХАЛДВАРТ ТАХЛЫН ХОЁР ЖИЛ ТҮРГЭВЧИЛСЭН ОНОШЛУУРААР ТҮРИЙВЧЭЭ ТҮНТИЙЛГЭЖ АМЖСАН Ц.ЖАДАМБАА

      АН-ын дэд дарга Цагаан-Өвгөний Жадамбаа- Дорноговь аймгийн Сайншанд суманд төрж, Хэнтий аймгийн Бор-Өндөрт өссөн. “Их Засаг” их сургуулийг төгссөн, эрх зүйч мэргэжилтэй. “Глобал удирдагч” сангийн тэргүүн, “Глобал удирдагч” дээд сургуулийн захирлаар ажиллаж байгаад 2008 онд АН-ын Нарийн бичгийн даргаар томилогдсон. Улмаар 2012 оны УИХ-ын сонгуулиар АН ялж, засаглаж эхэлмэгц Ц.Жадамбаа Мэдээллийн технологи, шуудан, харилцаа холбооны газрын даргаар томилогдож дөрвөн жил ажилласан. 2020 оны УИХ-ын сонгуульд АН-аас Дорноговь аймагт Д.Сүндийгийн төрсөн ах Д.Алтангэрэлтэй ханьсаж нэр дэвшээд унасан байдаг. Ц.Жадамбаа “Агро хаан” ХХК, “Ай Ло Инновэйтив” ХХК, “Женерал эко партнерс” ХХК, “Замтын далан” ХХК, “Говь хүнс мах трейд” ХХК, “Шинэ сэгэ фүүд” ХХК, “Шинэ сэгэ буйлд” ХХК, “Шинэ сэгэ мед” ХХК-уудыг эзэмшдэг. Түүний “Шинэ сэгэ буйлд” ХХК нь Богдхан уулын Зайсангийн аманд “F.I one” гэх 400 айлын орон сууцны хотхон барьж байгаа. Харин “Шинэ сэгэ мед” ХХК нь төрийн өмчит эмнэлгүүдэд  эм, эмнэлгийн хэрэгсэл “шахдаг”. Тэр тусмаа, Ковид-19” халдварт тахлын үед “Шинэ сэгэ мед” ХХК нь Эрүүл мэндийн яаманд 14 тэрбум төгрөгийн түргэвчилсэн оношлуур нийлүүлсэн баримт бий. 

Х.БАТТУЛГЫН ХҮСЛИЙГ БИЕЛҮҮЛЭХ Т.БАТЦОГТ

     Нийслэлийн АН-ын дарга Түмэндэлгэрийн Батцогт Дарханд төрж, өссөн. 2008 оноос Ардчилсан залуучуудын холбоонд ажиллаж байгаад 2012 онд Баянзүрх дүүргийн ИТХ-ын төлөөлөгчөөр, 2016 онд НИТХ-ын төлөөлөгчөөр сонгогдсон. Энэ үеэс Х.Баттулгын ивээлд нь багтаж, дотноссон. Улмаар 2020 оны УИХ-ын сонгуульд Х.Баттулгын дэмжлэгээр Баянзүрх дүүрэгт З.Энхболдтой ханьсаж нэр дэвшээд унасан. Гэсэн ч өнгөрөгч 2023 оны арваннэгдүгээр сард Х.Баттулгын дэмжлэгээр Нийслэлийн Ардчилсан намын даргаар сонгогдсон. Т.Батцогтын эхнэр П.Тунгалаг нь “Мон тун фарм” ХХК-ийг эзэмшдэг. “Мон тур фарм” ХХК нь сүлжээ эмийн сан ажиллуулдаг. Мөн “Мон тун фарм” ХХК нь “Чингис хаан” нисэх буудлын “Ковид-19 цар тахлын нэг удаагийн хамгаалах хэрэгсэл”-ийн 195 сая төгрөгийн тендер,  “Улаанбаатар цахилгаан түгээх сүлжээ” ТӨХК-ийн “Холбогч, хавчаар”-ын 130 сая төгрөгийн тендер зэрэгт оролцож, шалгарч байсан. Сонирхуулахад, Т.Батцогтын эхнэр П.Тунгалаг нь УИХ-ын гишүүн С.Бямбацогттой “Ховд аймгийн Нутгийн зөвлөл” ТББ-ыг 2012 онд хамтран байгуулж, хамтран удирдаж ирсэн. “Ховд аймгийн Нутгийн зөвлөл” ТББ-ын Удирдах зөвлөлийн даргаар 2020 он хүртэл УИХ-ын гишүүн С.Бямбацогт ажилласан бол, 2020 оноос хойш Т.Батцогтын эхнэр П.Тунгалаг ажиллаж байгаа. Мөн П.Тунгалаг нь “Ховд аймгийн Нутгийн зөвлөл” ТББ-ын эзэмшдэг “Буянт карт” ХХК-ийн хувьцаа эзэмшигч, гүйцэтгэх захирлаар ажилладаг ажээ. 

ГОО САЙХНЫ МЭС ЗАСЛЫН ЭМНЭЛГИЙН ЭЗЭН Г.УУГАНЦЭЦЭГ

  УИХ дахь АН-ын бүлгийн зөвлөх Ганболдын Ууганцэцэг ааваараа Баянхонгор аймгийн Баацагаан сумын уугуул, Улаанбаатарт төрж, өссөн. АШУҮИС-ийг төгссөн, хүний их эмч мэргэжилтэй. 2008-2018 онд 10 жил “NTV” телевизийн “ТВ доктор” нэвтрүүлгийн хөтлөгчөөр ажилласан. Улмаар 2019 онд “Күинс мед” ХХК-ийг байгуулж, “Queens med” гэх гоо сайхны мэс заслын эмнэлэг ажиллуулж байгаа. Өнгөрөгч 2023 оны аравдугаар сараас Улаанбаатар утаа, угаарын хийн хордлого гэх хоёр сэдвээр дагнан сошиалд цуврал контентууд хийж, сайт, телевизүүдэд ярилцлага өгч эхэлсэн. Мөн өнгөрөгч нэгдүгээр сард “Утаанаас болж хохирсон иргэдэд нөхөн олговор олгохыг шаардаж байна” гэх агуулгатай хэвлэлийн хурал ч хийсэн. Улмаар УИХ дахь АН-ын бүлгийн зөвлөх болж, энэ жилийн сонгуульд өрсөлдөж байгаа. 

Х.БАТТУЛГАТАЙ АЯН ЗОХИОН БАЙГУУЛЖ БАЙСАН Г.БОЛОРМАА

     Г.Болормаа Төв аймгийн Баянцогт суманд төрж, өссөн. Зургаан хүүхэдтэй айлын гурав дахь охин. Тэрбээр 20 настайдаа “Ёс зүй-Эх орон холбоог байгуулж байжээ. Түүнээс хойш нийгэмд тустай олон нийтийн ажил зохион байгуулдаг болсон гэх. Мөн 2012 онд Нийслэлийн байгаль орчин ногоон хөгжлийн газрын даргаар ажиллаж, Улаанбаатар хотын ногоон хөгжлийн стратеги төлөвлөгөөг батлуулж байжээ. 2016 онд Баянзүрх дүүргийн Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын тэргүүлэгчдийн нарийн бичгийн дарга бөгөөд Ажлын албаны даргаар ажилласан байна. Харин 2020 оны есдүгээр сараас Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн Тамгын газрын даргаар томилогдон ажиллаж байжээ. 2023 онд Ерөнхийлөгч асан Х.Баттулга, УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар нартай “Хөх Монголын хөх туг” аяныг зохион байгуулсан байдаг. Тиймээс түүнийг мөн Х.Баттулгын хүн хэмээн иргэд ярьдаг. 

“ШҮГЭЛ” Х.БУЛГАНТУЯА 

УИХ-ын гишүүн Хүрэлбаатарын Булгантуяа- Ааваараа Завханы Алдархааных боловч, ээжийнхээ нутаг Архангайд төрсөн. 2006 онд Хятадын “Хуазонг” их сургуулийг төгссөн, эдийн засагч мэргэжилтэй. Түүнээс хойш Дэлхийн банканд зөвлөх, “Оюу толгой” төсөлд зөвлөхөөр ажилласан гэх “айхтар” намтартай. Тиймдээ ч 2016 онд Сангийн дэд сайдаар томилогдож, дөрвөн жил ажиллаад 2020 онд УИХ-ын гишүүн болж, 2023 онд Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайдын давхар дээр нөмөрсөн. Товчхондоо, Х.Булгантуяа Ардын намынхандаа “Асар өндөр боловсролтой” гэж сайшаагдаж, сошиалд сурталдуулсны хүчинд Сангийн дэд сайдын сэнтийд дөрвөн жил тухалж, улмаар УИХ-ын болж, давхар ХНХ-ын сайдын сэнтийд тухалж байгаа.  Хоржоонтой нь, “Дэлхийн банкны төсөлд зөвлөх байсан” гэж намтартаа бардам бичдэг Х.Булгантуяа  үнэндээ ээж Г.Оюунгэрэлээрээ дамжуулан Дэлхийн банкнаас Монголд хэрэгжүүлсэн төсөлд хууль бусаар зөвлөхөөр ажиллаж байгаад баригдаж, улмаар ээж нь ажлаа халагдаж байсан мэдээлэл бий. Тодруулбал, Х.Булгантуяагийн ээж Гончигийн Оюунгэрэл нь Эдийн засагч мэргэжилтэй, Сангийн яаманд ахлах эдийн засагч, газрын даргаар ажиллаж байсан. Улмаар 2003 оноос Дэлхийн банкнаас Монголд 5.5 сая ам.долларын санхүүжилттэй “МОG-3803” нэртэй төслийг хэрэгжүүлж эхлэхэд Г.Оюунгэрэл тус төслийн монгол дахь менежерээр ажиллаж эхэлсэн. 

 

Хамгийн ноцтой нь, Г.Оюунгэрэл нь Дэлхийн банкнаас Монголд хэрэгжүүлсэн уг төслийн менежерээр ажиллаж байхдаа охин Х.Булгантуяагаа цалинтай дадлагажигчаар дур мэдэн ажилд авч, тэгээд болоогүй төслийн зөвлөхийн албан тушаалд хууль бусаар дэвшүүлж, цалин өгч байсныг нь Дэлхийн банкны төлөөлөгчид Монголд ирэхдээ илрүүлж, улмаар Х.Булгантуяагийн ээж Г.Оюунгэрэл  Дэлхийн банкнаас Монголд хэрэгжүүлэх ямар нэг төсөлд оролцохгүй байх сахилгын шийтгэл авсан байдаг. 

   Цаашилбал, Х.Булгантуяаг “Жирийн л нэг дундаж айлын хүүхэд. Хүн хичээвэл гадаадад боловсрол эзэмшиж, дэлхийн тавцанд ажиллаж болдог” гэх агуулгатай ярилцлагууд өгч “уянгалдаг”. Гэвч үнэндээ, Х.Булгантуяагийн аав С.Хүрэлбаатар нь ИНЕГ-ын дэд дарга,  “МИАТ” ТӨХК-ийн Ерөнхий захирлаар ажиллаж байсан. Мөн ТЕГ-ын дарга асан Б.Хурц, УИХ-ын гишүүн асан Л.Элдэв-Очир хоёрын “Изинис эйрвэйз” ХХК-ийн дэд захирлаар ажиллаж байсан. Тиймдээ ч МАН-д асар нөлөөтэй нэгэн гэгддэг. Магад, Х.Булгантуяа Ардын намаас албан тушаалын авлагатай мэт аашилж ирсний цаана аавынх нь нөлөө байсныг ч үгүйсгэх аргагүй. 

БААРНЫ БИЗНЕСТЭЙ, БУУДЛЫН МЕНЕЖЕР МЭРГЭЖИЛТЭЙ Н.БАЯРМӨНХ

Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга Нацагийн Баярмөнх- Төв аймгийн Баянчандмань сумын уугуул. 1990 онд Баянчандмань сумандаа 10 жилээ төгсөөд, хоёр жил цэргийн алба хаагаад,  1992 онд Дархан хотод эргүүлийн цагдаа болсон. 2002 онд “Старжин” ХХК-ийг байгуулж, “Hollywood” гэх фитнес клуб болон шөнийн клубыг нээж бизнест орсон. Улмаар 2008 онд Баянзүрх дүүргийн ИТХ-ын төлөөлөгч болсон. Хоржоонтой нь, Н.Баярмөнх БЗД-ийн ИТХ-ын төлөөлөгч болсныхоо дараа жил буюу 2009 онд “Хартфорд институт” гэх сургуулийг төгсөж, зочид буудлын менежер мэргэжилтэй болсон байдаг. Гэвч баарны эзэн намтар, буудлын менежер мэргэжлээрээ гологдолгүй 2012, 2016, 2020 онд БЗД-ийн ИТХ-ын төлөөлөгчөөр гурав улирч, улмаар 2020 онд Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга болсон байдаг. 

“Авто плаза”-тай хаяа залгаа “Hollywood” баарыг 22 жил ажиллуулсан Н.Баярмөнх өдгөө хураасан хөрөнгөөрөө бусад дүүргийн Засаг дарга нарыгаа тэргүүлдэг. Тухайлбал, Н.Баярмөнх 6.5 тэрбум төгрөгийн гурван орон сууцтай, үйлчилгээний гурван барилгатай, 1.2 тэрбум төгрөгөөр үнэлэгдэх газартай гэж мэдүүлдэг. 

Цаашилбал, Н.Баярмөнхийн түрийвчээ түнтийлгэдэг өөр нэг эх сурвалж нь төрийн тендер байж болзошгүй баримтуудыг бид өнгөрсөн онд ил болгож байв. Сүүлийн нэг жишээг эргэн сануулъя. Өнгөрсөн намар нийслэлийн “Улаанбаатар зам засвар, арчлалтын газар”-аас Яармагийн замын голоор 950 сая төгрөгийн өртөгтэй 12 км урт цагаан төмөр хашлага суурилуулсныг санаж буй байх. Гэвч тухайн цагаан хашлагууд нь хагас жил ч бололгүй эвдэрч хэмхрээд, арга буюу бүгдийг нь авч хаясан. Татвар төлөгчдийн тэрбум төгрөгийг төмөр хашлага болгоод үрэн таран хийлээ гэж тухайн үедээ нийгэмд багагүй шүүмжлүүлж байв. Тэгвэл уг 950 саяын цагаан хашлагыг “Улаанбаатар зам засвар, арчлалтын газар”-т “Ундрах эхлэл” гэх компани “шахсан”. Ноцтой нь, “Улаанбаатар зам засвар, арчлалтын газар”-ын дарга Б.Галхүү нь 2020 онд БЗД-ийн ИТХ-ын төлөөлөгчийн сонгуульд Н.Баярмөнхөөр дэмжүүлэн дэвшиж байсан хуурай дүү нь. Харин “Ундрах эхлэл” ХХК-ийн захирал Д.Энхбаяр гэгч нь 2016 онд БЗД-ийн ИТХ-ын төлөөлөгчийн сонгуульд Н.Баярмөнхөөр дэмжүүлэн нэр дэвшиж байсан, Н.Баярмөнхтэй 20 гаруй жил үй зайгүй нөхөрлөсөн Б.Батсайхан гэгчийн баз хүргэн нь байж таардаг. 

ЦАГААН ХАЛАД БА ХАР НАМТАР БУЮУ Ж.ЧИНБҮРЭН

УИХ-ын гишүүн Жигжидсүрэнгийн Чинбүрэн- Улаанбаатар хотын уугуул. 1997 онд АУИС-ийг хүний их эмч мэргэжлээр төгссөн. Улмаар 1998 оноос хойш ХСҮТ-д мэс заслын эмчээр ажиллаж байгаад 2016 онд ХСҮТ-ийн Ерөнхий захирлаар томилогдсон. Улмаар ХСҮТ-ийг дөрвөн жил удирдаад, 2020 онд Баянзүрх дүүргээс УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон. Харамсалтай нь, Ж.Чинбүрэнг УИХ-ын гишүүн болсноос хойш түүнийг цагаан халад шигээ цэвэр ариун намтартай нэгэн биш гэдгийг илчилсэн олон мэдээллүүд гарсан. Зах зухаас нь дурдвал, “Медпортал” гэх хувийн эмнэлэг ХСҮТ-ийн зүүн жигүүрт байрлаж, хавдартай өвчтөнүүдэд томографи, хэт авиан оношилгоо хийдэг. Ж.Чинбүрэн ХСҮТ-ийн Ерөнхий захирал байхаасаа л ХСҮТ-ийг зорьж ирсэн өвчтөнүүдийг яаж ийгээд “Медпортал” эмнэлэг рүү оруулаад гаргадаг, ард нь ашгаа хувааж ирсэн гэлцдэг. Түүгээр зогсохгүй, Ж.Чинбүрэн УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшихээр 2019 оны арванхоёрдугаар сард ХСҮТ-ийн Ерөнхий захирлын ажлаа өгөхдөө өөрийнхөө оронд найз Н.Эрдэнэхүүгээ томилсон. Улмаар УИХ-ын гишүүн болсноосоо хойш ч “Медпортал” эмнэлгээс хувиар хүртсээр ирсэн гэдэг.