Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 76 дугаар чуулганы дээд түвшний уулзалтад “Монгол Улс “Ковакс” хөтөлбөр болон бусад тусламж үзүүлсэн орны ачаар улсынхаа нийт хүн амын 65 хувийг коронавирусийн эсрэг вакцинжуулалтад хамруулсан. Түүнчлэн “Ковид-19” цар тахлын тархалт буурч, Монгол Улсын Засгийн газраас хэвийн амьдралдаа эргэн шилжиж, сэргээхээр ажиллаж байна” хэмээн мэдэгдсэн нь олон нийтийн шүүмжлэлд өртсөн. Гэсэн ч НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн чуулганы үеэр цар тахлын тархалт буурч, нийт хүн амын 65 хувиа вакцинжуулсан гээд “үлээчихсэн” Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх дээд түвшний уулзалтын үеэр амны хаалтаа тайлсан нь гаднын зурагчны дуранд үлдэж, “Монгол Улсын Ерөнхийлөгч дээд түвшний уулзалтын үеэр бусдад халдвар тараах аюултай орчин үүсгэсэн” хэмээн гаднын орнуудад ч гэсэн шүүмжлэлд өртсөн байгаа юм.

Гэрэл зургийг Эдуардо Муноз

НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 76 дугаар чуулганы дээд түвшний уулзалтыг АНУ-ын Нью-Йорк хотод зохион байгуулсан. Дээд түвшний уулзалтад 83 улсын удирдагч, 43 улсын Засгийн газрын тэргүүн, 23 орны Гадаад хэргийн сайд оролцсон юм.

НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей бол гадаадад бодлогын мэдэгдэл хийх томоохон завшаан бөгөөд энэ нь “залуухан” Ерөнхийлөгчид боломж болжээ. НҮБ-ын дээд түвшний уулзалтын үеэр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх ердөө өнгөрсөн зургадугаар сард Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон гэхэд харьцангуй олон улс, НҮБ-тай онцгой ач холбогдолтой зүйлс ярьсан зарим орны төлөөлөгчийн “чихийг алт болгосон” гэнэ. Дээд түвшний уулзалтын ерөнхий санал, шүүмжлэлд Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Монгол Улсын НҮБ-тай харилцах харилцааг дүгнэж, цар тахлын цаг үе болон хөгжил, экосистемийн доройтол, уур амьсгалын өөрчлөлт, цөмийн зэвсэг зэрэг сэдвээр ярьсан нь У.Хүрэлсүх олон улсад “Өмнөх Ерөнхийлөгч Х.Баттулгаас илүү амбицтай” хэмээн “цоллуулсан” байна.

Монгол Улс 1961 онд НҮБ-д гишүүнээр элссэн. Түүнээс хойш 2000 онд “Цөмийн зэвсэггүй” статусыг зарлаж, 2002 онд энхийг сахиулах үйл ажиллагаанд оролцож эхэлсэн байдаг. Тэгвэл Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 2022 онд НҮБ-ын энхийг сахиулах үйл ажиллагаанд эмэгтэй энхийг сахиулагчдын оролцоог нэмэх талаар дээд түвшний уулзалтын үеэр мэдэгдсэн байна.

Монгол Улс “Цөмийн зэвсэггүй” статусыг зарлаж, НҮБ-ын энхийг сахиулах үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцож байсан нь НҮБ-ын Аюулгүй байдлын зөвлөлд хэд хэдэн алхмаар ойртуулсан. Гэвч Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн дээд түвшний уулзалтын үеэр НҮБ-ын Аюулгүй байдлын зөвлөлийн байнгын бус суудалд нэр дэвших тухай дурдаагүй нь Аюулгүй байдлын зөвлөлийн суудлаас татгалзаж, Япон Улсад суудлаа өгч байгаагаас ялгаагүй хэрэг болсон аж.

НҮБ-ын Аюулгүй байдлын зөвлөл байнгын тав, байнгын бус 10 суудлаас бүрдэнэ. Сүүлчийн жилүүдэд хоёр жилийн хугацаатай Аюулгүй байдлын зөвлөлийн үүрэг хүлээх байнгын бус суудлын төлөөх өрсөлдөөн ширүүн өрнөж байгаа гэх.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдорж 2014 онд НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 69 дүгээр чуулганд “2022 онд зохион байгуулах НҮБ-ын Аюулгүй байдлын зөвлөлийн сонгуульд нэр дэвшиж, сонгуулийн кампанит ажлын идэвхтэй үе шатанд орно” гэж мэдэгдэж байлаа. НҮБ-ын Аюулгүй байдлын зөвлөлд нэр дэвшихээсээ 10 болон түүнээс дээш жилийн өмнө мэдэгдэж, дараа нь сонгуульд нэр дэвшвэл “Илүү үр дүнтэй байна” гэх арга олон улсад “моданд” орсон байна. Хэрэв Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 76 дугаар чуулганы дээд түвшний уулзалтад ердөө л Монгол Улсын нэрийг дэвшүүлэх тухай “хальт” л дурдахад олон улсын жишгээр “Тохироо нь бүрдэж”, ирэх 2022 онд болох НҮБ-ын Аюулгүй байдлын зөвлөлийн байнгын бус суудлын сонгуульд “ногоон гэрэл”-ээр гарах байжээ. Гэсэн ч У.Хүрэлсүх тийм мэдэгдэл хийгээгүй юм. Үүнээс харж үзэхэд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдоржийн гадаад бодлогын суурийг үндсээр устгах сонирхолтой байгаа гэнэ.

Өнгөрсөн хэдэн жилийн турш НҮБ-ын Аюулгүй байдлын зөвлөлд шинэчлэл ороогүй нь тус зөвлөлийг үйл ажиллагааг удаашруулж байгаа ч, Япон Улс Аюулгүй байдлын зөвлөлд орохыг нэн тэргүүний зорилтоо болгож, эрэлхийлсэн хэвээр байгаа юм байна. Япон Улс бол Монголын эдийн засгийн чухал холбоотон бөгөөд томоохон хөрөнгө оруулагч. БНХАУ, ОХУ-аас гадна Монгол Улс “гуравдагч хөрш” Японтой эдийн засгийн түншлэлийн гэрээ байгуулсан. АНУ, БНХАУ-ын хоёр тал нэгэнтэйгээ сөргөлдөх олон улсын бүлэг, эвсэл/АНУ, Их Британи, Австрали/ байгуулсан нь сөргөлдөх орнуудаас хараат байдаг орнуудад хүнд, хэцүү байр суурь ирэх аж. Олон улсад Монгол Улс БНХАУ-аас эдийн засгийн хувьд бүрэн хамааралтай байдаг тул АНУ, БНХАУ-ын сөргөлдөөний үед “тэсэж” гарах хэцүү. Тийм ч учраас Монгол Улс ирэх жил эдийн засгийн гуравдагч хөрш Япон Улсад олон жилийн турш “хүссэн” НҮБ-ын Аюулгүй байдлын зөвлөлийн байнгын бус суудлыг “зарж”, АНУ, БНХАУ-ын талын ширүүн сөргөлдөөний үеэр эдийн засгийн хувьд “амь дүйх” аргаа олсон байна.

Эх сурвалж: The Diplomatic, AkiPress, UPI