Цас, шуурганд хамаг малаа алдсан малчид самнах ямаагүй үлдэж банкны зээлээ төлж чадахгүй сандарч байна. Мал, малын түүхийн эдийн үнэ унасан учраас малчдад мөнгө байхгүй, зээлээ төлж чадахгүйд хүрлээ. Хамаг малаа барьцаанд тавиад зээл авсан иргэд нэг үгээр бол банкны мал хариулж байгаагаас ялгаагүй билээ. Ноос, ноолуур болон бусад малын гаралтай түүхий эд, мах зэргийг борлуулан банканд төлж, эргүүлэн зээл авдаг байсан. Гэтэл одоо малчид банканд өгөх малгүй, тушаах ноолуургүй үлдлээ. Монголчдын малчдын нэгдсэн холбооны тэргүүн Э.Пүрэвсүрэн хэвлэлд өгсөн мэдээлэлдээ "Малчдын зээлийг эрсдлийн даатгалаар нь төлүүлэх ажлыг санаачлаад нэг сарын хугацаанд судалгаа хийлээ. Цаг зудын байдал хүндэрсний улмаас малчид зээлээ төлж чадахгүйд хүрч байна. Малчид ихэнхдээ 5-30 саяын зээл авдаг. Харин зээл авахдаа зээлийн эрсдлийн даатгалын төлбөрийг малчдаас авсан байдаг. Иймд малчид зээлээ төлж чадахгүй нөхцөл байдал бүрдсэн тул зээлийн эрсдлийн даатгалаараа зээлээ төлүүлэх хүсэлтээ байна" гэжээ.

малчид банканд өгөх малгүй, тушаах ноолуургүй үлдлээ

          Энэ жил хэдийгээр ноолуур өндөр ханштай байгаа ч ноолуур тушаах малчин ховор байна. Харин хот харлаж, өр нь нэхэгдсэн малчид их байна. Зудад нэрвэгдэж бүх малаа барсан 380 өрх, нийт малын хорогдол зургаан сая боллоо. Зүүн аймгууд руу мал хээл хаяж, үлдсэн сүрэг төлөөр тэлэх найдвар муутай болж байна. Засгийн газраас малчдын зээлийн хүүг төлж, эргэн төлөлтийг хойшлуулах шийдвэр гаргаж зарласан ч бодит байдал дээрээ хэрэгжсэн зүйл байхгүй. Хот бараадах малчин айлын тоо 30-40 мянга гэж судалгаагаар гарчээ. Хамаг малаа зудад алдсан залуу малчдаа яах вэ. Үндэсний өв соёлоо тээж, залгамж халаа болохоор шийдээд байсан залуус маань хамаг малаа зудад алдчихлаа. Тэд одоо хот суурин газар бараадна. Суурин газар ирээд ажил олдохгүй л яах вэ. Шууд л гудамд гарах нь ойлгомжтой. Дээрээс нь өмнө авсан малчны зээл нэхээд амар заяаг нь үзүүлэхгүй. Олон залуу малчид ядуурлын хаалга тогшиход бэлэн болоод байна. Үүнийг төр засаг хэрхэн анхааралдаа авах вэ. “Хөөрхий малчдынхаа төлөө ямар бодлого хэрэгжүүлэх вэ” хэмээн олно хүн чих тавин сууна. Зудын хор хөнөөл даанч их. Тухайлбал, нийслэл хотод хүн амын тэн хагас нь бөөгнөрөн суугаа нь ч тэр 90-ээд оны сүүл 2000-аад оны эхээр болсон зудын уршиг. Тэгэхэд малаа барсан хөдөөнийхөн Улаанбаатарт амьдрал эрэн тал талаас ирж, их нүүдэл үргэлжилж, өнөөгийн утаа униар, түгжрэл, дөрвөн уулын дундах их чихцэлдээний эхлэлийг тавьсан гэхэд хилсдэхгүй. Малгүй болсон, хотод ирээд ажил олоогүй хүмүүсийн зарим нь хулгай зэлгий, дээрэм тонуулын замд орж, гэмт хэргийн нөхцөл байдал ч хүндэрсэн байдаг.

Засгийн газраас малчдын зээлийн хүүг төлж, эргэн төлөлтийг хойшлуулах шийдвэр гаргаж зарласан ч бодит байдал дээрээ хэрэгжсэн зүйл байхгүй.

             Засгийн газрын гишүүд сонгууль дөхөхөөр л малчдадаа хайр зарлаж, аж байдалтай танилцдаг. Гэвч тэдний төлөө ганц ч болов олигтойхон шийдвэр гаргадаггүй нь харамсалтай. Саяхан Засгийн газар малчдадаа биш сумын засаг дарга нарт 15 тэрбум төгрөгөөр автомашин худалдан авч тараан олны дургүйцлийг хүргээд амжсан. “Малчдад зуд нүүрлээд байгаа юм уу, сумын засаг дарга нарт зуд тохиолдоод байгаа юм уу” хэмээн иргэд ундууцаж байлаа. Сонгууль дөхөөд байдаг хөөрхий иргэд нь банкны зээл төлж чадахгүй байдаг. Гэтэл төрийн түшээтүүд маань том жийп машин хөлөглөж, аймаг сумдаар хэсэж, үнэтэй хөөргөө гайхуулж явна. Зарим нь бүр нисдэг тэргээр тойргийнхоо иргэд дээр очиж байх шиг. Гангарч бололгүй яах вэ, гэхдээ та нарын төлөө саналаа өгсөн малчдынхаа өрийг яах вэ, гишүүдээ.