-Ч.Номинг гарцаагүй байдалд оруулж, тохироо хийсэн хүн нь Б.Чойжилсүрэн байв уу-

        Улсын төсвийн 32 тэрбум төгрөгөөр нийслэлийн Чингэлтэй дүүргийн тавдугаар хороо Тасганы овооны дээр Шашны соёлыг дэлгэрүүлэх “Богд Зонхова” бурхны хөшөө бүхий цогцолбор байгуулахаар ирэх онд төлөвлөсөн нь олны анхааралд өртөөд байна. Өөрөөр хэлбэл, эдийн засгийн хямралтай, төсвийн өндөр алдагдалтай энэ  үед Засгийн газар үр ашиггүй хөшөө дурсгалын ажилд их хэмжээний хөрөнгө тусгаж, УИХ-аар батлуулсан. Улмаар УИХ-аар хэлэлцүүлэх үед гишүүд нь уг төслийг эргүүлж хараагүй, тэр бүү хэл өөрийнх нь багцад тусгасан  Соёлын сайд нь ч энэ бүтээн байгуулалтын ажлыг мэдээгүй зэрэг нь анхаарал татаж буй.

       Тодруулбал, татвар төлөгчийн мөнгийг шаардлагатай бус хөрөнгө оруулалтад зарцуулах гэж байсан энэ асуудал олон нийтэд ил болсны дараа төрийн өндөр албан тушаалтнууд, хариуцах ёстой хуулийн этгээд, хууль санаачлагчид асуудлаас зайлсхийж, өөрсдөөсөө энэ төслийг холдуулж эхэлсэн.

       Анх 2021 онд 5.5 тэрбум төгрөгийн өртөгтэй “Богд Зонхова” бурхны хөшөө бүхий цогцолборын байгуулахаар УИХ-ын нэр бүхий гурван гишүүн санаачилга гаргаж,  улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтад анх тусгуулан Засгийн газрын тогтоол гаргуулснаар энэ цогцолборын ажил эхэлж байжээ.

       Ингэхдээ Засгийн газрын 15 дугаар тогтоолоор нийслэлийн “Гандантэгчэнлин хийд” орчмыг соёл, аялал жуулчлалын бүс болгон хөгжүүлэх төсөл нэрээр уг ажлыг эхлүүлсэн бөгөөд төрийн худалдан авах ажиллагааны газраар тендерийн сонгон шалгаруулалтыг хийгээгүй хэр нь барилгын үйл ажиллагааг эхлүүлсэн байгаа юм.

     Улмаар 2022 оны улсын төсөвт Соёлын сайдын шилжих барилга байгууламжийн багцад энэ төслийн төсөв тусгагдаж, анх тооцоолж байсан 5.5 тэрбум төгрөг нь зургаан дахин өссөн дүнтэй буюу нийт 27 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдэж, 32 тэрбум төгрөгийн өртөгтэй төсөл болоод гараад ирчихсэн байна.

       Сангийн сайд Б.Жавхлангийн тайлбарлаж буйгаар дээрх төслийг 2020 УИХ-ын нэр бүхий гурван гишүүн санаачлан Засгийн газарт өргөн мэдүүлсэн. Ингэхдээ төсөвт өртгийг нь 5.5 сая байхаар тооцож, Засгийн газарт оруулсан ч Барилгын хөгжлийн газраас төсвийн хөрөнгө оруулалтыг өндөр дүнтэй өсгөж оруулж ирсэн гэнэ. Эндээс дээрх төслийг анх өргөн мэдүүлсэн УИХ-ын нэр бүхий гишүүд хэн бэ гэх асуулт гарч байгаа юм.

        Шашны соёлыг дэлгэрүүлэх “Богд Зонхова” бурхны хөшөө бүхий цогцолбор байгуулах төслийг анх санаачлан оруулж ирсэн нэр бүхий гишүүд нь УИХ-ын гишүүн Ц.Анандбазар, Ш.Адъшаа, Ц.Цэрэнпунцаг нар байжээ.

      Тэд өчигдөр төслийн талаар өөрсдийн байр суурийг илэрхийлж, төсвийн төсөлд анх 5.5 тэрбум төгрөгийн өртөгтэй оруулсан бөгөөд төсөвт өртөг ийн огцом нэмэгдсэн талаар мэдээгүй гэх тайлбарыг тус бүр өгсөн. УИХ-ын гишүүн Ц.Анандбазар “Өнгөрсөн жил 5.5 тэрбум төгрөгийн төсөвтэй төслийг Ц.Цэрэпунцаг, Ш.Адъяшаа гишүүн бид гурав дэмжиж оруулсан. Энэ жилийн нэмэгдэл төсвийг би мэдээгүй. Энэ бол цогцолбор барилга. Анхны тавьсан санал бол өөр байсан. Үүнийг бид аялал жуучлалын том цогцолбор болно гэж харж байгаа” гэх тайлбарыг өгсөн. Харин УИХ-ын гишүүн Ш.Адъшаа “Энэ төслийг анх таван тэрбум төгрөгийн өртөгтэй хоёр гишүүний хамт санаачилсан нь үнэн. Гэхдээ төсвийн өртөг нэмэгдсэнийг Засгийн газраас нь тодруулах нь зүйтэй" гэсэн байр суурийг илэрхийлсэн. Харин УИХ-ын гишүүн Ц.Цэрэнпунцагч мөн л төсвийн хөрөнгө оруулалт нэмэгдсэн талаар мэдээлэлгүй байгаа гэх тайлбарыг цахим орчинд илэрхийлсэн.

     Ийн Шашны соёлыг дэлгэрүүлэх “Богд Зонхова” бурхны хөшөө бүхий цогцолборын ажил олны шүүмжлэлд өртөөд эхлэхийн цагт буух эзэнгүй, буцах хаяггүй болж орхих нь тэр. Өөрөөр хэлбэл, гол захиалагч гэх Соёлын сайд нь олны хэл амнаас айсандаа тэр үү, үнэхээр хуулийн төслөө мэдээгүй, судлаагүй байсан уу энэ асуудлыг би мэдэхгүй, тиймээс төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн хувьд төслийг царцаана гэх тайлбарыг цахим хаягаараа дайгаад чихээ бөглөөд “буруу хараад” суучихсан. Харин төсөл санаачилсан гишүүд нь хийсэн ажлаасаа бултаж, булзааруулж, олны хэл амнаас бултаж эхлэв.

      Тэгвэл төсвийн хөрөнгө оруулалтын энэ буудлианы цаана хэн нуугдаж байна вэ гэх асуулт гарч байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, тендер нь зарлаагүй байхад ажил үүргээ дуулгавартай нь аргагүй эхлүүлчихсэн, хоёр давхар байгууламжийн суурийг зутгасан байгаагийн цаана гол будилаан өрнөж байна.

    Хамгийн гол нь улсын төсвийн орлогын ихэнх хувийг татвар төлөгчдийн татварын орлогоос бүрдүүлдэг бөгөөд хөшөө дурсгал барих нэрээр сүүлийн үед улстөрчид, эрх мэдэл бүхий албан тушаалтнууд их хэмжээний хөрөнгө завшдаг, өөрийн хамаарал бүхий компанидаа эрх мэдлээ ашиглан тендер олгодог байдал газар авсан. Иймд улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтыг зүй зохистой зарцуулж байгаа эсэх, цаашлаад үр ашигтай төсөл хэрэгжүүлэхэд анхаарч чадаж байна уу гэдэгт татвар төлөгчид анхаарал хандуулах шаардлага үүсээд байгаа юм.

      Шашны соёлыг дэлгэрүүлэх “Богд Зонхова” бурхны хөшөө бүхий цогцолборын ажлын цаана төслийг санаачилсан гурван гишүүнээс гадна УИХ-ын нэр бүхий бас нэгэн гишүүн байгаа аж. Тодруубал, тендер нь зарлагдаагүй байхад ажил үүргээ эхлүүлчихсэн зураг төсөл нь бэлэн болж, барилгын ажил нь явж байгаа энэ ажлын ард УИХ-ын гишүүн Б.Чойжилсүрэнгийн хамаарал бүхий компаний бий гэх мэдээллийн эх сурвалжууд мэдээлж байна.

     Өөрөөр хэлбэл, УИХ-ын гишүүн, Үйлдвэржилтийн байнгын хорооны даргаар ажиллаж буй Б.Чойжилсүрэн төслийн ард баг зүүчихсэн Улсын төсвийн 32 тэрбум төгрөгөөр цогцолборын ажлын эхлүүлээд өөрөө нууц ноёнтон болчихсон суугаа юм байна.

        Б.Чойжилсүрэнгийн тухайд Сангийн сайдаар ажиллаж байсан, Мөн Төсвийн байнгын хорооны даргаар ажилласан, МАН-ын толгой баячуудын нэг юм. 2008 оноос хойш УИХ-ын гишүүнээр ажиллаж байгаа тэрбээр Хурд Хүнс ХХК, Хурд Авто ХХК, Хурд групп ХХК, Рапид харш ХХК, Хаус инвест ХХК, Сауд гоби блейк гоулд ХХК, Апартмент Кей Эйч ХХК, Говь гоё сайхан ХХК, Өмнийн гоё говь ХХК, Хурд Транс ХХК, Хурдпропертийз ХХК, Эйжнложистик бридж ХХК, Юнайтедтранс групп ХХК, Хурдресурс ХХК, Хурдцентр ХХК, Юнайтедложистик групп ХХК, Хурдстандарт ХХК, Хурдмайнинг ХХК, Хурдкапитал ХХК, Хурд-Энержи ХХК, Нэшнлмайнинг групп ХХК, Монконс ХХК, Беллвью пропертис ХХК, Түмэн найрамдал ХХК, Хурд юнайтед финанс ХХК, Эрхий мэргэн цэцэрлэг Бусад, Нэйшнл майнинг лаб ХХК, Хаус инвест такс ХХК ХХК, Кэй Би тауэр пропертис ХХК ХХК, Сауд гоби петро ойл транс ХХК ХХК, Хос гэрэлт авто сервис зэрэг компаниудад хувьцаа эзэмшдэг.

      Үндсэндээ барилгын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг толгой компаниуд түүний эзэмшилд байдаг бөгөөд дээрх цогцолборын ажилд толгой өвдөхгүй шургаж орох боломжтой гэдэг нь эндээс харагдаж байгаа юм.  

Ийн улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар хийх 32 тэрбум төгрөгийн өртөг бүхий ажлын цаад эзэн нь УИХ-ын гишүүн Б.Чойжилсүрэн байхыг үгүйсгэхгүй юм. Соёлын сайдын багцад 32 тэрбум төгрөгийн төсөв батлуулах хүртэл тохироо хийсэн хүн нь УИХ-ын гишүүн Б.Чойжилсүрэн байв. Өөрөөр хэлбэл, энэ төслийн төсөв олон нийтэд ил болоогүй бол Б.Чойжилсүрэн Ч.Номин нарын тохироо амжилттай хэрэгжиж, улсын төсвийн 32 тэрбум төгрөг цогцолбор газрын хөшөө болох байжээ.