Эдийн засгийн ухааны доктор, Профессор Л.Оюунтай ярилцлаа. 

-Монгол Улсын Ерөнхийлөгч өрх бүрт нэг сая төгрөг өгөх санал гаргасан ч Засгийн газрын хуралдаанаар дэмжигдсэнгүй. Та эдийн засагч хүний хувиар энэ саналыг хэрхэн дүгнэж байна вэ?

-Өгөх л хэрэгтэй. Өөр зам байхгүй. Гэхдээ яаж, хэдийг өгөх вэ гэдэг л чухал. 

-Хэрэглээгээр дамжуулж эдийн засгийг дэмжих тухай та ярьж байсан. Манай улсад хэр боломжтой юм бэ?

-Эдийн засаг бол хүний хэрэглээнд зориулагдан ажилладаг “машин” юм. Хүмүүст зориулж үйлдвэрлэж байгаа бараа, үйлчилгээнүүд борлуулагдаж байх ёстой. Өөрөөр хэлбэл, хэрэглэгдэж байх ёстой юм. Мөнгө, орлогогүйгээс болоод борлуулалт явагдахгүй бол макро эдийн засгийн бодлоготой холбоотой болно. Харин хүмүүст хэрэглэгдэхгүй, хэрэгцээ шаардлагыг нь хангахгүй бараа, үйлчилгээ үйлдвэрлэж, эсвэл хэрэгцээтэй хүнд  нь хүргэж чадахгүй байгаа бол тухайн аж ахуйн нэгжийн буюу микро эдийн засгийн асуудал болдог. 

-Асуудал болно гэдэг нь?

-Асуудал гэдэг нь алдаа гэсэн үг. Хэрэглээгээр дамжуулж олон зүйлийг шийдвэрлэдэг. Бодлогоор шинэ хэрэглээ үүсэж болно. Хүмүүсээ соёлжуулж, эрүүлжүүлж, хөгжүүлж гэх мэт. Хэрэглэх тусам нийгэм ч хүн ч хөгжиж байдаг. Манай улсын хувьд энэ хуулиас гадуур оршин тогтнохгүй тул хэрэглээг хангах л хэрэгтэй. 

-Иргэдэд мөнгөн тусламж үзүүлснээс, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн дээр юм биш үү?

-Хоёуланг нь дэмжинэ. Учир нь, мөнгөтэй аж ахуйн нэгж үйл ажиллагаагаа явуулна, бараа үйлдвэрлэнэ, үйлчилгээ үзүүлнэ. Гэтэл мөнгөтэй худалдан авагч байхгүй бол яах вэ, Тэгэхээр хоёуланд нь мөнгө өгөх хэрэгтэй. 

-Засгийн газраас авч хэрэгжүүлж байгаа 23 арга хэмжээ иргэдэд хэр бодитой дэмжлэг үзүүлж чадахаар байна вэ?

-Үзүүлнэ. Гэхдээ орлого олох тал дээр нь бас анхаарах хэрэгтэй. 

-Өдрийн орлогоороо амьдардаг олон хүн байна. Гэтэл дээрх арга хэмжээнүүд тухайн хүмүүст чиглэгдээгүй гэх шүүмжлэл байна? 

-Огт чиглэгдээгүй биш. Нэмэр болсон зүйл байгаа. Би энэ дээр нэг өөр бодолтой байдаг. Иргэд хэр зэрэг мэрийсэн бэ гэдэг асуулт. Бидний монголчуудын түгээмэл нэг алдаа бий. Урьдчилж санхүүгээ бэлтгэдэггүй. Болно доо  гээд байдаг тайван байдал. Зовлон үзээгүйдээ ийм байдаг байх. Ер нь монголчуудыг өлсөж үзээгүй ард түмэн гэж ярьдаг юм байна лээ. Би ч тэгж боддог. Тэгээд л ийм хэнэггүй талдаа.   

-Хөл хорионы үед эдийн засгаа сэргээх, аж ахуйн нэгж, иргэдээ дэмжих талаар Олон улсын ямар сайн туршлага байдаг юм бол?

-Нэг жишээ авъя. АНУ эдийн засгийн хямралд орсон үед автомашины үйлдвэрт Засгийн газраас нь 400 мянган ам.доллар шилжүүлээд ажилчдаа цомхотгож болохгүй шүү гэсэн байдаг. Энэ мөнгөөр нь ажилчдынхаа цалинг олгоод үйлдвэрлэл нь хэвийн явагдсан. Үр дүнд нь автомашин үйлдвэрлээд зах зээлд нийлүүлсээр байсан. Тухайн үйлдвэрийн ажилчид цалинтайгаа байсан болохоор худалдан авалт нь хэвийн байсан байж таарна. Тэр худалдан авалт нь бусад аж ахуйн нэгжүүдийн борлуулалтыг дэмжсэн. Тэдгээр газрууд ажилчдынхаа цалинг тавих боломжтой болсон төдийгүй автомашин худалдан авах үйлдвэрийн ажиллагаа хэвийн болох нь ойлгомжтой. Ийм аргаар эдийн засгийг хэвийн ажиллаж  тогтворжсон байдаг.  

-Бусад улс өөрийн иргэд болон оршин суугаа гаднын иргэдийг хүртэл мөнгөн тусламжаар дэмжиж байна. Манай улсад мөнгөн тусламж үзүүлэх боломж үнэхээр байхгүй харагдаж байна уу?

-Байлгүй яахав. Гол нь хэнд, хэдэн төгрөг, яаж өгөх вэ, юун дээр үндэслэж өгөх вэ гэдгээ л маш шударга зохион байгуулах хэрэгтэй. Улс мөнгөгүй болно гэж байдаггүй. Бүр болохгүй бол мөнгө хэвлэж болно.  

-Цар тахлын үед хамгийн их эрсдэл хүлээдэг ямар салбар байдаг вэ? 

-Бүх салбар. Учир нь, өнөөдөр нийгмийн хөдөлмөрийн хуваарь өндөр түвшинд гүнзгийрсэн тул бүх үйл ажиллагаа, бүх салбар, бүх үйлдвэрийн газрууд хоорондоо холбоотой болсон. Хоорондоо холбоотой гинжин хэлхээнд орсон гэсэн үг. Энэ гинжний нэг гогцоо тасрахад л бүгд  доголдоно. Тэгэхээр чухалгүй салбар гэж байхгүй. Хүнд хэрэгтэй, хэрэгцээг нь хангаж байгаа бүх зүйл хэрэгтэй. Иймээс бүх салбар эрсдэл хүлээж байна даа. 

-Таны бодлоор Засгийн газар эдийн засгаа тэтгэх тал дээр хэр ажиллаж байна гэж дүгнэж байна вэ?

-Хичээж байна. Ажиллаж байна. Үнэлгээ өгөхөд хэцүү. Олон хүний, олон аж ахуйн нэгжүүдийн хэрэгцээ өөр. Нөгөө талаас амьдрал дандаа сонголттой. Хамгийн чухал гэснээ л сонгодог. Тэгэхээр бүгдэд таарсан, хүссэн болгоныг нь биелүүлсэн нэг арга хэмжээ гэж байхгүй.  

-Цаашид нөхцөл байдал хүндэрвэл манай улсын эдийн засаг үүнд бэлэн эсэх талаар та юу гэж бодож байна?

-Ер нь бол гайгүй. Ямар ч байсан хүнсний гол бараанууд мах, сүү, талх, тариа, хүнсний ногоо зэргийг дотооддоо үйлдвэрлэж байна. Энэ бараанууд гаднаас хамааралгүй гэсэн үг. Зохион байгуулалт, иргэдийн ухамсар л нөлөөлбөл нөлөөлнө. Гайгүй ээ, би энэ талаар нэг их санаа зовохгүй байна.