Хөл хөдөлгөөн тасрахгүй хотын гудамжинд хүйтэн цементэд дээр хоолой мэдэн дуулах эсвэл жин үзэх, гутал тослох, мөнгө гуйх хүмүүс хай сайгүй. Чухам тэд олсон мөнгөөрөө архи уудаг уу, амьдралаа залгуулдаг уу гэдэг нь олонд сонин байхаа больтлоо дасал болжээ. Хажуугаар нь өнгөрөх хүмүүсийн зарим нь тэднийг өрөвдөж, урдаа тавьсан хайрцагт нь ганц, нэг бутархай мөнгө шиднэ. Харин хүүхдүүд айж бэргэн, зугтаах шахуу өнгөрнө. Үлдсэн хэсэг нь ярвайж, бухимдана. Яг л ийм байдлыг нь удаан ажигласны эцэст бид  Мөнгөн завьяагийн автобусны урдах явган хүний зам дээр мөнгө гуйн суух хижээл насны эрийг зорьж очив. Нар салхинд удаан суусандаа ч тэр үү нүүр нь холцруутаж, чихээ давж ургасан үсэнд нь буурал суужээ. Өмссөн хувцас нь онгож гандсан тэрбээр биднийг дөхөж очвол “Мөнгө хайрлаач” хэмээн үл мэдэг инээмсэглэв.

            Түүнийг Л.Эрхэмбаяр гэдэг, энэ жил 52 настай. Ажил хөдөлмөр хийж, амьдралаа залгуулах насан дээрээ түүнийг хүйтэн цементэн дээр мөнгө гуйгаад зогсож байгааг гайхах хүн олон болов уу.

Гэвч амьдрал гэдэг тааварлахын аргагүйг тэр амьдралаараа туулж яваа нэгэн гэнэ. Энэ тухай ярихдаа тэрбээр “Ах нь цагтаа малтай айлын ажилтай хүү байлаа. Аавыгаа өнгөрсний дараа хэдэн малаа зудад алдаж, 1992 онд хотод орж ирсэн дээ. Их сургууль битгий хэл арван жилээ ч төгсөөгүй надад их хотод тогтсон сайхан ажил олдоогүй ээ. Барилгачин, туслах ажилтан гээд таарсан ажил болгоноо гололгүй хийсэн. Одоо ингээд хоосон хонохгүйн төлөөр гудамжинд гуйлга гуйж байна” гээд хар ажил хийсээр ингэж эвдэрсэн болов уу гэмээр гараараа буурал суусан үсээ нэг хойш илэв.

   Тэгснээ “Энд суудаг болсноосоо хойш хүмүүс жинхэнэ мөн чанарын талаар их зүйл боддог болсон байна. Намайг хүмүүс архичин, гуйлгачин л гэж харж, дээрэлхэнэ. Гэхдээ унааны мөнгөнөөсөө хугаслаад өгөх хүүхдүүд, халуун цай авчраад өгөх залуус, идсэн хоолоо хуваах сайн хүнтэй олон таарч байна” гэсээр урдуур нь өнгөрөхдөө гарт нь 500 төгрөг атгуулсан залуугийн араас “Баярлалаа” хэмээсээр үлдэв. Тэр тэтгэврийн насанд хүртлээ нийгмийн даатгал төлөхөөр ажил хийгээгүй учир тэтгэвэр авдаггүй. Тиймээс л өдөр бүр хоёрхон аяга хоолны төлөө хүн царайчилж, бүлтгэнэн суудаг болжээ.

ЭЭЖДЭЭ ЦАЙНЫ СҮҮТЭЙ ОРОХЫГ ИХ Ч ХҮСЭЖ БАЙНА ДАА

    Түүнээс “Өдөрт хэдэн цаг сууж, хэдэн төгрөгтэй болдог вэ” гэхэд өвгөн тооцож байгаа бололтой хэсэг бодол болсон харцаар харж байгаад “Өглөө эрт ирээд хүний хөл тасрах хүртэл сууна. Суухдаа хүн ихээр явдаг төв зам дагуу суудаг юм. Заримдаа тамхи, гэртээ байгаа ээждээ хоолны мөнгөтэй очно. Гэхдээ гар хоосон очих өдөр олон бий. Мөнгөтэй болчихвол гэр рүүгээ өдрийн хоолоо аваад орно. Хямдхан нарийн гоймон эсвэл гурил тэгээд жаахан таван цул аваад хоол хийж иднэ. Ээждээ цайны сүү авч орохыг их л хүсдэг” гэсээр уртаа санаа алдана. Үргэлжлүүлэн “Анх Улаанбаатар хотод орж ирэхдээ эхнэрээ дагуулаад ирж байлаа. Ах нь хоёр хүүхэдтэй, том маань тусдаа гарсан, бага нь одоо тавдугаар анги. Эхнэртэйгээ хамт амьдарвал хэчнээн сайхан бэ” гэсээр чимээгүй болов. “Яагаад хамт байдаггүй юм бэ” гэхэд  “Ахад нь хар усанд толгойгоо мэдүүлж явсан үе бий. Уухгүй байж болох хэр нь уучихна, шараа тайлж байна гээд дахиад л ууна. Эхнэр маань намайг өөд нь татах гэж их үзсэн, тэгээд залхсан байх. Хадам маань надад их муу, хамт байвал хөөж туугаад, архи уугаагүй байхад хүртэл архичнаар нь дуудаад байдаг юм. Тэгээд ах нь залхаж гэрээсээ яваад ээжтэйгээ хамт амьдарч байна. Одоо бол ах нь уудаггүй ээ. Би чинь эхээс  арвуулаа, ээж маань одоо 87 настай буурай бий. Хөл муутай, таягтай ээждээ туслахыг их хичээдэг” гэв. Арван хүүхэдтэй айлын дунд хүү том ах, аавыгаа алдаж айл гэр авч явах том үүрэг хүлээж байж. Ах дүү нар нь наашаа гэх нь олон ч тэндэд нэрмээс болохыг хүсдэггүй учир ганц бие ээждээ хань болж, хамт байхаар шийджээ.

    Тэрбээр  “Зун дулаахан учраас гадаа хоносон ч асуудалгүй байсан. Харин одоо гадаа унтвал хөлдөж үхнэ шүү дээ. Автобусанд мөнгө өгөхгүй суувал хөөгдөнө, бусад зорчигч намайг нүд үзүүрлэнэ. Гэртээ харьж чадахгүй үед гудамж, орцонд орж унтана даа” гэв. “Ингэж суухад хөөж, ад үзэх хүн олон бий юү” гэхэд урдах хайрцгаа нэг тэгшилж тавиад  “Хөөгдөнө, мөнгө өө алдаж шөнө орой зодуулна. Их л юм болдог доо. Заримдаа арай өөр газар очоод суучих гээд эвтэйхэн хөөчих хүн ч гарч ирнэ. Хүмүүс мөнгө өгнө, идэж байсан, идэх гэж авсан зүйлсээ хуваах хүн ч бий” гэв. Түүний хажууд савлагаатай тал хоол байх бөгөөд өчигдөр нэг залуу түүнд өгсөн гэнэ.

      Удаан суусанд бие нь чилж, бээрсэн ах  босож зогсоод “Ах нь одоо өөр газар очиж сууна” гэсээр дотроо 50 төгрөгтэй хайрцгаа барин Сүхбаатарын талбайн зүг алхлаа. Замдаа “Ах нь эрдэм ном сураагүй дээ хамгийн их харамсдаг. Тэр үед үргэлж залуугаараа аав, ээж минь хажууд минь байх юм шиг боддог байж. Аавын бие муу байсан учраас надаас өөр мал маллах хүн байгаагүй. Тиймдээ ч дөрөвдүгээр ангиасаа сургуулиа орхиж мал дээр гарсан даа. Малаа зудад алдчихна гэж яаж санах вэ. Миний амьдрал ийм л энгийн гэхдээ ах нь өөрийгөө амьдралаас үр хүүхдээ сургуульд сургах ёстойг л хамгийн сайн ойлгосондоо” гээд зам хөндлөн гарахаар ногоон гэрэл хүлээн зогсохдоо “Ахыгаа гололгүй ярилцсанд баярлалаа. Хэдэн цаг ханьтай сайхан байлаа” гэсээр ногоон гэрэл асагмагц бужигналдсан олон дунд уусан одсон юм.