2012 оны зун юм даг уу даа. Нар дээрээс шарж, элс дороос халсан манай нутагт их л халуун зун болж байсан юм. Манай нутгаар урсах гол бүү хэл, сүүдэрлэх мод ч үгүй. Тэр жилийн зун манайх Дорноговь аймгийн Айраг сумын Бороодой гэх газар зусаж байлаа. Сумын төвөөсөө 100 орчим километрийн зайтай болохоор сумын төв рүү сард нэг мордвол мордоно. Тэгэхдээ хоол, хүнсний зүйлээ сарын хугацаанд хүрэлцээтэй байхаар базаах. Аав, ээж хоёр минь чадахаараа л дүү бид хоёрт чихэр, жимс авч ирнэ.

2012 оны долдугаар сарын 10-ны өдөр улсын баяр наадам эхлээд их л хөл хөдөлгөөнтэй, төв цэнгэлдэхээр хүн тасрахгүй байгаа сурагтай байв. “Хоолойг нь” хамгийн эцэст нь тулгасан “араажуу” л улс, аймгийн сураг, мэдээнээс холдуулчихгүй гэсэндээ хамаг байдгаараа “орилж” байлаа. Өглөө эрт ээ, намайг нойрноосоо сэрээгүй байх зуур аав ахыг аваад найзынх руугаа хорхогны ямаанд явжээ. Аавыг өдөржин хүлээж, дүү бид хоёр гудсаа чирч, нарны эсрэг зүгийг тойрон гэрийн сүүдэрт “хоргодно”. Харин энэ үеэр ээж минь л бороонд норсон мэт хөлсөө дуслуулчихаад л нартай “нүүр тулж”, амьдралын өөдөөс мишээж байлаа. Ингэж байсаар орой болов. Аав, ах хоёр ирсэнгүй.

          Өглөө нар дахиад л надаас урьтаад “сэрчихэв”. Аав, ах хоёр ирээгүй л. Манайх ийм л буйдхан аж төрдөг. Аав, ээж, ах, дүүгээс өөр хүн харахгүй. Аа гэхдээ урд дээрх Жажаг мартаж болохгүй.

Ганц хүүтэйгээ амьдардаг 70 гарч яваа сайхан хөгшин байв. Жажагынх манайх хоёр зайтай ч уйдахаараа ээж, дүү бидэн гурав Жажагынхыг зорино. Тэр өдөр ч мөн Жажагынхыг зорьлоо. Ээж минь залуудаа осолдоод хөл, бие муу. Бид гурав километр хүрэхгүй замыг голдоо хоёр амарч байж туулдаг байлаа л даа. Тэгэх бүрд яг хоёр дахь амралт дээр Жажа гуай гэрээсээ гарч ирээд харуулдаад зогсчихно. Биднийг очих хүртэл алхам ч холдож, хөдлөхгүй инээгээд л зогсож байдаг сан. Жажа гуайн бие сайн. “Баяр наадам болоод ч тэр үү бие хөнгөрөөд сайхан байна” гэж эхлээд л ээж Жажа гуай хоёр хэсэг хөөрөлдөж суув. Нар дээрээс бууж ирэхэд бид гурав хөдөллөө. Тэгтэл Жажа гуай “Та хэд нөгөө хоёроо ирэх хүртэл байж байхгүй дээ” гээд дүү хоёрын гарт багтахгүй чихэр овоолж өгөв. Гартаа багтахгүй тийм их чихрийг фудволкныхоо энгэрийг татаж, байгаад л хийчихсэн. Ээж бид гурав буцаад хөдлөлөө. Замдаа хоёр амрав.

          “Араажуу”-гаар хурдан морь уралдаж байхыг сонсоод их л хөөрч, догдлох. Би луу жилтэй. Намайг бага байхад эмээ минь харш жилтэй болохоор адуун дээр мордуулаагүй гэдэг. Харин би гэж хүн жил бүрийн энэ цагаар эмээгийн тийм үйлдэл гаргасанд, тэр үеийг хүртэл өөрийгөө морь унаж сураагүйд харамсана. Гэхдээ харамсаад суух зав үгүй. Өөрсдийгөө л баярлуулж, өөрсдийгөө цатгах ч хичээнгүйлэн бэлдэж, ээжид туслах хэрэгтэй. Удалгүй аав, ах хоёр ирэв. Айлд очиж, төхөөрөх малаа аваад нааш ирэх зуур унаа нь саатаж, хөдөө айлаар хоноглоод иржээ. Хоног алдаж, цаг явж өгснөөс биш ажлаа ч болгох нь болгож.

Тэр жилийн наадмаар ах бид хоёр золтой л хүмүүсийн “элэг аваад хаячихаагүй” юм. Ямаагаа туламласныхаа дараа ах бид хоёр хэдэн талаас нь их л галаар шарав. Хоёр цаг гаран болсон байх. “Одоо болж байгаа байх аа” гээд гаргатал түүхий. Гэрийн хүмүүсийг нэг их инээлгэж, бас тэр хэмжээгээрээ зэмлүүлж аваад пийшингээ галлаж, ямаа туламладаг баатрууд эргээд л махаа чанасан сан.

          Долдугаар сарын 12. Бидний амьдрал Бороодойд өнөө л шинэ зүйлгүй мэт нэгэн хэвийн үргэлжлэх. Гэвч тэр өдөр бүх зүйл шинэ байгаагүй л дээ. Холыг ойртуулж, ойрыг “уулзуулдаг” радио миний мэдэх хамгийн “их мэдэгч” байлаа. Тэгтэл “Аймгийн арслан П.Бүрэнтөгс ес даван баяр наадмын барилдаанд түрүүлж, Монгол Улсын арслан цолын болзол хангалаа” гэх нь тэр. “Гялайж, гялтайх” шинэ зүйл үгүй ч намайг уйдааж, үзээгүй энгийн амьдрал П.Бүрэнтөгс гээч л хамгийн хачирхалтай нэгэн болж хувирч, яг хэн гээч “ер бусын” залуу нь тэр газрыг “донсолгоод” хаячихав аа гэх бодол түүнийг харах, мэдэх хүсэлд хөтлөх. Бусдын адил баяр наадмыг үзэж, хараагүй ч аав, ахыгаа хүлээн суух тэр үеийн наадам ингэж л сонсогдсон юм. Наадам дуусаж, сураг чимээ тасрахад Жажа гуайнх манайх хоёр өнөө л амьдралаа үргэлжлүүлнэ. “Наадмын дараа намар” гэх ч нар буугаагүй л. Бороодойн зуслан дахь энгийн амьдрал, “араажуу” хоёр минь энэ нарыг давах “гэтэлгэгч” байлаа.