Гишүүд хууль батлах гэж “гурилддаг” болжээ. Энэ талаар парламентын шинэ гишүүд ч цухас дурдаад амжсан. Тодруулбал, анхдугаар чуулганы үеэр УИХ-ын гишүүн Т.Доржханд “Маш олон хуулийн төсөл зэрэг орж ирээд хуулийн төсөлтэйгөө танилцаж амжихгүй батлах гээд байна” гэж байв.

Мөн өнгөрсөн парламентын үед Д.Эрдэнэбат гишүүн эрх баригчид хүч түрэн олонхоороо кноп дараад асуудлыг шийдчихэж байгаа тухай ч хэд хэдэн удаа сануулж байлаа. Ингээд л хуулийн давхцал, хийдэл, эрх ашгийг зөрчил, судалгаа баримтгүй баталсан хууль нь ард түмний нуруунд хүнд ачаа болдог нь нууц биш. Үүнээс гадна хуулийн хуулийн төсөл боловсруулж өргөн барихад ямар судалгаа хийж хэрхэн боловсруулсан талаарх мэдээлэл иргэдэд хомс. Хууль эрх зүйн мэдлэгтэй хүмүүс санал хэлдэг ч хаданд хашиграхтай адил тэдний үг төрд хүрэх нь юу л бол.

УИХ-ын гишүүдийн үндсэн чиг үүрэг нь ард түмнийг төлөөлөх, хууль санаачлан батлах. Гэтэл сонгуулийн сурталчилгаа эхлэхээс гишүүд үндсэн үүргээ умартаж, хүсэл биелүүлдэг бирд мэт аягладаг нь нууц биш юм. Чухам Их хуралд сонгогдож, гишүүн болчихвол иргэдийг тосонд умбуулж, торгонд хөлбөрүүлэх мэтээр өөрийгөө магтана. Гэвч иргэдийнхээ амьдралд  дэм болж, улс орныхоо ирээдүйд хэрэг болохуйц хууль санаачлах хүн ховор.

Олонх нь хуулийг гуйвуулж, өөрт ашигтайгаар батлах гэж улайрдаг болсныг хэн хүнгүй мэднэ. Үүний нэг тод жишээ нь, Сонгуулийн тухай хуулийн нэмэлт, өөрчлөлт. Үе үеийн эрх баригчид сонгууль болохоос хэдхэн сарын сарын өмнө хуулиндаа өөрчлөлт оруулж, төрийн эрхийг удаан барих арга сүвэгчилдэг. Үүнтэй адил олон хуулийг өөрт ашигтайгаар эрүүлж, эрх мэдэл, эд мөнгөнд шунасаар буй. Ард түмэнд таалагдах гэж хууль санаачилсан мэт харагддаг гишүүд ч тэдэн дунд бий. Өнгөрсөн парламентын гишүүдээс жишээ татахад, УИХ-ын  долоон гишүүн бусдыгаа манлайлж хамгийн олон  буюу 20-38 хууль санаачилсан байна. Тодруулбал, УИХ-ын гишүүн  С.Бямбацогт, Д.Тогтохсүрэн, Д.Оюунхорол, Г.Занданшатар, С.Чинзориг, Б.Баттөмөр, Ч.Хүрэлбаатар нар үндсэн ажлаа сайн хийсэн үзүүлэлтээр бусдыгаа манлайлсан гэдэг.

Нэг хуулийн төсөл боловсруулж хэлэлцүүлэг хийх, санал авахад хамгийн багадаа гурван сарын ажил болно. Хуулийн төслийг өргөн барьсны дараа хэлэлцэх дараалалд оруулах гэж нэлээд хугацаа шаарддаг. Тэгэхээр  20-38 хуулийн төсөл санаачилсан дээрх гишүүд нэгэн зэрэг 2-3 хууль дээр зэрэг суусан гэсэн үг. Нэг ёсондоо гишүүд хуулийн төсөлтэйгөө бүрэн танилцаж амжилгүй хууль санаачилсан нэр зүүж, батлуулдаг байх нь. 

Хуулийн төслийг гурван субъект санаачлах эрхтэй. Тодруулбал, Ерөнхийлөгч, Засгийн газар, УИХ-ын гишүүд хуулийн төсөл санаачилж, УИХ-аар хэлэлцүүлэн батлуулдаг. Нийт хэлэлцүүлэхээр өргөн барьсан хуулийн төслийн 60-70 хувийг Засгийн газар өргөн барьдаг гэх судалгаа бий. Эндээс өргөн барьсан хуулийн төслийг мэргэжлийн яамд нь хариуцан боловсруулдаг тул илүү мэргэжлийнх гэж үздэг. Харин гишүүд хамтарч эсвэл биелэн хууль санаачилдаг. Гэвч түмэнд түшигтэй, төрд хэрэгтэй хуулийн төсөл ховор. Ямар сайндаа л дээлний хээг хуульчлах, номын баяраар амрах хууль санаачилж, түмний тохуу болдог гишүүд ч энэ парламентад бий.
Ирэх намрын чуулганаар 112 хуулийн төсөл хэлэлцэнэ. Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг дагалдан гарах нэлээд хэдэн хуулийн төсөл буй. Төр төлөөлж, хууль батлах үүрэгтэй гэдгээ эрхэм төрийн түшээд нар анхаарна биз.