Засгийн газрын сайд нарын хэлж байгаагаар Монгол Улс гурилын уутаа гөвж дууссан юм биш үү дээ. Сангууд нь хоосорч, оны эцэст цалин, мөнгө өө  ч тавьж чадахгүйд хүртлээ туйлдсан юм байх аа. Тэгээд зогсохгүй эрүүл мэнд, боловсолын салбарын сангуудыг ковидын үед хоосолж, өнөөдөр эмнэлгүүд нэг удаагийн бээлийгүй болтлоо дампуурсан гэнэ.

        Төсвөө танаж, хөрсөн дээрээ буусан шийдвэр гаргахын даваан дээр Засгийн газрын сайд нар ийн эхнээсээ зангаа таниулж эхэллээ. Хэдийгээр эрүүл мэнд, боловсролын салбарын төсөв санхүү хэцүү байгаа ч арай ч элгээрээ хэвтэхдээ тулаагүй баймаар. Дан ганц эрүүл мэнд боловсрол гэлтгүй бүх салбарын сайд нар сандарч, дор бүрнээ мөнгө төгрөггүй болсноо зарлаж, болж бүтэхгүй байгаа зүйлсээ ярьж эхлэх болов.

       Өнгөрсөн хугацаанд цар тахал, геополитикийн нөхцөл байдал амаргүй байсан ч монголын баялаг хилээр гарч байгаа цагт монголчуудыг арай ч “мод”-оо барих дээр нь хүргээгүй байлтай.  Гэтэл төсвийн алдагдлыг бууруулж, сайд нарын багцаас танахын даваан дээр салбар салбарын төлөөллүүд акц өрнүүлж, Монгол Улсыг дампуурлын эрмэг дээр байгаа мэтээр кампанит ажил өрнүүлээд эхэллээ.

        Төсвийн алдагдлийн 1.9 их наядаар бууруулах даалгавар Ерөнхийлөгч өгсөн. Монгол Улсын эдийн засгийг сэргээж, инфляцыг хөөрөгдөхгүй, вальютын  ханшаа тогтворжуулахын тулд төсвөө танахаас өөр арга байхгүй. Ийм эгзэгтэй цаг үед салбар салбарын сайд нар төсвөө хамгийн боломжит хувилбараараа танаад, байж болох үрэлгэн зардлуудаа хасаж, Монгол Улсын эдийн засгийг аврахын төлөө дуу нэгтэй зогсдог баймаар. Гэтэл дор бүрнээ хувиа хичээж, сайдын багцаасаа хасуулахгүй тулд бүх салбарт хийж бүтээссэн ажил байхгүй мэтээр өрөвдүүлж, болж бүтэхгүй бүхнээ гаргаж тавиад ч болов төсвөө тануулахгүй байх ажлыг эхлүүлж байгаа нь илт байна.

          Айлаар бол Монгол Улс халамжинд байдаг зүдрүүхэн айл болчихсон. Нэг төгрөг хасвал хүүхдүүд нь өлсөж үхэхийн даваан дээр байгаа мэтээр ойлгуулж эхлээд байна. Уг нь өнгөрсөн хугацаанд Монгол Улс эдийн засаг түүхэнд байгаагүй өндөр өсөлттэй, түүхийн эдийн ханш тогтвортой байсан. Угтаа бол сэхээнд байгаа салбаруудаа сэргээх боломж хангалттай бүрдсэн хамгийн боломжтой цаг үе эхэлсэн байгаа. Гэтэл сайд нар ийм боломжит цаг үед тансаг хэрэглээгээ танаж, зөв менежменттэй ажиллаж чадвал салбараа өөд татах боломж нь байсаар байтал болж бүтэхгүйгээ урдаа барьж, эвэр амалсаар байна.

           Өнгөрсөн хугацаанд үүнээс ч бага төсвөөр, татвар хураамжаа нэмэхгүй салбар салбартаа чимээгүйхэн ажиллаад, тэр байтугай илүү гаргаж хуримтлуулаад болоод л байсан. Харин өнөөдөр хамгийн их төсөвтэй, уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспорт өсөлттэй ийм боломжит цаг хугацаанд салбарууд нь “дампуурч”, сангууд нь хоосорсон гэдгийг сонсох дэндүү харамсалтай байна. Ёстой л мөнгө цагаан, нүд улаан гэгч болж байна. Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн төсвөөс гаднын айлчлал, томилолт, зочдын зардалд 111 тэрбум, тавилга, эд хогшилд 267 тэрбум, мэдээлэл технологийн үйлчилгээнд 69 тэрбум, ваучер олгоход 18 тэрбум, бусдаар гүйцэтгүүлсэн ажилд 1.8 их наяд төгрөг тусгасныг танах боломжтой гэдгийг эдийн засагчид, судлаач, шинжээчид удаа дараа анхааруулсан.

      Угтаа бол салбар салбарт тусгасан айлчлалын зардал, тавилга эд хогшлын зардлаас танах боломж байгаа гэсэн үг. Начир дээрээ сайд нар томилолт гэхээр толгой нь сэргэж, төсөв танахаар “мод”-оо барьчихсан байгаа нь энэ байна. Ерөөсөө төрийн томчууд, төсвийн захирагч нар өнгөрсөн есдүгээр сараас хойш төсвийн асуудлыг ярьж байгаа ч гарц гаргалгаагаа олоогүй, эцэст нь ард түмнийг ажлаа хийж байгаа энгийн иргэдийг туйлдуулсаар байна. Тэрэлжид очиж 50 сая төгрөгийн зардалаар УИХ-ын гишүүдэд төсвөө танилцуулахдаа нэг ч төгрөг харамлаагүй хэрнээ сангууд хоосорч, санхүүгүй болсон гээд төрийн эмнэлгүүд иргэдэд төмөр нүүрээ харуулж эхэлсэн нь өнөөдрийн бодит үнэн болоод байна.

      Уг нь Монгол Улсын “түрийвч” цар тахлаас хойш багагүй зузаарч, иргэд цалингаасаа, аж ахуйн нэгжүүд орлогоосоо мөнгө хийгээд л байх юм. Дээрээс нь ашигт малтмал, элдэв төрлийн бараа бүтээгдэхүүний экспорт, импортын татвар, шимтгэл гээд мөнгө ороод л байна. Бас болоогүй гаднын орнуудын Засгийн газар, Олон улсын банк, санхүүгийн байгууллагаас буцалтгүй тусламж, хөнгөлөлттэй зээл аваад л байдаг. Гэтэл төсөв ярихаар  түрийвч хоосорсон, данс улайсан, “байхгүй” гээд сууж байдаг нь хачирхалтай. Монгол Улс өнгөрсөн хугацаанд байдгаа барахдаа тулаагүй юм. Үнэхээр сан хоосорч, данс улайсныг хууль хяналтын байгууллагаас шалгаад эхлэхээр бүрэн бүтэн, тэрбайтугай илүү гарчихдаг ийм л эрүүл бус тогтолцоо Монголд ужгирсаар явна.

       Эцэст нь, төсөв батлах үеэр Монголын бүх салбарыг "мод”-оо барьж, үгүйрч, хоцрогдсон болгодог үлгэрээ болиоч, сайд нар аа