Монгол Улсын Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ ХБНГУ-д айлчлах үеэрээ Канцлер Олаф Шольцтой албан ёсны хэлэлцээ хийсэн. Тус хэлэлцээгээр хоёр орны харилцаа, стратегийн түншлэл, олон улсын болон бүс нутгийн түвшинд үүссэн цар тахал, геополитикийн нөхцөл байдлын талаар санал солилцсон. Хэлэлцээний үеэр ХБНГУ-ын Канцлер Олаф Шольц зай, чип үйлдвэрлэлийн салбарт шаардлагатай газрын ховор элемент буюу зэс, литийн түүхий эдийн түншээ Монгол Улс болгох хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлж, Герман руу экспортлох ховор элементийн түүхий эдээ баталгаажуулахын тулд Монгол дахь хөрөнгө оруулалтаа өргөжүүлэх тухайгаа хэлсэн юм.

ХБНГУ-ын Канцлер Олаф Шольц Монгол Улсын Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэтэй хамтран хийсэн хэвлэлийн хурлын үеэрээ “Хоёр орны хамтын ажиллагааг урагшлуулах маш чухал төслүүдийг тодорхойллоо. Герман бүх “өндөг”-өө нэг нэг сагсанд хийхээс зайлсхийж, дэлхийн даяар олон түнштэй болохыг зорьж байна” гэжээ. Тэгвэл Монгол Улсын Ерөнхий сайд ХБНГУ-д айлчлахаас сар гаруйн өмнө Европын Комиссын Ерөнхийлөгч Урсула фон дер Лейен “Лити болон бусад газрын ховор элементийн түүхий эд тун удахгүй газрын тос, байгалийн хийнээс илүү чухал болно” гэж мэдэгдээд байв. Европын Комиссын Ерөнхийлөгч Урсула фон дер Лейений хэлснээр 2030 оноос цахилгаан мотороос эхлэн салхин турбин, зөөврийн электроник зэргийг үйлдвэрлэхэд хэрэглэдэг газрын ховор элементэд Европын холбооны эрэлт тав дахин нэмэгдэж болзошгүй гэж таамаглаж байгаа аж.

-ЛИТИ ДЭХ ОЛОН УЛСЫН СОНИРХОЛ-

Лити элементийн түүхий эдийг боловсруулж, цахилгаан автомашин үйлдвэрлэхэд ашигладаг бөгөөд түүгээр Литий-ион-аккумлятор буюу дахин цэнэглэгддэг баттерей хийдэг. Дахин цэнэглэгддэг баттерей нь нарын гэрэл болон салхинаас эрчим хүч хуримтлуулдаг бөгөөд уур амьсгалын өөрчлөлтөөс сэргийлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг гэж тооцогддог аж. Өөрөөр хэлбэл, лити нь дахин цэнэглэгдэх баттерей төдийгүй хүн төрөлхтний өдөр тутамдаа ашигладаг гар утас, зөөврийн компьютер зэргийг үйлдвэрлэхэд ашигладаг чухал хэрэгцээт металл. Олон улс даяар электрон үйлдвэрлэл эрчимжсэнээр үйлдвэрлэлд шаардагдах литийн үнэ 2017 оноос хойш огцом өссөн. Үүнийгээ даган дэлхийн орнууд литийн нөөцөө судлах, олборлолт хийх арга зам хайх, өөр орны литийн ордод олборлолт хийхэд анхаарч эхэлжээ.

-МОНГОЛ УЛС 203 МЯНГАН ТОНН ЛИТИЙН ТААМАГ НӨӨЦТЭЙ-

2018 онд дэлхийн даяар 2.1 сая цахилгаан автомашин борлуулагдсан бөгөөд энэ тоо 2040 он гэхэд 60 сая болж өсөхийг “Bloomberg New Energy Finance”-ийн судлаачид тооцоолсон байдаг. Тэгвэл цахилгаан автомашиныг хөдөлгөгч дахин цэнэглэгддэг Литий-ион-аккумляторын 20 орчим хувийг лити дангаараа эзэлдэг. Монгол Улс 2019 оны байдлаар 203 мянган тонн литийн таамаг нөөцтэй тухай мэдээлж байв. Тэгвэл АМГТГ-аас бүртгэсэн литийн хоёр баталгаат орд байна. Үүний нэг нь буюу Дундговь аймагт орших Хөх дэл ордод литийн 37.7 мянган тонн баттай нөөцтэй тухай мэдэгдэж байсан. Харин тус ордын бодит нөөц нь 151.3 мянган тонн, литийн хүдрийн нөөц нь 122.3 мянган тонн байх тухай АМГТГ-аас мэдээлж байв.

-ЛИТИЙН ОЛБОРЛОЛТ БАЙГАЛЬ ОРЧИНД ЯМАР СӨРӨГ НӨЛӨӨ ҮЗҮҮЛДЭГ ВЭ-

Газрын ховор элементийн олборлолт олон төрлөөр байгаль орчинд сөрөг нөлөө үзүүлдэг тухай олон судалгаа байдаг. Тэгвэл сүүлийн жилүүдэд литийн эрэлт нэмэгдсэнтэй холбоотойгоор “Welcome Collection” сайтын нийтлэлч Лаура Грейс Симпкинсийн хийсэн судалгаанд байгальд асар их нөлөөтэй болохыг онцолжээ. Литийн олборлолт хөрсний доройтол, усны хомстол, биологийн олон янз байдлыг алдагдуулахаас гадна экосистемийн үйл ажиллагаанд сөргөөр нөлөөлдөг байна. Мөн олборлолт хийж байгаа хүний сэтгэц, бие махбодод хүчтэй нөлөө үзүүлдэг төдийгүй дэлхийн дулаарал нэмэгдэх шалтгаан болдог талаар “Euro News” агентлаг мэдээлжээ.