Коронавирусийн нөхцөл байдалтай холбогдуулан Эрүүл мэндийн яамнаас 14 хоногийн хөл хорио тогтоох  санал гаргасан. Түүнчлэн Засгийн газрын зүгээс ирэх дөрөвдүгээр сарын 5-19-ны хооронд хөл хорионы хатуу дэглэм тогтоох өндөр магадлалтай байгаа талаар мэдээлсэн билээ. Улмаар УОК өнгөрсөн баасан гараг буюу энэ сарын 26-нд хуралдаж ирэх дөрөвдүгээр сарын 5 хүртэл коронавирусийн халдварын тоог бууруулах бүхий л арга хэмжээг авч, тархалтыг хумих чиглэлээр ажиллана гэх шийдвэр гаргасан. Хэрэв халдварын тархалтыг хумиж чадахгүй хөл хорио тогтоож, гамшгийн улаан түвшинд шилжих юм. Дөрөв дэх удаагаа хөл хорио тогтоовол улсын эдийн засаг болон нийгэмд ямар эрсдэл дагуулах талаарх эргэлзээ, айдас нийгэмд байсаар байна. Иймд дахин хөл хорио тогтоовол эдийн засагт, тэр дундаа 10 их наядын цогц төлөвлөгөөг хэрэгжүүлээд удаагүй байгаа энэ үед ямар эрсдэл дагуулах талаар эдийн засагчдын байр суурийг сонслоо.

ЭДИЙН ЗАСАГЧ Ж.ДЭЛГЭРСАЙХАН: Хөл хорио тогтоох нь эдийн засгийг улам доройтуулж олон сөрөг үр дагаврыг араасаа дагуулж болзошгүй

-Миний хувьд дахин хөл хорио тогтоох саналын эсрэг байгаа. Бид хөл хориор тогтоох цаг үед нь хөл хорьж, тодорхой арга хэмжээ авсан. Үүний үр дүн тодорхой хэмжээгээр гарсан байх. Гэхдээ хүссэн үр дүндээ хүрч чадаагүй. Бидэнд хөл хорио тогтоохгүй байх олон шалтгаан бий. Манай улсын эдийн засаг 2020 онд 5.3 хувиар агшиж, энэ нь олон улсад нэлээд өндөр уналттай эдийн засгийн тоонд орсон. Энэ нь эдийн засагт хүндээр мэдрэгдэж эдийн засгийн бүхий л салбарт уналт ажиглагдсан. Бид 2021 онд энэ байдлыг давтах боломжгүй. Бидний өнөөгийн эдийн засгийн боломж үүнийг дийлэхгүй.

Ингэвэл эрүүл мэнд, эдийн засгийн бус нийгмийн олон асуудлыг үүсгэж болзошгүй. Иймд эдийн засгийг дэмжих үүднээс хөл хориог тогтоолгүй эрүүл мэнд, эдийн засгийн асуудлыг зэрэг анхаарах шаардлагатай. Ялангуяа бизнес ид идэвхждэг 4-5 дугаар сарыг алдах ёсгүй гэж харж байна. Барилга, хөдөө аж ахуй, дотоод, гадаад худалдаа, үйлчилгээ дийлэнх салбар болоод хүмүүс ч хөдөлгөөнд орж эхэлдэг. Энэ үед нь дахин хөл хорио тогтоох нь эдийн засагт илүү том хохирол авчрах магадлалтай. Дээрээс нь дахин хөл хорио тогтоолоо гээд энэ асуудлыг хязгаарлана гэдэг итгэл найдвар алга.

Өнгөрсөн хугацаанд гурван удаа хатуу хөл хорио тогтоосон. Үүний үр дүн бага, эдийн засгийн хохирол нь илүү давамгайлах хандлагатай байна. Дахин хөл хорьж эдийн засгаа улам доройтуулвал эргээд эрүүл мэнд, нийгмийн чиглэлийн арга хэмжээний хүрээнд цар тахалтай тэмцэх чадлаа дордуулах болов уу. Тийм учраас миний хувьд вакцинжуулалт, халдвар хамгааллын дэглэм, эдийн засгийг хослуулах гэсэн сонголтонд байна.

Энэ хүрээнд вакцинжуулалтыг хурдасгаж, хүн амын дунд дархлаа тогтоох чиглэлд бүх боломжоо ашиглах нь хамгийн чухал байна. Мөн халдвар хамгааллын дэглэмийг сахиулах, хариуцлагын механизмыг чангатгах нь үр дүнг нэмэгдүүлнэ. Учир нь төрийн алба, иргэдийн сахилга, тэдэнд тооцох хариуцлага сул байгаагаас халдварын тархалт нэмэгдэж байна. Онцгой үед онцгой сахилга бат, хариуцлага шаардлагатай.

Дээрээс нь эдийн засгаа улам эрчимжүүлэх бололцоот бүх арга хэмжээг авч, түүнээс бий болсон нөөцөө хөл хорио тогтоож сулруулах бус вакцинжуулалт хийж, өвчилж байгаа иргэдээ хамгаалах нь зөв байх. Харин эсрэгээрээ хөл хорио тогтоох нь аж ахуйн нэгж, иргэдийн санхүүгийн боломжийг улам доройтуулна гэж бодож байна.

-“Эрүүл мэндээ хамгаалж, эдийн засгаа сэргээх 10 их наядын цогц төлөвлөгөө”-г хэрэгжүүлж эхлээд удаагүй байна. Энэ үед хөл хорио тогтоох нь мөн ямар эрсдэлтэй вэ?

-Шинэ Засгийн газрын зүгээс миний санал болгож байгаатай ойролцоо сонголтыг хийсэн гэж ойлгож байгаа. Түүндээ тууштай байх нь өнөөгийн Монгол Улсын эдийн засаг, нийгмийн орчинд нийцсэн шийдэл байх болов уу. Засгийн хэрэгжүүлж эхлээд байгаа эрүүл мэнд, эдийн засгийн 10 их наядын цогц төлөвлөгөө ч үүний илрэл юм. Энэ хүрээнд хийгдэж буй эдийн засгийг дэмжих арга хэмжээ, эдийн засгийн өөрийнх нь аажмын сэргэлт хоёр зэрэгцэн эдийн засгийн суурь нөхцөл байдлыг тодорхой хэмжээнд засах болов уу гэж найдаж байгаа. Дахин хэлэхэд энэ үед нь дахиад хөл хорио тогтоох зохисгүй.

Нэмж хэлэхэд нөгөө талд нь нийгмийн асуудал байгааг бид мартаж болохгүй. Нэгдүгээрт, хөл хорионд дахин удаан байсаар хүмүүсийн сэтгэл зүй туйлдаа хүрчихсэн байх шиг байна. Өөрөөр хэлбэл, миний ажиглаж байгаагаар хөл хорио тогтоох тусам хүмүүсийн стресс нэмэгдээд байгаа бололтой. Товчхондоо хүмүүсийн тэвчээр барагдаж байгаа байдал манай улсад төдийгүй дэлхий нийтэд ажиглагдаж байна.

Иймд халдвар хамгааллын өндөр дэглэм мөрдөж, сахилга, хариуцлагыг нэмэгдүүлэх, вакцинжуулалтаа эрчимжүүлж эдийн засгаа чөлөөлдгөөрөө чөлөөлөх хэрэгтэй. Үүнээс гадна эдийн засгаа дахин доройтуулах нь цар тахал дээр нэмээд эдийн засгийн доройтол, ядуурал, бухимдлыг бий болговол асуудал зөвхөн эрүүл мэнд, эдийн засгийн хүрээнээс халих магадлалтай. Үүнийг хязгаарлах гол арга нь хөл хорио тогтоохгүй, эдийн засаг, нийгмийн хэвийн амьдралд аль болох  хурдан шилжих явдал.

ЭДИЙН ЗАСАГЧ Г.ГАНЗОРИГ: Хэрэв бид нэг л удаа хазгай гишгэвэл нийгмийн асар том аюул хүлээж байна

-Эдийн засагч талаасаа харвал бид нэг талдаа мөнгө нийлүүлээд, нөгөө талдаа үйл ажиллагаа явуулах боломжгүй болгон хорьж байна. Энэ нь шууд инфляци руу түлхэж буй хэрэг болов уу. Өөрөөр хэлбэл зах зээлд нийлүүлэгдсэн мөнгө маань бүтээмж, үйлвэрлэл биш ямар нэгэн барааны үнийн өсөлт болох вий гэх айдас юм. Олон улсад бол зах зээлд нийлүүлэгдсэн мөнгө нь хөрөнгийн зах зээл руу орсон. Улмаар их хэмжээний хөөс үүсгэсэн. Гэтэл манайд тийм хөрөнгө оруулалтын боломж хэр билээ. Тэгэхээр хөл хорио гэдэг бол манай эдийн засагт дахиад л том эрсдэл болж байна. Гэхдээ энэ бол нэг өнцөг юм.

Иргэн хүний хувиас харвал коронавируст халдварын нэг өдөрт илэрч буй тохиолдол улам бүр нэмэгдэж байгаа нь аймшигтай байна. Энэ байдлыг цаашид үргэлжлүүлэхгүйн тулд бидэнд хөл хорио гэсэн цорын ганц сонголт үлдэж байгаа бололтой.

Харин аль аль талыг нь харж үзээд дүгнэвэл уг нь иргэд бид өөрсдөө халдвар хамгааллын дэглэмээ зөв баримтлаад, хэрэв бид нэг л удаа хазгай гишгэвэл нийгмийн асар том аюул хүлээж буйг ойлгоод явбал хэрэгтэй сэн.

Тэгвэл ийм олон кэйс гарахгүй, цаашлаад эдийн засгийн томоохон эрсдэл рүү үсрэн орохгүй байх боломжтой. Эцсийн дүндээ иргэдийн л хариуцлага юм. Нэг өдрийн зугаа, тоглолтын төлөөсөнд амь нас, улсын эдийн засаг явж байна.