Монгол Улсын гавьяат тамирчин Должингийн Дэмбэрэл хэмээх эмэгтэй байт харвааны дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс 53 жилийн тэртээ 1971 онд 30 метрийн зайд 641 оноо авсан амжилтаар алтан медалийн эзэн болж байв. Ийнхүү тэрбээр Англи Улсад болсон байт харвааны ДАШТ-ээс алтан медаль хүртэж Монгол Улсынхаа нэрийг дэлхий дахинд дуурсгасан юм. Дэлхийн аварга Д.Дэмбэрэл 1938 онд Төв аймгийн Баян-Өнжүүл суманд төрж, Төв аймгийн Баянбараат суманд мал маллаж байгаад 1957 онд Улаанбаатарт хотод шилжин ирж, Гутлын үйлдвэрт орж гуталчин болжээ. Тэрээр гутлын үйлдвэрийнхээ тэргүүний ажилчдын нэг болж, ажил төрөл, бэлтгэл сургуулилалтаа хослуулж явжээ.

Д.Дэмбэрэл 1969 онд дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд анх удаа оролцсон байна. Харин 1971 онд Англи Улсад болсон ДАШТ-д хоёр дахь удаагаа цэц мэргээ сорихоор очжээ. Тэр ДАШТ-д Монгол Улс багаараа эхний зургадугаар байрт орох зорилго тавин оролцсон байна. Д.Дэмбэрэл харин ДАШТ-д түрүүлж, алтан медаль хүртэх юм гэж огтхон ч санаагүй явсан гэдэг. ДАШТ-ий хувийн харвааны 30 м-ийн харваанд сүүлчийн гурван сум тавихын өмнөх байдлаар АНУ-ын харваач, Д.Дэмбэрэл нар энэ тэнцүү оноогоор бусад өрсөлдөгчөө тэргүүлж эхэлснийг дасгалжуулагч нь мэдчихээд Д.Дэмбэрэлээс нууцалж, сэтгэл зүйг нь тогтвортой тайван байлгахын тулд “Сайн байна. Хичээж илүү сайн харвана шүү” гэжээ. АНУ-ын тамирчин эхний сумандаа арав оноход Д.Дэмбэрэл мөн л арав дээр оносон байна. Монгол, Америк хоёр бүсгүй хоёр дахь харваандаа адилхан ес дээр харважээ. Ингээд АНУ-ын тамирчны гурав дахь сум дахин ес дээр онож орхижээ. Харин Д.Дэмбэрэл цаг дуусахад хэдхэн секунд дутуу байхад харваж арав дээр оносноор Монголчуудын дундаас байт харвааны төрлөөр анхны дэлхийн аварга төрсөн түүхтэй.

Д.Дэмбэрэл ДАШТ-ий аваргын алтан медалиа зургаан фунт стерлингийн хураамжнаас шалтгаалан хоёр сарын дараа, шуудан илгээмжээр хүлээн авч байсан гэдэг. Энэ нь хувь тамирчин Д.Дэмбэрэлээс болоогүй БНМАУ-ын Засгийн газар, МАХН-ын Төв хорооноос зааварчилгаа, дарга нарын шийдвэрээс болсон юм билээ. 1971 оны байт харвааны дэлхийн аваргын өндөрлөсний дараа, тэр орой шагнал гардуулах ёслолын арга хэмжээтэй байж. Зургаан фунт стерлингийн хураамж төлөн оролцох ёслолын ажиллагаанд хариуцаж явсан төлөөлөгч нь төсөв алга хэмээснээр Монголын тамирчид шуудхан л хурдан галт тэргэнд суугаад эх орноо руугаа буцсан гэдэг. Галт тэрэгний буудал дээр тэр үеийн ЗХУ, одоогийн ОХУ-ын тамирчид таарчихаад “Та нар яагаад ДАШТ-ий цайллагад оролцоогүй юм бэ. Алтан медалиа голоод байгаа юм уу” гэж гайхан асууж байсан гэсэн. Ингээд дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн өндөрлөөд хоёр сар болсны дараа шуудан илгээмжээр ДАШТ-ий алтан медаль нь ирж байжээ. Бид Монголын спортын түүхэнд мартагдах учиргүй энэ хүнийг эргэн дурсаж явах ёстой.
.jpg)
Дэлхийн аварга Дэмбэрэл 1972 онд Герман Улсын Мюнхений олимпод Монгол Улсаа төлөөлөн оролцож 2152 оноогоор 36-р байр эзэлсэн байдаг. 1971 онд БНМАУ-ын анхны дэлхийн аварга цолтон болсон амжилтыг нь төр засгаас үнэлэн БНМАУ-ын гавьяат тамирчин цолоор шагнасан. Түүнийг Монгол Улсын гавьяат дасгалжуулагч Лувсандугарын Жамьянсүрэн дасгалжуулдаг байжээ. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар олимп, дэлхийн аваргаас медаль хүртсэн тамирчинд сар бүр мөнгөн урамшуулал олгодог. Харамсалтай нь энэ дунд Монголын анхны дэлхийн аварга МУГТ Д.Дэмбэрэл хэмээх энэ гайхалтай эмэгтэй байдаггүй. Түүний амьдрал спортын талбарт гайхамшигтай байсан шигээ дардан байгаагүй учраас Монголын байтынхан энэ талаар ярихыг хүсдэггүй юм билээ. Ээжээсээ хойш газар дээрх ганц хүү нь орц хонгилоор амьдарч яваад сүүлдээ асрамжийн газарт очсон гэдэг. Нэгэн цагт эх орныхоо нэрийг мандуулж явсан энэ эмэгтэйн ах дүү төрөл төрөгсөд нь Д.Дэмбэрэл гэдэг нэр мартагдаж, орхигдож яваад эмзэглэдэг байх. Олимп, дэлхийн медальтан тамирчдад сар бүр мөнгөн урамшуулал олгож байгаа.

Тамирчинд сар бүр олгох мөнгөн урамшлыг Монгол Улсын нэрийн өмнөөс оролцож, медаль хүртсэн Монгол Улсын иргэнд насан туршид нь сар бүр олгох заалттай. Харин гадаад улсын харъяат иргэн байх үедээ медаль хүртсэн тамирчинд сар бүрийн мөнгөн урамшлыг олгохгүй байгаа билээ. Сар бүрийн мөнгөн урамшил авах болзол хангасан боловч урамшил олгогдохоос өмнө нас барсан тохиолдолд түүний ар гэрт нь нэг жилийн турш олговол зохих мөнгөн урамшилтай тэнцэх хэмжээний нөхөх олговрыг нэг удаа олгоно гэсэн байдаг. Харин дэлхийн аварга Д.Дэмбэрэлд болон түүний ард гэрт энэ хууль огт үйлчлэхгүй өнөөдрийг хүрсэн байгаа.
| МОНГОЛ УЛСААС ТӨРСӨН АНХНЫ ДЭЛХИЙН АВАРГА Д.ДЭМБЭРЭЛ |
|
“Монгол Хятадын хэвлэл мэдээллийн 16 дахь хамтарсан форум"-д баримтат кино, бүтээлийн талаар танилцууллаа
2026-09-08 19:25:01
УИХ-ын дарга С.Бямбацогт Монтенегро Улсын Ерөнхийлөгч Яков Милатович-д бараалхана
2026-09-08 15:40:48
Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуулийн төслийг хоёр дахь хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр шилжүүллээ
2026-09-08 14:27:38
Төрийн албаны ерөнхий шалгалт орон даяар эхэллээ
2026-09-08 14:23:32
О.ЦОГТГЭРЭЛ ЛИ ГАНЬЖЕТЭЙ УУЛЗАЖ, ХОЁР НАМЫН ХАМТЫН АЖИЛЛАГААНЫ ТАЛААР САНАЛ СОЛИЛЦЛОО
2026-09-08 14:04:48
ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН САЛБАРТ 225 САЯ АМ.ДОЛЛАРЫН ТӨСӨЛ ХЭРЭГЖҮҮЛНЭ
2026-09-08 13:51:23
ВЬЕТНАМЫН ҮНДЭСНИЙ АССАМБЛЕЙН ДАРГА ЧАН ТАНЬ МАН МОНГОЛ УЛСАД АЛБАН ЁСНЫ АЙЛЧЛАЛ ХИЙНЭ
2026-09-08 13:03:26
БНАСУ, ОХУ-ыг холбосон авто замын гүүрийг нээлээ
2026-09-08 12:28:26
ШАДАР САЙД Т.ДОРЖХАНД ОЛОН УЛСЫН ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТЫН ЧУУЛГАНД ОРОЛЦОЖ БАЙНА
2026-09-08 12:17:32
ГАМШГИЙН ҮЕИЙН ХҮМҮҮНЛЭГИЙН ЗОХИЦУУЛАЛТ, ЭРЭН ХАЙХ, АВРАХ ЧАДАВХЫГ БЭХЖҮҮЛЭХ ТАЛААР САНАЛ СОЛИЛЦЖЭЭ
2026-09-08 11:49:02
Монтенегро Улсын Ерөнхийлөгч төрийн айлчлал хийхээр хүрэлцэн ирлээ
2026-09-08 11:42:53
ТАНИЛЦ: Өнөөдөр цахилгаан хязгаарлах байршлууд
2026-09-08 10:19:43
“Хүүхдийн зүрхний долоо хоног” аян эхэллээ
2026-09-08 10:14:02
Явуулын оффис өнөөдөр Хан-Уул дүүрэгт ажиллана
2026-09-08 09:42:18
Сурах бичгийн нийлүүлэлтийг аравдугаар сард бүрэн хангахаар ажиллаж байна
2026-09-08 09:37:31
ХОВОР ДҮР, ХОСГҮЙ АВЬЯАСЫН ЭЗЭН БАЙЛАА, ТЭР
2026-09-08 08:26:07
ТАЙЖИЙН ХҮҮГИЙН ӨМНӨӨС СУРГУУЛЬД СУРЧ, ӨРНӨДИЙГ ЗОРЬСОН “ГЕРМАН” Б.СОДНОМ
2026-09-08 07:41:33
"УУЛЫН Б.ТӨМӨР"-ИЙН ДҮҮ Д.ОЮУНГЭРЭЛ: АХЫН ХӨВСГӨЛИЙН ТАЙГАД 10 ЖИЛ БҮГСЭН НЬ ЦЭРГЭЭС ХАЛАГДААД БУЦАХДАА НАЙЗТАЙГАА АЙЛЫН АРГАМЖААТАЙ МОРЬ УНАЖ, ЗУГТААД ТУВА РУУ ГАРЧИХСАНААС ЭХЛЭЛТЭЙ
2026-09-08 07:37:08
ТОЙРГИЙНХОНДОО БИДОН ӨГЧИХӨӨД, ӨӨРӨӨ “ЁМКОСТЬ” АВЧЭЭ, ТЭР
2026-09-08 07:00:53
ТАНИЛЦ: “ОЮУ ТОЛГОЙ”-Н АВТОРУУДЫН БЭЛ, БИЗНЕСҮҮД
2026-09-08 07:00:00
Э.АМИРЛАН: "ХАДАМ ЭЭЖ" КИНОНЫ ЭМЭЭТЭЙ ХЭСГИЙН ЗУРАГ АВАЛТ БҮР ДЭЭР ӨӨРИЙНХӨӨ ЭМЭЭГ САНАЖ, ОЛОН ЗҮЙЛ ХИЙЖ ӨГӨХИЙГ ХҮССЭН
2026-09-08 07:00:00
ЦАГ АГААР: Улаанбаатарт өдөртөө 20 хэм дулаан
2026-09-08 06:00:00
Зөвшөөрөлгүй хадгалсан 1185 мөнгөн зоос, 29 ембүүг хураан авчээ
2026-09-07 16:40:57
Сүхбаатарын талбайн автобусны төв зогсоол маргааш түр хаагдана
2026-09-07 16:27:41
С.Зоригийн хөшөөг зөвшөөрөлгүй зөөсөн байгууллагыг 1,000 нэгжээр торгожээ
2026-09-07 16:20:19
Оюутолгойн уурхайд 61 ажилтан өргүүрт гацаж, таван цагийн дараа гарчээ
2026-09-07 16:07:45
Дүүжин замын бүтээн байгуулалт 85 хувьтай байна
2026-09-07 14:38:18
Энэ оны III улирлын Төрийн албаны ерөнхий шалгалт орон даяар эхэллээ
2026-09-07 12:46:07
Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогт: Иргэдийнхээ амьдрал ахуй, эрх ашгийг нэгдүгээрт тавьж, ажил хэрэгч, хариуцлагатай, алсын хараатай хандахыг хүсье
2026-09-07 10:52:08
ХҮСЭЛ МӨРӨӨДЛИЙН ЖИГҮҮР
2026-09-07 07:00:00
ШИЛИЙН САЙН ЭР Т.ЁНДОНГИЙН ХӨВСГӨЛ АЙМГИЙН ЦАГДААГИЙН ДАРГА БОЛСОН ТҮҮХ
2026-09-07 07:00:00
ХОРИОД ЖИЛ НОМЫН ХУДАЛДАА ЭРХЭЛЖ ГУРВАН ХҮҮХДЭЭ ИХ, ДЭЭД СУРГУУЛЬД СУРГАСАН А.БАЙГАЛЬМАНДАХ
2026-09-07 07:00:00
О.ЭНХ-ЭРДЭНЭ: ААВЫН МИНЬ АВЧ ӨГСӨН ГИТАР МИНИЙ АМЬДРАЛЫН ЭРГЭЛТИЙН ЦЭГ БОЛСОН
2026-09-07 07:00:00
ГАДААДЫН ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАГЧДЫГ ХАШРААСАН Ж.ГАЛБАДРАХ
2026-09-07 07:00:00
2026-09-07 07:00:00
Зурхай: Үс засуулах буюу шинээр үргээлгэвэл жаргал үргэлжид ирнэ
2026-09-07 06:00:00
| Монгол Улс, Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, VIII хороо, "Ардын эрх"-ийн байр, Гуравдугаар давхарт Эргэлт.мн редакц |
| 7509-1188 |