Нобелийн шагналт зохиолч Мо Ян 1955 оны энэ өдөр Хятад Улсын Шаньдун мужийн Гаоми хотод жирийн нэгэн тариачны гэр бүлд мэндэлжээ. Хятадын дотоод төрийн үймээн болон ядуу, буурай амьдралынхаа эрхэнд сургуулиасаа гарч, коммунист намын сурталчилгааны кампанит ажилд оролцож байсан нь хожим түүнийг “Коммунист төр засгийг дагагч” хэмээн Хятадын улс төрийн үзлийг эсэргүүцэгч бусад зохиолчдодоо шүүмжлүүлэх шалтгаан болсон юм. Утга зохиол гээч ёроолгүй далайн шидэт реализмд автсанаас хойш уран бүтээлээ тасралтгүй туурвиж яваа түүнийг “Ардын үлгэр, түүх домог, бодит үнэнийг орчин үеийн урлагтай гарамгай нэгтгэн бичсэн” хэмээн 2012 онд Нобелийн нэрэмжит Утга зохиолын шагналаар шагнажээ. Тэрхүү шагналыг авахад хамгийн их нөлөө үзүүлсэн зохиол нь түүний “Мэлхий” роман гэгддэг. Зохиолч Мо Яны “Мэлхий” роман нь яруу найрагч, орчуулагч А.Урантогосын орчуулгаар Монголын уншигчдад хүрээд буй билээ.

       Зохиолч Мо Яны “Эргэлт” намтарчилсан туужид түүний сургуулийн амьдрал болон сургуулиасаа гарах болсон шалтгааныг өгүүлдэг. Мөн түүний амьдрал хэрхэн орвонгоороо эргэсэн тухай хүүрнэнэ. Хожим Мо Ян нэгэн ярилцлагынхаа үеэр

“Сурагч байхдаа хятад хэлнийхээ хичээлд маш сайн байсан. Үргэлж онц авдаг байлаа. Хэрэв сургуулиасаа гаралгүй цаашид сурсан бол хэл, уран зохиолын багш болох байсан байж мэдэх юм”

хэмээн ярьсан байдаг. Мөн уг ярилцлагадаа тэрбээр

“Миний бага насны хүнд, хэцүү амьдрал намайг зохиолч болгосон”

гэжээ.

       “Эргэлт” туужаас илүүтэй “Дарсны орон”, “Амьдралын хүрдэнд зүдэгсэд” зэрэг зохиол, бүтээл нь Монголын уншигчдад хүрсэн байдаг. Гэвч дээрх зохиолуудыг нь уншсан хэн нэгэн “Энэ ямар заваан зохиол вэ” гэж хэлж болох юм. “Амьдралын хүрдэнд зүдэгсэд” дээр нэгэн залуугийн утга учиргүй мэт атлаа утга учиртай гэмээр эцэс төгсгөлгүй, хувь тавилангийнх нь ээдрээт тойрог уншигчдыг залхаахаасаа илүүтэй сонирхлыг нь төрүүлж чаддаг. Харин “Дарсны орон” дээр бага насны хүүхдээр хооллодог тосгоны иргэдийн тухай гарна. Олон арваны турш олон улсын хүмүүсийн таамаг төдий явсан “хүн иддэг” хятадуудын тухай зориг гарган бичсэн нь тэр аж. “Үнэн үг хэлсэн хүнд үхэр өшөөтэй, үхэр унасан хүнд нохой өшөөтэй” гэх зүйр үг бий. “Хүн иддэг” хятадуудыг илчилснийх төлөө түүнд уурсаж, шүүмжилсэн нутагт нэгтнүүд олон байдаг ажээ. Гэвч тэрбээр хэнээс ч айж, ичилгүй хүн төрөлхтний амьдралын хамгийн бусармаг атлаа үнэн бодит зүйлийг цаасан дээр буулгаж, зөвхөн Хятадын бус, дэлхий дахины утга зохиолд шимтэгч, дурлагсдад амьдрал хүүрнэж, мөн чанарын талаар хичээл зааж өгсөн юм.