Ирэх хаврын эдийн засаг хүндхэн л байх нь дээ. Гадаад валютын ханш тэнгэрт хадаж, төгрөгийн ханш суларсаар. Ухаандаа авсан цалин цаас болж, иргэдийн амьдрах чадвар улам бүр буурсаар байна гэсэн үг.

    Өнгөрсөн хугацаад цар тахал, дайны нөхцөл байдлаас шалтгаалж, уналтад орсон эдийн засаг харьцангуй өсөх хандлагатай байгаа гэдгийг судлаачид хэлж байгаа. Харамсалтай нь, энэ өсөлт ард түмний амьдралд дэм болох хэмжээнд хүртлээ сайжраагүй байна.

      Ирэх хавар улс төрийн нөхцөл байдал амаргүй, дуулиантай үргэлжилнэ гэж олон нийт үзэж буй. Тэр чинээгээрээ эдийн засгийн асуудлууд улам бүр л хаягдана гэсэн үг. Өнгөрсөн намрын чуулганаар төсвийн төсөөллийг хэт өөдрөг төсөөлж, чамгүй алдагдалтай төсөв баталсан. Мэдээж манайх төсөөлсөн хэмжээнд хүртлээ экспортоо нэмэгдүүлж, алдагдлаа нөхөх боломж нь ганцхан жилийн хугацаанд шийдэгдэх асуудал биш болоод буй. Хэдийгээр Ерөнхийлөгч БНХАУ-д айлчлал хийх үеэр хоёр орны экспортыг нэмэгдүүлэх, тэр дундаа нүүрсний экспортыг гацаанаас гаргах талаар ярилцсан ч, өнөөдрийг хүртэл урд хөршид “Тэг Ковид” цар тахлын эсрэг хариу арга хэмжээ үргэлжилж, хилээ бүрэн нээгээгүйл байна.

     Цаашлаад манайд нүүрсний экспорттой холбоотой маргаантай асуудлууд ч үүссэн. Угтаа бол өнгөрсөн хугацаанд манай улс их хэмжээний нүүрс хулгайгаар гаргаж, түүнд нь улс төрийн нөлөө бүхий томчууд оролцдог байсан гэх. Уг хэрэг маш олон холбогдогчтой, дээр нь жинхэнэ хэрэгтнүүдийг илрүүлж чадах уу, үгү юү гэх эргэлзээ ч олны дунд бий. Тэгэхээр нүүрсний экспорт нүд ирмэхийн зуурт өсчихнө гэсэн ойлголтыг байхгүй гэсэн үг.

      Манай улсын эдийн засгийн гол эргэлт нүүрсний экспорт дээр тогтдог. Уул уурхайн бүтээгдэхнээс шууд хамааралтай манайх шиг улс эдийн засгаа тогтвортой хадгалахад амаргүй гэсэн үг. Гэвч дэлхийн зах зээлд уул уурхайн бүтээгдэхүүний үнэ тогтмол өсөлттэй байгаа энэ үед манай улсын эдийн засаг бүрэн сэргэж, иргэдийн амьжиргааны чадвар сайжирсан зүйл огт алга.

    Өдрөөс өдөрт иргэдийн амьжиргааны түвшин доройтож, зээлээс зээлийн хооронд, нөгөө хэсэг нь халамжаас хэт хамааралтай байгаа нь нууц биш юм.

     Дэлхийн банк болон Дэлхийн тэгш бус байдлын лабораториос гаргасан судалгаагаар Монгол Улсын ядуурлын түвшин 27.8 хувьд хүрч, гурван хүн тутмын нэг нь ядуу ангилалд багтах болжээ. Судалгааны дүнг задалж үзвэл, ядуурлын гүнзгийрэлт 7.4 хувь буюу ядуу гэх ангилалд багтаж буй хүн амын хэрэглээ нь амьжиргааны доод түвшнээс 7.4 хувь доош байгаа юм.

   Өнгөрсөн хугацаанд манай улсын эдийн засаг өмнөх жилүүдтэй харьцуулахад харьцангүй сэргэж, тогтмол өсөлттэй байгаа гэх судалгаа бий.  Гэвч гадаад валютын ханш тогтмол өсөж, төгрөгийн ханш суларч байгаа нь иргэдийн амьжиргааны чадвар буурахад нөлөөлж буй. Өнгөрсөн хугацаанд ам.долларын ханш тогтмол өссөөр өнөөдөр Монголбанкны ханшаар нэг ам.доллар 3521 төгрөгт хүрээд буй. Ийн төгрөгийн ханш суларсаар байгаа нь инфляцид нөлөөлж, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ өссөөр байгаа юм.

      Энэ байдлаар манай улс гурилын уутаа гөвж дуусах нь. Уг нь бол эрх баригч намынхан, Засгийн газар,Ерөнхий сайд "Монгол Улс зэсээ баяжуулж, нүүрсээ угааж, алтаа цэвэршүүлж, газрын тосоо боловсруулж, дотоодын хүнсээ хангаж, түүхий эд нийлүүлэгч улсаас аж үйлдвэржсэн улс болох Аж үйлдвэржилтийн сэргэлт бол эдийн засгийн тусгаар тогтнол, бие даасан байдлын суурь баталгаа билээ. Шинэ сэргэлтийн бодлогын хүрээнд нэмүү өртөг шингэсэн уул уурхай, хөдөө аж ахуйн эцсийн бүтээгдэхүүн боловсруулах үйлдвэрүүдийг үе шаттайгаар байгуулна.

Ган болон зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэр бол аж үйлдвэржилтийн сэргэлтийн суурь цөм юм. Эрдэнэтийн зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэр, Тавантолгойн нүүрс баяжуулах үйлдвэр болон Дархан-Сэлэнгийн бүсэд гангийн үйлдвэрүүд барьж, ашиглалтад оруулна. Дарханы арьс шир боловсруулах үйлдвэр болон татан авах дэд төвүүдийг байгуулах ажлыг зохион байгуулна. Газрын тос боловсруулах үйлдвэрээ цаг алдалгүй ашиглалтад оруулж, бензин шатахуунаа дотооддоо үйлдвэрлэдэг болох нь эдийн засгийн бие даасан байдлын чухал зорилтуудын нэг билээ.

Аж үйлдвэржүүлэх бодлого бол шинжлэх ухаан, технологийн салбарыг бүрэн шинэчлэх зорилт юм. Аж үйлдвэрийн 4 дүгээр хувьсгалаас хоцрохгүй, өндөр технологи, блокчейн, хиймэл оюуны ололтыг нэвтрүүлж, дижитал эдийн засгийн чиг хандлагад нийцүүлэн аж үйлдвэржилтийн бодлогоо хамтдаа шинээр тодорхойлно” гэх амлалт өгч байлаа. Гэвч өнөөдрийг хүртэл хийсэн ажил, биелэсэн төлөвлөгөөгүй ард түмний нуруун дээр гол ачаа нь явсаар л байна даа. Элгээрээ хэвтсэн эдийн засгаа хэзээ сэргээж, ард түмний ачааг хөнгөлөх вэ Ерөнхий сайд аа.