Монгол Улсыг олон улсад сурталчлан таниулах зорилготой “Go Mongolia” буюу “Монгол Улсад айлчлах жил” хоёр оны хугацаанд үргэлжиллээ. Энэ хугацаанд манай оронд Ромын пап Францисаас эхлээд ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин, Германы Ерөнхийлөгч Ф.В.Штайнмер, Беларусийн Ерөнхийлөгч А.Лукашенко, Казахстаны Ерөнхийлөгч К.Ж.Товаев тэргүүтэй гаднын төрийн томчууд, нөлөө бүхий хүмүүс айлчилсан. Дээрх айлчлалуудаар ч Монгол Улс гаднын томчуудыг өндөр түвшинд угтаж, хүлээж авч, амар тайван, аюулгүй, ажил хэрэг болгож, үдэж явуулж ч чадахаа харуулсныг талаар гаднын зарим хэвлэл сайшааж байсан удаатай. Тэгвэл Дэлхийн эдийн засгийн чуулганаар “Монголд зочлох жил” хэмээн зарласнаас хойш дэлхийн анхаарлын төвд ороод байгаа энэ үед энэ 2025 онд Монгол Улсад айлчлах өндөр магадлалтай гаднын төрийн томчуудыг танилцуулж байна.

БНХАУ-ЫН ДАРГА ШИ ЖИНЬПИН

Өнгөрсөн 2024 онд Монгол Улс БНХАУ-тай дипломат харилцаа тогтоосны 75 жилийн ой тохиосон. Хоёр орны хооронд дипломат харилцаа тогтоосон ой тохиож буй гэдэг утгаараа БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпинийг Монголд айлчлах магадлалтай талаар гаднын зарим хэвлэл бичиж байсан ч айлчлал болоогүй. Харин энэ их хүлээлттэй айлчлал энэ 2025 онд болж, БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин Монгол Улсад айлчлах өндөр магадлалтай байгаа гэнэ. БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпинийн хувьд Монгол Улсад 2014 онд айлчилж, Монголын төрийн тэргүүнтэй албан ёсны хэлэлцээ хийснээс хойш манай орны удирдагчид жилд багадаа хоёр удаа БНХАУ руу айлчилдаг болсон буюу хоёр орны харилцаа, хамтын ажиллагаа мэдэгдэхүйц сайжирсан. Түүнчлэн БНХАУ-ыг байгуулагдахад анх хүлээн зөвшөөрсөн цөөн хэдэн орны нэг нь Монгол Улс. Тиймдээ ч өнгөрсөн онд 75 жилийн ойг тохиолдуулан БНХАУ-ын дэд дарга Монголд айлчилсан.

Харин БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин энэ онд Монголд айлчилбал яригдах хамгийн гол сэдэв нь нарийн царигийн төмөр замын асуудал, байгалийн хийн хоолой, БНХАУ-ын Азийн бусад орон руу тэлж байгаа худалдааны сүлжээ гэнэ. Урд хөршийн талаас манай орныг нарийн царигтай төмөр замтай болгох асуудлыг эртээс ярьж буй. Бүр тухайн үедээ л урд хил дээр тулж ирчихээд нам гацсан. Олон улсын төмөр замын стандартад нийцсэн гэх нарийн царигтай төмөр зам ажилд одоо Монголын талын холболт хүлээгдэж байгаа бөгөөд БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин Монголд айлчилбал уг нарийн царигтай зам барих ажлыг эцэслэн шийдвэрлүүлэх зорилготой байх аж. Түүнчлэн ОХУ-ын “Сибирийн хүч-2” байгалийн хийн хоолойн төслийн бүтээн байгуулалтыг дэмжихтэй холбоотойгоор Өвөрмонголын нутагт шинээр томоохон аж ахуй, худалдааны бүс байгуулахаар зэхэж буй. Зөвхөн бүтээн байгуулалтын хэлэлцээ, ярианаас гадна БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин Монголд ирвэл саяхан хоёр орны хамтын ажиллагаа, худалдаа, наймааг шинэ түвшинд гаргахаар ярилцах хүлээлттэй байгаа. Тодруулбал, АНУ-ын Ерөнхийлөгчөөр Дональд Трамп сонгогдсонтой холбоотойгоор АНУ, БНХАУ-ын дундах худалдааны дайн эрчээ авч, хоёр дахь шат эхэлнэ гэж гаднын шинжээчид үзэж буй бөгөөд худалдааны дайны үед БНХАУ Америк руу гаргах бараагаа хамгийн доод хэмжээнд хүртэл бууруулж, Азийн бусад орон руу экспортоо өсгөх тул энэ худалдааны шинэ гарц Монгол Улсад ч чухал ач холбогдолтой юм.

ШВЕДИЙН ХАНТ УЛСЫН ХААН XVI КАРЛ ГЮСТАВ

Дээр дурдсаны адилаар өнгөрсөн 2024 онд манай оронд барууны орнуудын удирдлагууд болон урд, хойд хөршийн төлөөлөл идэвхтэй дээд хэмжээний айлчлал хийх болсон. Харин барууны орны томчуудын айлчлалыг үргэлжлүүлж, Шведийн Хант Улсын хаан XVI Карл Гюстав Монгол Улсад төрийн айлчлал хийх байлаа. Тухайлбал, өнгөрсөн онд Монгол, Шведийн хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 60 жилийн ой тохиосон. Үүнтэй холбоотойгоор Шведийн Хант Улсын хаан XVI Карл Гюстав өнгөрсөн есдүгээр сард Монгол Улсад төрийн айлчлал хийхээр төлөвлөж байсан ч тодорхой шалтгааны улмаас хойшлуулсан байдаг. Тэгвэл тодорхойгүй хугацаагаар хойшлуулаад байсан Шведийн хааны айлчлал энэ онд тохиох өндөр магадлалтай аж.

Шведийн Хант Улсын хаан XVI Карл Гюстав нь өдгөө 78 настай. Тус улсын хувьд, үндсэн хууль хаант засаглалтай бөгөөд хаан XVI Карл Гюстав төрийн тэргүүний үүрэг гүйцэтгэдэг. Тэрбээр өнгөрсөн 2023 онд хаан ширээнд заларсныхаа 50 жилийн ойг тэмдэглэсэн байдаг.

АЗЕРБАЙЖАН УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ИЛХАМ АЛИЕВ

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх өнгөрсөн 2024 оны арваннэгдүгээр сарын 12-13-ны өдөр Бүгд Найрамдах Азербайжан Улсын Ерөнхийлөгч Ильхам Алиевийн урилгаар тус улсын Баку хотод болсон Уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлаарх дэлхийн удирдагчдын дээд түвшний уулзалтад оролцсон. Тус НҮБ-ын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн суурь конвенцын талуудын 29 дүгээр бага хурлын үеэр Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Азербайжаны Ерөнхийлөгч Илхам Алиевтэй уулзсан бөгөөд уулзалтаар Монгол, Азербайжаны харилцааг эдийн засгийн агуулгаар баяжуулж, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, хөдөө аж ахуй, тээвэр логистик, боловсролын салбарт бодит үр дүнтэй хамтын ажиллагаа өрнүүлэх боломжийн талаар ярилцсан байдаг. Түүнчлэн хоёр улсын хооронд өндөр, дээд түвшний айлчлалыг ойрын хугацаанд хэрэгжүүлж, харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх үндэс суурийг бэхжүүлэхэд санал нэгдсэн.

Тэгвэл хоёр орны төрийн тэргүүний уулзалтын үеэр яригдсан төрийн айлчлал удахгүй хэрэгжиж, Азербайжан Улсын Ерөнхийлөгч Ильхам Алиев энэ 2025 онд Монголд айлчлах гэнэ. Тодруулбал, Монгол Улсаас Бүгд Найрамдах Азербайжан Улсад суугаа Элчин сайд Г.Мөнхбаяр ойрын хугацаанд тус улсаас Монгол Улсад өндөр, дээд хэмжээний айлчлал хийх төлөвтэй байгааг мэдэгдсэн бөгөөд дээр дурдсан хоёр орны төрийн тэргүүний уулзалтыг мөн дурдсан байна. Элчин сайд мэдэгдэлдээ “Хоёр орны төрийн тэргүүн ойрын хугацаанд өндөр, дээд хэмжээний айлчлал зохион байгуулж, харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг бэхжүүлэхээр тохиролцсон. Тэрбээр 2018 онд Монгол Улсаас Азербайжанд өндөр, дээд хэмжээний айлчлал хийсэн бол энэ удаад Азербайжан Улсаас Монголд энэ төрлийн дээд хэмжээний айлчлал хийх төлөвтэй байна” гэжээ.

КУБА УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ МИГЕЛЬ МАРИО ДИАЗ-КАНЕЛ БЕРМУДЕЗ

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх 2023 онд Бүгд Найрамдах Куба Улсад зохион байгуулагдсан хөгжиж буй орнуудын “77”-гийн бүлгийн дээд хэмжээний уулзалт оролцсон. Дээд хэмжээний уулзалтын зэрэгцээ ээлжит “77”-гийн бүлгийн хуралдааныг даргалж байсан Бүгд Найрамдах Куба Улсын Ерөнхийлөгч Мигель Марио Диаз-Канел Бермудезтэй уулзалт хийсэн байдаг. Уулзалтын үеэр Кубын төрийн тэргүүн монгол оюутнуудад олгодог тэтгэлгээ цаашид нэмэгдүүлэхээ мэдэгдсэн бөгөөд цаашид хоёр орон төрийн тэргүүний харилцаа, хамтын ажиллагаа, тэр дундаа анагаах ухаан, биотехнологи, соёл, боловсрол, хөдөө аж ахуй, биологийн болон байгалийн гаралтай бүтээгдэхүүн, биеийн тамир, спорт зэрэг салбарын хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэх боломжтой эсэх талаар ярилцжээ. Үүнтэй холбоотойгоор Куба Улсын Ерөнхийлөгч Мигель Диаз-Канел 2024 онд Монгол Улсад айлчлахаа мэдэгдсэн. Гэсэн ч тодорхойгүй шалтгааны улмаас өнгөрсөн жил айлчлалаа хойшлуулаад байсан Кубын Ерөнхийлөгч Мигель Марио Диаз-Канел Бермудез энэ онд Монгол Улсад айлчлах төлөвтэй байгаа юм.

ЯПОН УЛСЫН ЕРӨНХИЙ САЙД ШИГЭРҮ ИШИБА

Япон Улсын Ерөнхий сайд асан Кишида Фүмио өнгөрсөн 2024 оны наймдугаар сард Казахстан, Узбекистан, Монгол Улсад айлчлахаар төлөвлөж буй тухайгаа мэдэгдэж байв. Гэсэн ч тухайн үед Япон даяар болсон Бүх нийтийн сонгуульд Кишида Фүмиогийн нам ялагдал хүлээж, тэрбээр Засгийн газрын тэргүүний албан тушаалаасаа буусан. Улмаар сонгуульд олонх болсон Либерал намын гишүүн, Батлан хамгаалахын сайдаар ажиллаж байсан Шигэрү Ишиба Япон Улсын Засгийн газрыг тэргүүлэхээр болж, Ерөнхий сайдаар томилогдсон.

Тэгвэл өнгөрсөн жил Монгол Улсад айлчлахаар төлөвлөж байсан Ерөнхий сайд асны айлчлалыг одоогийн Японы Засгийн газрын тэргүүн үргэлжлүүлж, Монгол Улсад албан ёсны айлчлал хийх магадлал өндөр байна. Хэрэв Японы Ерөнхий сайд Шигэрү Ишиба Монгол Улсад айлчилбал уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх, цахилгаан станцуудыг шинэчлэх, бордоо болон түлш, шатахуун үйлдвэрлэх арга технологийг нэвтрүүлэх боломжийн талаар ярилцах гэнэ. Түүнчлэн Япон Улс хүний хөгжлийн асуудалд ажиллах хүчний хомстолд ороод буй бөгөөд ойрын хугацаанд Азийн бусад орноос мэргэжлийн ажиллах хүчин авах төлөвлөж буй. Үүнтэй холбоотойгоор Монголоос ажилчид хүлээн авах асуудлыг чухал сэдэв болгох аж.