Монголын үндэсний худалдаа аж үйлдвэрийн танхимын дэргэдэх Монголын Олон улсын арбитрын шүүхийн дарга С.Энхцэцэгийг хууль хяналтын байгууллагаас шалгаж эхэллээ. Тодруулбал, шүүхийн дарга С.Энхцэцэгийг эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдаад их хэмжээний авлига авсан, бусдад давуу байдал олгосон байж болзошгүй өргөдөл, гомдол хууль хяналтын байгууллагад иржээ. Иргэнээс ирсэн өргөдөл, гомдлын дагуу мөрдөгчид ажиллаж эхлэхээр болсон байна.

          Эх сурвалжийн бидэнд өгсөн мэдээллээр “Монголын Олон улсын арбитрын шүүхэд Нийслэлийн шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газраас маргаан шийдвэрлэх албан бичиг ирсэн юм байна лээ. Гэтэл шүүхийн дарга С.Энхцэцэг Арбитрын тухай хуулийг ноцтой зөрчиж, хуурамч баримт бичиг үйлдэж, хуулийн байгууллагын үйл ажиллагаанд санаатайгаар саад болсон байж болзошгүй байгаа. Тодруулбал, Арбитрын тухай хуулийн 49 дүгээр заалтыг ноцтой зөрчиж, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газрын үйл ажиллагааг гацаасан гэсэн. Энэ нь баримтаар нотлогдож байгаа юм байна лээ. Арбитрын шүүх бүрэлдэхүүний хараат бус, бие даасан байдалд зориудаар нөлөөлж, өнгөрсөн тоот албан бичгээр хариу өгсөн нь өөрөө маш ноцтой юм. Хуулийн байгууллагын үйл ажиллагаанд санаатайгаар нөлөөлж, гацаана гэдэг чинь гэмт хэрэг шүү дээ. Худал албан бичиг хийж өгснийхөө төлөө иргэн А.А-аас С.Энхцэцэг дарга их хэмжээний авлига авсан байж болзошгүй. Үүнийг хууль хяналтын байгууллагынхан сайн шалгах хэрэгтэй. Эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал олгож, авлига авна гэдэг байж болохгүй. Засгийн газрын хэрэгжүүлж буй шүүр ажиллагаагаар хамгийн түрүүнд шүүрдэж, арга хэмжээ авах нь зүйтэй. Өөрөөр хэлбэл, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газраас иргэн А-тай холбоотой албан бичиг явуулсан, С.Энхцэцэг дарга албан бичгийн хариуг нь худал үйлдэж, хуулийн хяналтын байгууллагад саад учруулсан гэсэн үг” гэлээ.

ШҮҮХИЙН ДАРГА С.ЭНХЦЭЦЭГИЙН ЗӨРЧСӨН ГЭХ АРБИТРЫН ТУХАЙ ХУУЛИЙН 49 ДҮГЭЭР ЗААЛТ

         Эх сурвалжийн мэдээлснээр С.Энхцэцэг дарга Арбитрын тухай хуулийн 49 дүгээр заалтыг ноцтой зөрчсөн гэнэ. Тэгвэл тус хуулийн 49 дүгээр заалтад ингэж заасан байдаг ажээ.

-49 дүгээр зүйл.Арбитрын үндсэн шийдвэрийг гүйцэтгэхээс татгалзах үндэслэл

49.1.Аль улсад гаргаснаас үл хамааран арбитрын үндсэн шийдвэрийг үл хүлээн зөвшөөрч, гүйцэтгэхээс доор дурдсан үндэслэлээр татгалзаж болно:

49.1.1.арбитрын үндсэн шийдвэрээр үүрэг хүлээсэн тал уг шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрч, гүйцэтгэх тухай өргөдлийг хүлээн авсан шүүхэд дараахь нөхцөл байдлын аль нэгийг нотолсон:

49.1.1.а.энэ хуулийн 8 дугаар зүйлд заасан арбитрын хэлэлцээрийн аль нэг тал эрх зүйн чадамжгүй, эсхүл арбитрын хэлэлцээр нь талуудын тохиролцон сонгосон улсын хуульд зааснаар, эсхүл тохиролцон сонгоогүй бол хуульд зааснаар хүчин төгөлдөр бус;

49.1.1.б.арбитрын үндсэн шийдвэрээр үүрэг хүлээсэн талд арбитрч томилох, арбитрын ажиллагааны тухай зохих ёсоор мэдэгдээгүй, эсхүл арбитрын ажиллагаанд зохих ёсоор оролцож тайлбар өгөх боломжгүй байсан;

49.1.1.в.арбитрын бүрэлдэхүүн үндсэн шийдвэрээ нэхэмжлэлд дурдаагүй, хамааралгүй асуудлаар гаргасан. Арбитрт гаргасан нэхэмжлэлд дурдаагүй, хамааралгүй асуудлаар гаргасан үндсэн шийдвэрийн заалтыг нэхэмжлэлд дурдсан асуудлаар гаргасан шийдвэрээс салгах боломжтой бол холбогдох хэсгийг хүлээн зөвшөөрч гүйцэтгэж болно;

49.1.1.г.арбитрын бүрэлдэхүүн, арбитрын ажиллагаа талуудын хэлэлцээрт нийцээгүй, эсхүл тийм хэлэлцээр байгуулаагүй бол арбитрын ажиллагаа харьяалагдах улсын хуульд нийцээгүй;

49.1.1.д.тухайн үндсэн шийдвэр хүчин төгөлдөр болоогүй байгаа, эсхүл шийдвэр гаргасан улсын шүүхээс, эсхүл уг шийдвэрт хэрэглэгдэх улсын хуулийн дагуу шийдвэр хүчингүй болсон, үндсэн шийдвэрийн гүйцэтгэлийг түдгэлзүүлсэн;

49.1.2.шүүх дараахь байдлыг тогтоосон:

49.1.2.а.Монгол Улсын хуулиар уг маргаан арбитрын харьяаллын маргаан биш;

49.1.2.б.арбитрын үндсэн шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрч гүйцэтгэх нь Монгол Улсын нийтлэг ашиг сонирхлыг зөрчсөн.

49.2.Арбитрын үндсэн шийдвэрийг хүчингүй болгох, эсхүл түдгэлзүүлэх тухай өргөдлийг энэ хуулийн 49.1.1.д-д заасан шүүхэд гаргасан бөгөөд арбитрын шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрч гүйцэтгэх тухай өргөдөл хүлээн авсан шүүх зохимжтой гэж үзсэн бол шүүх хуралдааныг хойшлуулж, өргөдөл гаргагч талын хүсэлтээр зохих санхүүгийн баталгаа гаргах үүргийг нөгөө талд хүлээлгэж болно.

МОНГОЛЫН ОЛОН УЛСЫН АРБИТР ГЭЖ ЮУ ВЭ

         МҮХАҮТ-ын дэргэдэх Монголын Олон Улсын Арбитр /МОУА/ нь 1960 оноос хойш үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа бөгөөд Монгол Улс дахь олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн байнгын арбитр ажээ. Тус арбитр нь 21 аймагт салбар арбитртай, Ази Номхон далайн орнуудын арбитрын холбооны гишүүн бөгөөд олон улсын 20 гаруй арбитрын байгууллагуудтай хамтран ажилладаг. Арбитрын бүрэлдэхүүнд хууль, эдийн засаг, санхүү, уул уурхайн мэргэжлийн мэргэшсэн дотоодын 51, гадаад /ОХУ, БНХАУ, ХБНГУ, Япон, Хонг Конг, Польш/-ын 11, нийт 62 арбитрчдын бүрэлдэхүүнтэйгээр үйл ажиллагаагаа явуулдаг.Монголын олон улсын арбитр нь эдийн засаг, бизнесийн холбогдол бүхий гэрээ, хэлцлээс үүссэн маргааныг арбитрын журмаар хянан шийдвэрлэдэг.

Арбитраар маргаан шийдвэрлүүлэх онцлог, давуу тал нь цаг хугацааны хувьд шуурхай, гаргасан шийдвэр нь эцсийнх бөгөөд дэлхийн 170 орчим улсад хүлээн зөвшөөрч биелэгддэг, зардал бага, хэрэг шийдвэрлэх арбитрчаа сонгох, талууд хэрэг хянан шийдвэрлэх журам буюу арбитрын хуралдааныг явуулах газар, хэрэглэх хэл, хууль, хугацаа, талуудаас болон эрх бүхий байгууллагаас лавлагаа, нотлох баримт гаргуулах, гэрч, шинжээч, орчуулагч оролцуулах, хөрөнгө битүүмжлэх, арбитрын ажиллагааны нууцлал зэргийг харилцан тохиролцдогт оршдог ажээ.

С.ЭНХЦЭЦЭГ ГЭЖ ХЭН БЭ

           С.Энхцэцэг нь Хууль зүйн үндэсний хүрээлэнгийн захиралаар ажиллаж байсан. Мөн Санхүүгийн зохицуулах хороо, Хууль зүйн яам, МҮХАҮТ-ын Удирдах зөвлөлд ажиллаж байжээ. Тэрбээр өнгөрсөн 2020 онд Хүний эрхийн үндэсний комиссын даргад өрсөлдөж байжээ. Гэхдээ хүний эрхээр ажилласан намтар, түүх бараг байхгүй нэгэн аж.