Ипотекийн зээл олгоход арилжааны банкууд нэг хувийн шимтгэл иргэдээс авах нь хуулийн хүрээнд маргаантай байсан. Тэгвэл энэ маргаантай асуудал шийдэгджээ. Энэ талаар хуульч С.Ялалтаас тодрууллаа.

-Ипотекийн зээлийн шимтгэлийг асуудал шийдэгдэж иргэд буцаан олголт авахаар боллоо. Буцаан олголт хэзээнээс ямар хэлбэрээр олгогдох вэ?

            -Арилжааны нэр бүхий есөн банк нь ипотекийн зээлийн нэг хувийн шимтгэлтэй холбоотой асуудлаар Захиргааны хэргийн Давж Заалдах Шатны Шүүхээс гаргасан шийдвэрийг эс зөвшөөрч, Улсын Дээд Шүүхэд гомдол гаргаад байсан.  Улсын Дээд Шүүхээс банкуудын гаргасан гомдлыг хэлэлцүүлэхээс татгалзаж шийдвэрлэлээ.  Ингэснээр тухайн зээлийн хүрээнд үндэслэлгүй буюу зардлаас илүү хэмжээгээр авч байсан шимтгэлийг буцаан олгож, иргэдийг хохиролгүй болгох захиргааны шийдвэр гүйцэтгэлийн ажилллагаа явагдах учиртай.

     Шүүхийн шийдвэрийн дагуу арилжааны банкууд хуулийн хугацаанд буюу 14 хоногийн дотор буцаан олголт хийх ёстой. Хэрэв хуулийн хугацаанд багтаагүй тохиолдолд ШӨХТГ-аас албан бичиг хүргүүлж албадан иргэдийн хохирлыг барагдуулна.

            Мөн иргэдийн дунд нэг хувийн шимтгэлээ бүгдийг нь буцаан авна гэсэн өрөөсгөл  ойлголт байгаа нь ажиглагдсан. Банк тухайн зээлдэгчийн зээлийн мэдээллийг нь хараад, хэдэн хувийн шимтгэл төлөх ёстойг нь тооцно. Тэгээд нэг хувиас бага байвал тухайн зөрүүг нь бэлнээр олгох эсвэл зээлдэгчтэй тохиролцож, нийт зээлийн дүнгээс хасах юм. Ингэхдээ 2021-2023 оны хоорондох зээлийн зөрүүг буцаан олгоно.

-Өнгөрсөн хугацаанд ипотекийн зээлд хамрагдсан иргэд олон бий. Хуулийн хугацаанд бүх зээлийн материалыг судалж амжих болов уу?

            -14 хоногийн хугацаанд хангалттай судалж дуусах боломжтой гэж харж байгаа.

-Цаашид  банкууд иргэдээс хэдэн хувийн шимтгэл авна гэсэн үг вэ?

        -Монголбанкны Ерөнхийлөгчийн 2008 онд баталсан Ипотекийн үйл ажиллагааны журмын дагуу банкууд ипотекийн зээл авч буй бүх иргэнээс нэг хувийн шимтгэл авч байсан. Мөн 2021 оны долдугаар сарын 1-нээс банкууд хуулийн дагуу шимтгэл авах эрхээ олж авсан. Шимтгэл авах нь хуулиараа зөв. Гэхдээ зээлийн мэдээллийг судлаагүй, зардалтай нь уялдаахгүйгээр урьдчилсан байдлаар нэг хувь гэж тогтоож, түүнийгээ иргэдээс авах нь буруу юм.

        Иргэд зээл судлуулах, бичиг баримт бүрдүүлэх гэх мэт бүх зардлаа хувиасаа гаргадаг. Харин банк өөрсдийн өдөр тутмын үйл ажиллагааны урсгал зардал болох бичиг цаас, шатахууны зардлыг л гаргаж байна.

    Иргэдийн шимтгэлийг тооцохдоо тухайн иргэний зээлийг судалсны дараа зардлыг нь тооцоод гаргах ёстой. Өөрөөр хэлбэл зээлдэгч бүр өөр шимтгэл төлнө гэсэн үг.