Амттай кофе их хотын иргэдийн салшгүй, өдөр тутмын хэрэглээ нэгэнт болжээ. Тиймдээ ч американо, каппучино, эспрессо гэх үгнүүд танд их танил сонсогдож буй байх. Дээрх үгсийг кофенд дурлагчид бодол санаашрал, тайван амьсгаа авах цаг хугацаа, “сэргээш” гэж нэрлэх нь ч бий. Харин хүн бүрийн онцлогт тохируулсан, хамгийн гоё кофены амтыг мэдрүүлдэг нэгнийг бариста гэдэг. Энэ удаагийн “Шинэл танил” булангаараа хүн бүрд аз жаргал мэдрүүлэх амтыг бүтээгч “Caffe Bene”-гийн бариста, бартендер, уран бүтээлч Б.Намууныг уншигч та бүхэнтэй уулзуулж байна. Ярианаас нь хүртэл кофе “амтагдмаар” түүний ярилцлага танд түр хугацаанд ч атугай сайхныг мэдрүүлэх болов уу.

-ЧАС ХАЛУУН КОФЕ НҮҮР РҮҮГЭЭ ЦАЦУУЛЖ БАЙСАН-

-Баристаг мэргэжил гэж тодорхойлдог. Энэ мэргэжлийг хаанаас эзэмшиж, сурч боловсрох боломжтой байдаг юм бэ?

       -АНУ-д Specialty Coffee Association гэх дэлхийн хэмжээний холбоо байдаг. Тус холбоонд сурч, бариста мэргэжлийг эзэмшиж, энэ мэргэжлээр ажиллах, бусдад энэ мэргэжлийн тухай зааж, сургах эрхтэй сертификаттай болдог. Их, дээд сургуулийн төгсөгчид шиг ромбо, дипломтой мэргэжил биш боловч дэлхий нийтэд хэдэн мянган хүн үүгээр амьдралаа ахуйгаа залгуулж, бусдад амралт, аз жаргал бэлэглэж байгаа учраас яах аргагүй мэргэжил, тэр тусмаа онцгой мэргэжил гэж хэлэх нь зөв болов уу. Монгол Улсад ч мөн Баристагийн холбоо байгуулагдаж, МСҮТ-тэй хамтран баристагийн мэргэжлээр сертификат олгож эхэлсэн.

       Миний хувьд Монгол Улсад баристагийн сургалт явуулж эхлэхээс нь өмнө онлайнаар 100 гаруй ам.долларын төлбөртэй сургалтад сууж сертификатаа авсан юм. Тухайн үед надад зааж, сургаж байсан багш нар маань 30 гаруй жил энэ мэргэжлээр ажилласан, олон шавь нартай, туршлагатай хүмүүс байсан. Кофены үрийг хураахаар тариан талбайд нь хүртэл очиж ажиллаж байсан багш нараар заалгаж, энэ мэргэжлийг эзэмшсэн. Тэд надад “Бариста гэдэг бол мэргэжил шүү” гэж үргэлж сануулж хэлдэг байлаа.

-Бариста мэргэжлээрээ хэдэн жил ажиллаж байна вэ. Энэ хугацаанд туулж өнгөрүүлсэн сайхан дурсамжаасаа манай уншигчдад хуваалцахгүй юу?

-Кофе гэх зүйлийн жинхэнэ үнэ цэнийг ойлгож, энэ мэргэжлээрээ ажиллаад гурван жил болж байна. Харин анх энэ мэргэжилтэй танилцахдаа ажил хийж, мөнгө олохын тулд л эхэлсэн юм. Өнгөрсөн хугацаанд кофе шопын шалыг нь угаахаас эхлээд кофены үр буталж, кофе найруулдаг болтлоо хөгжиж, дэвшиж чадсан. Надтай таарч, учирч байсан бүх хүмүүс үргэлж сайн сайхныг хүсэж, тусалж дэмжиж байсан нь их нөлөөлсөн байх. Ер нь хүн гэдэг урмаар ажиллаж, амьдардаг юм байна шүү дээ. Хамт ажиллаж байсан бариста ах, эгч нарынхаа урмаар л “угжиж” өдий хүрсэн юм болов уу даа.

-Шал угаахаас кофены найруулах түвшинд хүрч очих хүртлээ олон зүйл туулж, багагүй туршлага хуримтлуулсан байх?

       -Анх энэ мэргэжлээр ажиллаж эхэлж байхдаа гадуур жижиг кофе шопуудад ажиллаж байсан. Харин дараа нь “Наадам центр” дэх Монголын хамгийн том, машинаар бус гараараа гаргадаг кофе шопд ажилладаг болсон. Гэхдээ машинаар бус гар аргаар найруулж, өдөр бүр ирэх өөр өөр хүмүүст бүгдэд нь таалагдах амтыг гаргана гэдэг их хэцүү. Маш их уншиж, судалж мэдэх зүйл гарч ирсэн. Кофег гар аргаар найруулах нь маш цэвэрч байдлаас гадна асар их туршлага, мэдлэг шаардана. Кофены машины бүх эд ангийг задалж, ашиглаж мэдэхийг шаардана. Хамгийн чухал нь кофены үрийг зөв хадгалахад хамгийн их анхаарахгүй бол болохгүй. Цаг агаар, температураас хамаарч кофены үрийн амт нь үргэлж өөрчлөгдөж байдаг учраас тэр л дээ.

       Энэ бүх найруулах технологийн мэдлэгүүдээс гадна хамгийн гол нь хувь хүний сэтгэл, хандлага чухал. Гар аргаар хийсэн кофенд баристагийн нямбай байдлаас гадна сэтгэл шингэх ёстой. Нэг л алдаа гаргавал бүх ажил дуусна.

“Ууртай баристагийн гараас гоё амттай кофе гарахгүй” гэх үг байдаг.

Тийм ч учраас цаг үргэлж сайн, сайхан зүйлс бодож гэгээлэг байх хэрэгтэй. Нэг ёсондоо “Үйлчлүүлэгч хаан” гэдэг үгийг үйлчлүүлэгчдэдээ үзүүлэх ёстой. Үйлчлүүлэгчийн маань тухайн өдрийн ажил, амьдрал ямар ч байдалтай байсан байж болно. Харин тэр бүхэнд юм бодолгүй, өмнөөс нь уурлалгүй тэр өдрийг нь “аврах” амтат кофе гаргаж өгөх талаар л бодох хэрэгтэй байдаг. Бариста мэргэжил нэг талаараа кофегоор хүний сэтгэл санааг эмчилж байдаг эмч юм.

-“Ууртай баристагийн гараас гоё амттай кофе гардаггүй” гэлээ. Тэгвэл уурлахгүй байх, үйлчлүүлэгчдээ гоё, сайхан амттай кофе өгөхийн тулд кофе хийхдээ ихэвчлэн юуны талаар боддог вэ?

       -Эхэндээ бол хэрхэн, яаж зөв хийх вэ гэдэг талаар л боддог юм билээ. Яваандаа түүнээсээ чөлөөлөгдөж, бодлоо цав цагаан цаас шиг болгодог. Миний хувьд ихэвчлэн хамгийн сайн сайхан, баяртай дурсамжаа үгүйлж, бодож хийдэг. Кофегоо найруулж, намуухан хөгжим сонсож, салхийг мэдрэхийг хүсдэг. Хийсэн кофе маань өглөө, өдөр, орой ч байсан үйлчлүүлэгчид маань сайхан мэдрэмж өгөх ёстой шүү дээ.

Хамгийн сайхан, баярт бодол, дурсамжаас минь “төрсөн” кофег үйлчлүүлэгч уугаад урмыг үг хэлэхэд л надад дахин сайхан дурсамж бий болдог.

-Гурван жилийн турш бариста мэргэжлээрээ ажиллахад үйлчлүүлэгчдээсээ сонссон хамгийн муухай, сайхан үгс юу байв. Хэрхэн хүлээж авч байсан бэ?

       -Нэг удаа ажил дээрээ байхдаа нүүр рүүгээ час халуун кофе цацуулж байсан юм. Тухайн үед 00 өрөөнд ороод уйлаад л өнгөрсөн. “Монголын нийгэм ийм хэцүү байхад энэ хүний ч гэсэн уурлаж, бухимдахад буруу байхгүй” гэж бодоод гарахад нөгөө хүн явчихсан байсан. Тэгээд л дараагийн үйлчлүүлэгчдээ эвгүй сэтгэгдэл төрүүлэхгүйн тулд юу ч болоогүй юм шиг ажилдаа орж байсан даа. Мартах л хэрэгтэй. Харин зарим тохиолдолд үнэхээр тэвчээрийн хязгаарыг тасалдаг үйлчлүүлэгчид байдаг. Ялангуяа бусдаас арай өндөр орлоготой, цэвэр цэмцгэр хувцасласан “Арай ч тийм хүн биш байлгүй дээ” гэж бодсон хүмүүс тийм зан араншин гаргадаг. Тэр хүмүүсийг аль болох анзаарахгүй байхыг л хичээдэг. Аль чадахаараа үйлчилж, харьцаж байхад түүнээс илүү зүйлс хүсдэг. Хэдий цалин, хөлс бага ч гэсэн дуртай ажил гэдэг хэзээд өөр байдаг шүү дээ. Уурлаж, уйлж байсан ч хичээсээр ямар ч үйлчлүүлэгчийн арга, эвийг нь олж, тусалдаг болно.

-Кофенд латте арт гэж урлагийн төрөл бий. Тухайн урлагийн төрлийн талаар дэлгэрэнгүй ярьж өгөхгүй юү. Жишээлбэл та латте артыг хэрхэн зурж, бүтээдэг юм бэ?

       -Сүүтэй кофен дээр зураг зурахыг л латте арт зурах гэж ярьдаг юм. Энэ төрлийн урлагийг бүрэн дүүрэн сурахын тулд таван жил, магадгүй түүнээс ч их хугацаа зарцуулна. Зураг зурах нь нэг талаараа дүрслэх урлагийн төрөлд багтана шүү дээ. Дүрслэх урлагийн төрөл дотроо хэчнээн олон салаалах билээ. Ядахдаа үйлчлүүлэгчдээ тохирох, түүнд таалагдах дүрийг нь кофен дээрээ “бүтээх”-гүй л бол болохгүй. Энэ урлаг Герман Улсад маш их хөгжсөн. Үрийг нь хураахаас эхлээд, амьдралыг нь үзсэн бариста нарын латте арт үнэхээр гайхалтай байдаг. Миний хувьд үйлчлүүлэгчдээ таалагдах “амьдрал”-ыг кофен дээр буулгахыг л зорьж яваа залуу уран бүтээлч гэх юм уу даа.

-Цаашид юуг хийж бүтээхийг зорьж байгаа вэ. Бариста мэргэжлээрээ ажилласаар л байх уу, аль эсвэл өөр зүйл хүсэж мөрөөддөг үү?

-Би бизнесийн удирдлага, санхүү, менежментийн мэргэжилтэй. Энэ мэргэжлээ кофетой холбон амьдралаа бүтээнэ. Хүн бүрд “Дурсамжийн кафе” гэх зүйл байдаг гэж ярьдаг. Харин миний хувьд хүн бүрийн дотоод “Дурсамжийн кафе”-г нь орлох, хүн бүрийн хамгийн сайн сайхан, гэгээлэг дурсамж, түүхүүдийг агуулсан кофе шоп бүтээхийг эрмэлзэж байгаа. Үүндээ ч хүрэхийн тулд идэвхтэй ажиллаж, бизнесээ ч аль чадахаараа төлөвлөж бүхий л зүйл дээр хичээж байгаа.