Өмнөд Америкийн Панама хотод  болсон Сурагчдын шатрын дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд манай улсын бяцхан тамирчин дэд аварга болж, бахархам амжилт үзүүлжээ. Дэлхийн аваргын дэд аварга болсон найман настай Идэрийн Цэлгийн охиныг “Гэрэлт ирээдүй” буландаа урьж, ярилцлаа. Тэрбээр Монгол Улсын шатрын аварга шалгаруулах тэмцээний хошой аварга юм. Түүний дараагийн зорилго Гүрж Улсад ирэх есдүгээр сард зохион байгуулагдах Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцож, амжилт үзүүлэх гэнэ.

-Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд амжилттай оролцож, мөнгөн медаль хүртсэнд баяр хүргэе. Ямар мундаг юм бэ?

    -Баярлалаа, миний оролцсон анхны олон улсын тэмцээн учраас эх орноосоо нисэхдээ л сандарч эхэлсэн. Гэхдээ очоод өөрийгөө тайвшруулж, багшийнхаа өгсөн зөвлөгөө зааврыг дагасан. Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд тав, долоо, ес гэх мэтчилэн насны ангиллаар оролцдог. Миний насанд зориулсан ангилал байхгүй учраас би есөн настай эгч нартайгаа өрсөлдсөн. Гадаад хүүхдүүдтэй тоглох жаахан эвгүй юм билээ. Тоглолтынхоо эхэн үед амжилттай тэргүүлж байгаад зургаа болон наймдугаар өрөг дээр хожигдчихоод уйлсан. Гэхдээ цаашаагаа амжилттай тоглоод дэд байранд шалгарсандаа баяртай байгаа.

-Хожигдол хүлээх хэцүү байсан уу?

   -Тийм ээ, би тэр хүүхдийг хожмоор байсан юм. Хожих боломж ер нь байсан. Даанч санаснаар болоогүйгээс болоод хожигдчихсон. Би “Тоглосон хүүхэд болгоноо хожиж, аав, ээжийгээ баярлуулна” гэж өөртөө амласан байсан юм. Гэхдээ тэгж чадахгүй болчих юм шиг санагдаад айсандаа уйлчихсан.

-Шатрын спортоор хэзээнээс эхэлж хичээллэсэн бэ. Яагаад энэ спортыг сонгосон юм бэ?

    -Ахынхаа бодлого бодож, шатар тоглож байгааг хараад сонирхолтой санагдсан учраас энэ спортоор хичээллэж эхэлсэн. Миний хувьд бодлого бодож, шатар тоглох хамгийн гоё. Ялах үедээ баярладаг, хожигдохдоо жаахан гунигладаг. Гэхдээ хожих бүрдээ урам авч, цаашаа үргэлжлүүлэхийг хүсдэг.

-Стейниц Монголын Шатрын Академидаа суралцаж эхэлсэн  түүхээсээ хуваалцахгүй юу?

    -Би таван настайдаа академидаа элсэж, сургалтад сууж эхэлсэн. Анхны өдөр ээж намайг сургалтад хүргэж өгөөд, ширээн дээр суулгачхаад гараад явчихсан.  Тэгээд ээжийг яваад өгөхөөр нь би жаахан уйлчихсан. Анх удаа тэгж ганцаараа үлдсэн болохоор айгаад байсан юм. Тэгээд сүүлдээ дасаад, шатраа сураад, сонирхолтой болж эхэлсэн учраас дуртай болсон.

.

2022 оны өсвөрийн зургаан насны аварга И.Цэлмэг, найман насны хошой аварга И.Цэлмүүн

-Дүү нь бас энэ академид суралцдаг юм билээ. Хамт сургалтад суух гоё байдаг уу?

    -Би дүүгээ бага байхад нь шатар зааж өгөх гээд хажуудаа суулгахаар дүү минь шатраа нураагаад явчихдаг  байсан. Тэгээд ах бид хоёрын шатар тоглож байгааг харсаар байгаад сурчихсан. Манай дүү жаахан сахилгагүй, гэхдээ би учрыг нь олоод шатар заачихдаг юм. Дүүтэйгээ хамт энэ сургалтад сууж байгаадаа баяртай байдаг. Бид хоёр гэртээ байхдаа хамт шатар тоглодог. Манай дүү шатар тоглохоос гадна зураг зурах, бүжиглэх, дуулах дуртай.

-Чөлөөт цагаараа юу хийдэг вэ?

    -Би жаахан эршүүд, машин буугаар тоглох дуртай. Машинаар тоглохдоо дээрээс унагаагаад машин дээшээ харвал хожигдож, доошоо харж унавал ялна гэсэн дүрэмтэй тоглоно. Бас мөргөлдүүлж тоглоно. Надад оюун ухаан хөгжүүлэх тоглоом их байдаг. Саяхан ээж надад хоёр буу авч өгсөн, шинэ болохоор нь их тоглож байгаа.

-Гэр бүлийнхтэйгээ шатар тоглодог уу. Хэн нь ялдаг вэ?

    -Манай аав, ээж хоёр намайг дийлдэггүй юм аа. Анх ахтайгаа тоглоод хожигдохоороо тоглоомын өрөөгөө нураачихдаг байсан. Одоо бол ах намайг хожихоо больсон, бардаггүй юм.

-Тэмцээнд оролцохдоо хэр сандардаг вэ?

    -Өрөг дээр суух үедээ сандраад байдаг. Гэхдээ хожсон ч, хожигдсон ч болох л ёстой  зүйл шүү дээ. Надад харин ч туршлага болж үлдэнэ. Хожигдох юм бол дараа нь заавал хожно гээд хичээдэг.

-Тэмцээндээ амжилттай оролцоод, шагналаа авахад чамд юу бодогддог вэ?

    -Анх зургаан настайдаа Монгол Улсын аварга болж алтан медаль хүртэхдээ маш их баярласан. Энэ жил дахиад улсын аварга болсон учраас бүүр их баяртай байсан. Харин саяхан оролцсон тэмцээндээ эгч нартайгаа тоглоод хоёрдугаар байранд орсон болохоор өөрөөрөө жаахан бахархсан.

-Шатар тоглох хэцүү санагдаж шантармаар үе байдаг уу?

    -Би долоон настай байхдаа шантарч, болихоор шийдэж байсан юм. Тэр үед өөрийгөө хэтэрхий их хүчлээд, заримдаа жаахан залхуурчих гээд байсан. Гэхдээ шантралгүйгээр хичээсэндээ баярладаг. Намайг шантрах гэж байх үед багш минь надад гурван жил сургалтын төвдөө үнэгүй суралцах эрхийг бичиг өгсөн. Тэгээд урам аваад үргэлжлүүлэн хичээллэж эхэлсэн дээ. Тийм учраас багшдаа маш их баярлаж явдаг.  

-Ямар тамирчныг шүтэж, үлгэр дуурайлал авдаг вэ?

    -Би Гарри Каспаров шатарчнаас их үлгэр дуурайлал авдаг. Нүүдлээ бодож, төлөвлөж байгаа арга барил нь таалагддаг.

-Багштайгаа хэрхэн бэлтгэлээ хийдэг вэ?

    -Багш бид хоёр гар их сайн нийлдэг. Бид заримдаа тоо бодно,өрөг үзнэ. Ихэвчлэн шатар тоглоод алдаагаа ярилцаад явдаг.

-Ирээдүйд ямар мэргэжилтэй хүн болох вэ? 

    -Би том болоод эхлээд шатрын их мастер болно. Дараа нь эмч мэргэжилтэй болно. Хүмүүсийг өвдөхөд нь тусалж, тэднийг эдгээдэг учраас эмч болохоор шийдсэн.

Ярианыхаа төгсгөлд түүнээс ээж,аавдаа хэлмээр санагдсан үг хэмээн асуулаа. Охин хэсэг чимээгүй суусны эцэст “Намайг энэ хорвоо дээр төрүүлж, өсгөж, үргэлж дэмждэгт баярлалаа” хэмээгээд нүдэнд нь нулимс цийлгэнэж хэсэг уйлсан юм. Түүний багш Г.Мөнхбаяр шавийнхаа өөрийгөө биеэ даасан зан болон шаргуу хөдөлмөрч занг нь магтахын хажуугаар хоёр охиноо хичээнгүйлэн сургадаг эцэг эхийнх нь гавьяа, хийсэн зүйл их болохыг дурдаж байлаа.