Хөөрхий малчид өвс сургалаж, портер потероор нь ачиж байгаа сурагтай. Өвсний эрэлт иссэн боловч үүнийгээ дагаад үнэ нь өсжээ. Энэ жилийн хувьд цас эрт орж, хайлмагтаж байхад нь нэмэн цас орсон байна. Тиймээс цас доогуураа мөсөн гагнаа үүсэж, мал бэлчих аргагүй болжээ.

         Үүнээс гадна зарим аймагт өвстэй ч хэдий ч цасанд даруулсан учраас мал идэх ямар боломж үгүй байгаа аж. Мөн зудын эрсдэлтэй аймгууд руу өвс ихээр ачиж байгаа тухай албаныхан мэдээлж буй юм.  Хайруу өвлийн хүйтэн эхэлж буй энэ үед малчид хаврын хүйтэн жавар, цасан шуурганд нүдүүлж, хэдэн малаа барах нь ээ. Саяхан орсон цасны улмаас баруун болон төвийн аймгуудын хаваржилт хүндэрсэн байна. Малчид зурагт, радиогоор цаг агаарын мэдээ байнга сонсож байгаа боловч тэнгэрийн байдлыг харж малаа бэлчээрт гаргадаг. Гэвч хоёр, гурав хоног дарааллаж орсон цаснаас болж, малаа хөлөөр нь бэлчээхээс илүүтэй, хотонд нь өвс тавьж өгөх хэмжээнд хүрчээ. Энэ талаар тодруулбал “12 аймгийн 30 суманд цагаан зудтай, 12 аймгийн 48 сум цагаанаар зудархуу байна” гэсэн юм. Үүнээс гадна, Баян-Өлгийн Сагсай, Увсын Баруунтуруун, Зүүнговь, Сагил, Малчин, Түргэн, Хяргас, Улаангом, Өндөрхангай, Говь-Алтайн Баян-Уул, Завханы Тэс, Цэцэн-Уул, Баянтэс, Архангайн Цэцэрлэг, Булганы Могод, Гурванбулаг, Баяннуур, Төвийн Эрдэнэсант, Дорноговийн Дэлгэрэх, Айраг, Алтанширээ, Дундговийн Өлзийт, Хэнтийн Дархан, Галшар, Өндөрхаан, Сүхбаатарын Түвшинширээ, Түмэнцогт, Уулбаян, Халзан, Мөнххаанд зузаан цастайн улмаас цагаан зудын нөхцөл бүрдсэн байна. Тиймээс нутгийн малчид цас бага, өвстэй газар хайн отор, нүүдэл ихээр хийж буй гэнэ.

12 аймгийн 30 суманд цагаан зудтай, 12 аймгийн 48 сум цагаанаар зудархуу байна

       Малчид “Үнэтэй ч хамаагүй өвс тэжээл аваад хэдэн малаа амьд оруулна” хэмээн ярьж байна. Энэ жилийн хувьд цас ихтэйгээс гадна салхи ихтэй, хүйтэн жавар хаа сайгүй тачигнаж байгаа аж. Тиймээс өвс, тэжээл муутай мал салхинд ганхаж, олигтой идээшихгүй байна гэнэ. Саяхан Завхан, Архангай, Өвөрхангай, Баянхонгор  аймгуудад ихээхэн хэмжээний цасан шуурга тавьснаас үүдэн Дундговь, өмнөговь аймаг руу оторт гарчээ.

Тиймээс малчид малчны зээл болон ноолуураа барьцаанд тавьж өвс, тэжээл худалдаж аваад буй гэнэ

        Сайхан орсны цасны улмаас олон малчин өрх эрдэнэт малаа цасанд даруулсан байна. Монгол орон даяар өвөлжилтийн нөхцөл байдал хүндэрч, малчид яах аргаа олохгүй сандарч байна. Намар цас хэдийд орсноос шалтгаалан мал амны өвстэй байх эсэх нь хамаарах ч цагаан зудтай бүс нутгийн малчид энэ өвлийг өвс тэжээлээр давж гарах нь ойлгомжтой боллоо. Тиймээс малчид малчны зээл болон ноолуураа барьцаанд тавьж өвс, тэжээл худалдаж аваад буй гэнэ. Хөөрхий малчдад дээшээ тэнгэр хол, доошоо газар хатуу байгаа бөгөөд өдөрт малаа хэд хэдээр нь үхүүлж байна. Хүн бүл муутай малчид цөхрөнгөө бараад буй. Энэ хатуу цагт хатуу цагийг малчид минь өнтэй даваасаа билээ.

          Нэг айл өвөлжилтийн байдалдаа бэлтгэж 6-7  бод мал зарах шаардлагатай тулгардаг аж. Үүн дээр өвлийн идэш, өвс бэлтгэх зардал гээд 10 гаруй бод зарах шаардлагатай тулгардаг гэнэ. Намар энэ мэт зохицуулаад авах боломжтой ч өвөл тэжээлийн хомсдол үүсэхэд, үнэ нь хөөрөгдөж авах чадалгүйд хүрдэг байна.

Өвөл, хавар малчдын гарт мөнгөгүй үед малаа заръя гэхээр туранхай гээд авдаггүй учир малаа улам дордуулахгүйн тулд ноолуурын мөнгөөрөө өгнө хэмээгээд өр тавихаас өөр аргагүйд хүрдэг аж. Монголын тал нутагт ган гачгийн дараах хахир хүйтэн өвөл ирж, малчин өрхүүд амь үлдэхийн тулд тэмцэж байна. Өвлийн эрс тэс уур амьсгалыг Монголд зуд гэж нэрлэдэг бөгөөд тал нутгийн нүүдэлчдийн хувьд зудын аюул маш аймшигтай байгалийн үзэгдлүүдийн нэг. Хур тунадас бага орсон зуны дараа их цас орж, эрс хүйтэрсний улмаас бэлчээрийн талбай хүрэлцэхгүй болж, мал сүрэг үгүй болж байна.

Хур тунадас бага орсон зуны дараа их цас орж, эрс хүйтэрсний улмаас бэлчээрийн талбай хүрэлцэхгүй болж, мал сүрэг үгүй болж байна.

Цас эрт орж, хүйтэрсэн зэрэг нь зудын эрсдэлийг нэмэгдүүлсэн. Ийнхүү зудын эрсдэл ихтэй бүс нутгаар нягтарч хатуурсан зузаан цастай, хүйтэн, малын тарга хүч муу, мал борлуулах зах зээл байхгүй, өвс тэжээл үнэтэй байгаа нь зудад эмзэг байдлыг улам бүр нэмэгдүүлж, зарим суманд мал хорогдож байна. тиймээс малчид яах учраа олохгүй сандарч эхэллээ.