Монголын баг, тамирчид “Парис 2024” олимпын наадамд Монгол Улсынхаа тугийг мандуулж, төрийн дууллаа эгшиглүүлж чадахгүй байх эрсэлдэлтэй тулгарч, цагаан тугийн дор орох магадгүй боллоо гэсэн мэдээлэл цацагдаад байгаа билээ. Үнэн худал нь мэдэгдэхгүй тус асуудал одоо бүр сошиалаас хальж, төрийн ордон, УИХ-д хүрч, улстөрчдийн улс төржин маргалдах “Хэрүүл алим” болж хувираад байна.

Монгол Улсад допингийн эсрэг үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх зорилгоор Монголын үндэсний допингийн эсрэг байгууллагыг төрийн бус байгууллага статустайгаар “МОNADA” буюу  “МОНАДА”-г 2007 онд байгуулжээ. Тус байгууллага нь допингийн эсрэг сургалт явуулах, урдчилан сэргийлэх үйл ажиллагаа, судалгааг явуулахаас гадна, тэмцээний болон тэмцээний бус үеийн шинжилгээг Дэлхийн допингийн эсрэг агентлагын дүрэм, стандартын дагуу тамирчдаас авч ДДЭА-ын хүлээн зөвшөөрөгдсөн лабораторид шинжлүүлж үр дүнд нь менежмент хийдэг Монгол Улс дахь цорын ганц байгууллага юм.

“МОНАДА”-ынхан “Манай хамт олон, түүний  удирдлагатай холбоотой баримтыг мушгин гуйвуулсан, нэг талыг барьсан, гүтгэж доромжилсон мэдээллийг хэсэг бүлэг хүмүүс цахим орчинд зохион байгуулалттайгаар түгээгээд  байгаа” гэлээ. Монгол Улсын Засгийн газрын 2019 оны аравдугаар сарын 30-ны өдрийн 391 дугаар тогтоол гарч, БСШУСЯ-тай “МОНАДА” нь 2020 онд гэрээ байгуулан ажиллаж эхэлжээ. Хөтөлбөрийн хэрэгжилтийн тайланг өгөх хугацаа болоход спортын асуудал хариуцсан  яам нь өөрчлөгдөн, харьяалал нь өөрчлөгдсөн байжээ. Тэгээд “МОНАДА”-ынхан Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газраас өгсөн чиглэлийн дагуу Биеийн тамир, спортын улсын хороонд /БТСУХ/ 2021 онд хүлээлгэн өгсөн аж. Санхүүгийн олон улсын стандартын хүрээнд, хууль дүрмийн дагуу хийж, Санхүүгийн хөндлөнгийн Аудитаар хянан баталгаажуулсан  тайлангаа хүлээлгэн өгөх гэхэд  БТСУХ хүлээн авахгүй гэжээ.

БТСУХ өөрсдөө тайлан хүлээж авахгүй гэсэн атлаа цаанаа олон улс руу “WADA” руу “Манай улсын “МОНАДА” гэх төрийн байгууллагатай бидэнтэй хамтран ажилладаггүй, мэдээ тайлангаа өгдөггүй” гэсэн утгатай мушгин гуйвуулсан, албан тоот явуулсан гэж “МОНАДА” үзэж байгаа аж. Мөн түүнчлэн тэд “МОНАДА”-ын үйл ажиллагааг зогсооход чиглэгдсэн гүтгэх оролдлогыг БТСУХ-ныхон хийсэн  гэж үзэж байгаа аж. 

БТСУХ-ны даргын хүсэлтээр Үндэсний Аудитын газар  зургаан сар  гаруй “МОНАДА”-ын болон хөндлөнгийн аудитын материалуудыг шалгасан гэнэ. Ингээд санхүүгийн ямар нэгэн зөрчил, алдаа дутагдал байхгүй гэдгийг баталсан гэх. “МОНАДА”-ын допингийн хяналтын хөтөлбөр ДХХ-ийг хэрэгжүүлсэн зардал нь ямар нэгэн зөрчилгүйгээр 2021 онд Засгийн газар, Сангийн яаманд хаагдсан гэдгийг мөн тодотгосон гэх. Харин  БТСУХ-ныхон “МОНАДА” тайлангаа өгдөггүй, төрийн байгууллагатай хамтран ажилладаггүй, санхүүгийн их зөрчилтэй, жил бүр улсаас төсөв авч хяналтгүй зарцуулдаг” гээд байгаа.

 “МОНАДА” өөрсдөө алдаа гаргаж буруутнаар бидний гүтгэж байна. Тамирчдын допингийн шинжилгээний төлбөрийг зориудаар тус байгууллага төлөхгүй байгаа. Спорт олимпизмийн салбар дахь цэвэр шударга өрсөлдөөний төлөөх тэмцлийн хэлбэр болсон допингийн эсрэг олон улсын конвенц, коде-ийг Монгол Улсын төр, засаг бодлогоор дэмжиж байгаа гээд хоёр тал маргалдан, бүр сүүлдээ улс төржөөд эхэлсэн билээ.

Төрийн болон хувийн хэвшлийн энэ хоёр байгууллагын маргаанаас болж Монгол Улсын баг тамирчид “Парис 2024” олимпын наадамд цагаан туган дор орох эрсдэлтэй тулгарч мэдэхээр байгаа юм. Олон улсын итгэмжлэгдсэн шинжилгээний лабораториос 2021, 2022 оны төлбөрийг дуусгавар болгохоос нааш Монгол Улсаас ДХХ-ийн шинжилгээг хүлээн авахгүй гэж мэдэгджээ. Ингэснээр ДДЭА-аас өгсөн үүрэг даалгаврын дагуу Улсын шигшээ багийн тамирчдын ДХХ-ийн шинжилгээг цус, шээсний олон улсын итгэмжлэгдсэн лабориторид илгээх  боломжгүй болжээ.

Бодит байдлыг тогтоож, шийдвэрлэхээр “WADA”-ын хүмүүс Монгол Улсад  өнгөрсөн наймдугаар сард ирж ажилласан байна. Энэ үеэр “МОНАДА” нь  конвенц, кодe, олон улсын стандарт, ДДЭА-ийн заавар зөвлөмжийн  дагуу үүргээ  сайн гүйцэтгэсэн байгааг тэмдэглэсэн гэнэ. Харин БТСУХ  өөрсдийн хариуцсан тамирчдын допингийн хяналтын шинжилгээний төлбөрийг 2021, 2022 онуудад огт төлөлгүй өдий хүргэснийг холбогдох баримт сэлтэд тулгуурлан тогтоосон аж.

Дээрх хоёр байгууллагын өөр, өөрсдийн байр сууриа хамгаалсан зарчлөөс болоод лабораторийн шинжилгээний төлбөрийг  төлж барагдуулахгүй өдийг хүрчээ. Үүнээс нь болоод Монгол Улсад ноцтой зөрчил бүртгэгдэн, Монгол Улс бүх эрхээ алдах нөхцөл үүссэн байна . Тус хоёр байгууллага хамтарсан уулзалт хийн ярилцаж хоёр жил гаруй саатуулсан Монгол Улсын шигшээ багийн тамирчдын допингийн шинжилгээний 2021, 2022 оны төлбөрийг бүрэн төлсөнөөр асуудал шийдвэрлэгдсэн гэж үзэж байгаа юм. Гэтэл улстөрчид энэ асуудлыг өлгөн авч улс төржүүлэн нийгмийн бухимдлыг төрүүлээд эхэллээ.