Урлагийн салбарт сайн, муу дуу, хөгжим, зохиолч, уран бүтээлчид сүлэлдэх нь жам ч дууны шүлгүүдийн агуулга, үгийн сонголт утгаа алдаад удаж байна.  Нийтийн дууны урлаг уналтад орсоор,одоо сонсдог хүн ховордсон. Нэг хэсэг аав, ээж, аргал, чулуу, гол ус гээд нэгэн хэвшмэл дууны үгтэй, бие биенээсээ хуулчихсан юм шиг ялгахын аргагүй адилхан аятай дуу хэдэн мянгаараа “төрж” байв. Бүр сүүлдээ дээрх утга санаа болгон давтагдаад ирэхээр  нь “Адиагийн нэрсэн гурван усны архи”, “Ээжийн тавьсан ааруул, хурууд” гэсэн үгтэй дуу хүртэл гарсан байдаг. Сүүлдээ адуундаа, багийнхаа төв, толгод бүрээр дуу бүтээчих гээд энэ салбар  шороотойгоо хутгалдаж, нийтийн дуучид нэр хүндээ алдсан.

    Тэгвэл орчин цагийн залуу уран бүтээлчид, дуучид олон нийтэд маш богино хугацаанд танигдаж, од болохын хүслэнд автаж, хэт улайран, зүтгэхдээ зарим нь “Чухам ямар утга агуулгатай дуу дуулж байгаагаа өөрөө ч мэдэхгүй явна. Аманд орж ирснийгээ л дуулдаг шд” хэмээн телевизийн эфирээр ярьж явна. Тэр ч бүүхэл зарим дуучны дуу үгтэй юү, үгүй юү гэдэг ч эргэлзээтэй болоод удлаа. Ингээд зогсохгүй зарим дууны шүлэг хүчирхийлэл, садар самуун, болохгүй бүхэнд уриалан дууддаг болж байгаа нь харамсалтай. Энэ нь хүүхэд, залуусын хүмүүжил, сэтгэхүйд сөргөөр нөлөөлж, цөөнгүй нь урлагийг тэдний амнаас унаж буй буруу ташаа үгсээр ойлгон, төлөвшихөд нөлөөлж байгаа нь тодорхой. Иймээс хүүхэд, залууст буруу үлгэр жишээ үзүүлж буй зарим дууны шүлгийг задлан хүргэе.

Vandebo ft Enerel: ТЭНГЭРЭЭС ДУРЛАЛ РУУ УНАНАНА

Унана улайгаа юу /Yeah/

Унана уйдаагаа юу /Yeah/

Унана дуртайдаа би /Yeah/

Дурлал руу унана тийм /Yeah/ хэмээх тус дууны бадгаас та бүхэн юу ойлгож, мэдэрч сонсдог вэ. Эсвэл зүгээр л бусдыг даган дуурайж сонсдог уу. Орчин үеийн залуусын хит болсон дууны нэгэн жишээ бол энэ.

25 lighters ft 290 & 168: “ЭЭЖ ОРЖ ИРЭЭД ШУУД ӨШИГЛӨӨД БОСГОЖ БАЙХАД ХӨӨЕ” ХЭМЭЭХ ЭЭЖИЙГЭЭ ДОРОМЖИЛСОН ДУУ

“Олон долоон юм бодоод хэвтэж байхад, хөөе

Ээж орж ирээд шууд өшиглөөд босгож байхад, хөөе

Дотроо бодно, уул нь би чинь мундаг п...ш дээ

Би ер нь нээх олон юм бодох дургүй ээ” хэмээх ээжийгээ доромжилсон агуулгатай, “Хүний сайныг ханилаад мэддэг, хүлгийн сайныг унаад мэддэг ч гэж байх шиг, хөөе, Монгол ардын зүйр цэцэн үг ч байх шиг, хөөе” гэх мэтээр дуу гэж сонсох нь битгий хэл уншихад эвлэхээргүй үгстэй байгааг уншигч та анзаарч байгаа биз ээ.

Loce & 168: МИНИЙ МУУЖГАЙ, ҮГҮЙ ЭЭ МИНИЙ МУУЖГАЙ

“ Муужгай, үгүй ээ миний муужгай

Миний муужгай зөөлхөн, миний муужгай цагаан

Миний муужгай хамгийн халуунхан

Миний муужгай хамгийн дулаахан” хэмээх Loce & 168-ын “Муужгай” хэмээх дуу нь “Миний муужгай” гэхээс өөр үггүй байгааг анзаарсан биз ээ.

&;

168: АСУУДАЛ ГАРААД ИРВЭЛ АРАА ДААЖ БАС ЗУГТАЖ ЧАДНА, БААСАН ГАРАГТ ХАРИН ҮЙЛДВЭРТ ОЧИХ ХЭРЭГТЭЙ

“Бид үйлдвэрт бүжнэ, бүжнэ

Хөөрөн баясаж хөгжин цэнгэнэ

Асуудал гараад ирвэл араа дааж бас цугтаж чадна

Бид үйлдвэрт бүжнэ, бүжнэ

Хөгжим тавиад гаднаас нь түгжинэ...

Үргэлж бүтээж, ажилдаа явж

Аяга тавгаа угааж

Нийгмийн даатгал, татвараа төлж

Хариуцлгаа хүлээх хэрэгтэй

Баасан гарагт харин

Үйлдвэрт очих хэрэгтэй” хэмээх дуу нь архидан согтуурах, садар самуунд илт уриалан дуудсан, хүүхэд, залууст буруу сэдэл төрүүлэхүйц байгааг эцэг, эхчүүд шүүмжилж буй.

&;

Гүрвэл: УЛАЙМ ЦАЙМ БИ ХУЛГАЙ ХИЙЖ, ХУЛГИАН ГЭДЭГ НЭР ЗҮҮСЭН

“Сугадаж явсан г...нүүд бүгд цөөрч

Улайм цайм би хулгай хийж

Хулгиан гэдэг нэр зүүж

Будилаанд нь орооцолдож

Өвс ороож, эм зөөж

Махны, талхны, я-ны үнэнд дарлуулж

Сайхны өмнө харц буруугүй гэж өмдөө цувталж

Нөхөр нь садарлаж, эхнэр нь зөндөө хууртавч... “Энэ л амьдрал” хэмээх нэртэй тус дуу нь өсвөр насны төдийгүй залууст ч буруу зүйл хийх сэдэл, санаа төрүүлэхүйц муу, муухай үгийг “хамж” бүтсэн байх жишээтэй.

&;

    Гэрэл гэгээ, сайхан амьдрал, хүсэл мөрөөдөлд тэмүүлж байгаа бидний ирээдүй болсон үр хүүхдүүдийн тархинд, зүрхэнд юугаар ч хамаагүй олонд танигдах хүсэлтэй залуус ингэж л маш хортойгоор нөлөөлж байна. Тэд дуу нэртэй гэмт хэрэг, муу муухай болгон руу хөтөлсөн үгсээр хүүхдүүдийн оюун санааг “хүчирхийлж”, булингартуулж байна. Хамгийн наад зах нь тэд хүүхэд, багачуудад “Дуучид эрх чөлөөтэй юм байна. Тэднийг дууриагаад гэмт хэрэг  үйлдэж, хараал хэлж, аав, ээж гэр орноо үзэн ядаж, нүүрээрээ дүүрэн шивээс хийлгэж, хичээлээ  хийхгүй, мансуурч, бусдад бэлгийн дарамт үзүүлбэл аз жаргалтай амьдарна” гэсэн  буруу ойлголтыг төрүүлж байна.

    Гэвч үүнд хэн хяналт тавьж, хариуцлага хүлээлгэх нь өнөөдрийг хүртэл тодорхойгүй явж ирсэн. Тэгвэл Монгол Улс өнгөрсөн Засгийн газраас Соёлын яамтай болсон. Өөрөөр хэлбэл, Монголын соёл, урлагийн салбар дахь сайн сайхан хийгээд болж, бүтэхгүй бүхэнд хяналт тавьж, хариуцах салбар яамтай болсон. Тиймээс Соёлын сайд Ч.Номин та Монголын ирээдүй болсон хүүхэд, залуусын сонорт хүрч буй дууны үгийн агуулга, клипний найруулгад анхаарал хандуулж, мэргэжлийн хүмүүсээ томилж, зөвхөн соён гэгээрүүлэх, сайн сайхан мөрөөдөл, тэмүүлэлд хөтлөх уран бүтээл олныг төрүүлэхэд анхаарна уу. Энэ сэдвийг хөндсөнөөрөө  бид бусдын уран бүтээл хийх эрх чөлөөг хаах, саад болох гэж байгаа зүйл огт биш гэдгийг энд онцлох нь зүйтэй болов уу.