“...Дүнхийсэн том цагаан сар хөхөлбий ойг бүхэлд нь гэрэлтүүлэхийг харж удаан суусан Асанга сарны нимгэрэхийг дахин хүлээжээ. Тэгтэл сар өмнөх шиг нимгэрсэнгүй.  Гялгар дүнхгэр том сар хөдөлгөөнгүй, ерөөс энд цаг зогссон мэт болжээ. Шүлэгч Асанга хүйтэн сарны гэрэлд амиа хорлож үхсэн тариачин эрийн дотуур цамцны захан дээр оёсон хатгамалыг бүсгүй хүн оёсон болохыг шууд мэдсэн бөгөөд юуны учир урт хүзүүтэй шувуу оёсон юм бол гэснээ энэ шувуу дэглий байна гэж таасан аж. Шүлэгч Асангагийн сэтгэлийг дэглий шувуу ихэд хөндсөн бөгөөд тэрээр:

Асар том саран агаар тэнгэрт

Ариун дэглий шувууны дүрс цамцан дээр

Асар том саран агаар тэнгэрийг ариусгаасай

Ариун дэглий шувууны дүрс цамцан дээрээс нисээсэй

Агуу том наран агаар тэнгэрт

Ариун дэглий шувууны сүүдэр газар дээгүүр

Агуу том наран агаар тэнгэрийг алтруулаасай

Ариун дэглий шувуу дэвээд алтан нарны зүг нисээсэй хэмээн гуниглангуйгаар шүлэглэсэн билээ...” гэж яруу найрагч Б.Батрэгзэдмаа агсны “Цэцэгнээс төрөгсөд” романы оршил хэсэгт гардаг. Гэгээрэл, гэгээн байхын өргөн утгыг тэр энэхүү романдаа шингээж, амин гол санаагаа болгон барьжээ.

  Тэрээр романыхаа тухай “Миний “Цэцэгнээс төрөгсөд” роман маань дээдүүдийн билиг билгүүний хүчирхэг гэгээрлийн гэгээг бүтээх болтугай. Уншсан, сонссон хэн бүхний сэтгэл баясан төгөлдөржиж, бодь мөрийн замаар эгнэгт хөтлөгдөх болтугай!... Энэ Монгол орон, энэ замбуутивд дээдийн номын хүчийг дэлгэрүүлж эх болсон амьтнаа үтэр түргэн тусалъя би...” Цэцэгнээс төрөгсөд” бүтээл маань намайг болон бусдыг мөн гэгээрүүлэх болтугай. Амьтан бүхэн мунхгийн харанхуйгаас гэтлэх билиг билгүүний мэлмий нээгдэж, сансрын зовлонгоос ангижрах замаа олоход эл бүтээл тусыг өгөх болтугай...Би бээр ногоон дарь эхийг бүтээх болов. Ногоон дарь эхийн долоон живаа бурхадын авшиг бие, хэл, сэтгэлд минь үтэр түргэн сэртүгэй! Би бээр гүргүл бурханы мөн чанарыг үтэр түргэн бүтээх болтугай...” өгүүлсэн байна.

Одоо эндээс бидний бэсрэг тэмдэглэл төрж байна.

   “Цэцэгнээс төрөгсөд” романыг уншигч уншаад өөр өөрийнхөөрөө ойлгох байх. Уншигч миний тухайд, Юань гүрэн, Их нийслэл Ханбалиг, Дайбу, дээд нийслэл Шнду, нууц нийслэл Алтан хот, Нийслэл Хархорум, Ариун орон Шамбалын тухай түүх уншиж байна гэхээс илүү гэгээрлийн тухай л уншиж байгаа мэт сэтгэгдэл бууж байна. Хэдийгээр романд саатан эхлүүлээд удаагүй, эхэн хэсэгт нь яваа ч нэг тийм цэцэгсийн ертөнц, дандаа ариун гэгээн бодлын орчин, ямагт тунгалаг сайхны зам хуудас ахих бүрд нээгдэж байна. Ердөө нэрээс л бодоцгооё. Цэцэг. Хэчнээн үнэр анхилуун, турьхан эмзэг, өнгө тансаг, ямархан аз жаргал бэлэглэх увдистай эд билээ дээ. Бид тийм зүйлээс төрсөн гэж бодвол бидний уг чанар анхилам гэгээн, турьхан эмзэг, өнгө тансаг, аз жаргал, ариун сайхнаар дүүрэн байх нь. Хорвоод хүүхэд мэндлэхдээ ямархан ариун гэгээн, цагаан цаас шиг байдаг билээ. Яг л үүнтэй адил. Гэгээн байх, тунгалаг орших утга өөрөө он цаг өнгөрч урган дэлбээлсэн ч хүүхдээрээ, анхныхаараа, өөрөөр хэлбэл, цэцэг шиг шинж гоогоороо байж гэмээнэ тодордог байх нь. “Цэцэгнээс төрөгсөд” роман үүнийг сануулж, дадуулах гэсэн том бүтээл аж.

Ингээд романы эхэн хэсэгт багтсан зохиогчийн 2020 оны зохиолын төлөвлөгөөгөөр зургадугаар бүлэг. Ариун орон Шамбал гэх хэсгийг энд онцольё.

“Дарь эхийн бүтээл. Тэнгэрийнхний далд ертөнцөд хийх дээд их нүүдэл. Их хөлгөний ёсоор Их хаан Хубилайн Өнө Мөнх улсын Алтан хотынхны Их туйлд хүрэхүй нүүдэл. Дарь эхийн хүчээр Их хөлгөний ханьцашгүй үрийг Тэнгэрийн орныхон эдлүүлнэ. Хубилай хааны гүнжийн сүм. Уйлдаг гэгээнтэн. Өвгөн Монгол. Дарь эхийг танина. Эгэл жирийн охин байна. Түүний мэлмийг нээж өгнө...”

Хэдийгээр романы эхэнд зохиогчийн анхны ноорог, зохиолын төлөвлөгөөг эрхлэн хэвлүүлэгчид хавсаргаж, яг тэр төлөвлөгөөний дагуу энэ ном явахгүй ч тэр бүх санаа энд шингэж, багтсаныг онцлох нь зүйтэй байх аа. Ингээд уншигч та уншсаны дараа нэгийг бодох байх аа.