Яагаад ч юм намар болохоор л яруу найрагч Э.Бүжинлхам бодогддог. “Намрыг мартагсад” номоо хэвлүүлснийг нь биш, намрын тухай шүлэг, өгүүллэг бичсэн болохоор нь биш, ердөө л “намрын хүн” болохоор нь бодохоо больж чаддаггүй.

Уйтгар гунигт “хучигдсан” Улаанбаатарын гудамж пянз мэт “эгшиглэнэ”. Намрын улирал тохиох бүрийд залуу хос, эмэгтэйнх нь гарт саяхан цэцгийн дэлгүүрээс “төрсөн” сарнай. Намрын өнгө бүхэн хүмүүсийн сэтгэлийг хөдөлгөнө. Гэвч саяхан л төрсөн, төрөөд удаагүй залуухан байсан навчис хагдарч унах нь гунигтай. Саяхан л танилцсан, хамтдаа ургасаар байсан залуухан навчсаас хагацах улирал. Тийм ч учраас хүмүүс намрыг “гунигийн улирал” гэдэг байх.

“Чамайг анх харсан намрын шаргал гудамжинд

Хөв хөх сандал дээр би гуниглан суухуйд

Навчис над дээр нэг нэгээрээ дусалж

Надад хэлбэр нь хүртэл бороотой адилхан санагдсан...” хэмээн зохиолч, яруу найрагч Э.Бүжинлхам шүлэглэсэн нь бий. Бид ч мөн анх намраар л “танилцаж” байжээ.

Одоогоос гурван жилийн өмнөх намар. Орчлонг бүхэлд нь “шар өнгөөр будсан” намрын улирал, хуучин модон сандал, модон сандал дээрх ганц, нэг шарласан навчис, тэгээд яруу найрагч Э.Бүжинлхамын “Намрыг мартагсад” яруу найргийн түүвэр. Тэр өдөр “Намрыг мартагсад” дотор “живж”, дахин “нисэх жигүүрээ” олсон юм.

Яруу найрагч Э.Бүжинлхамын уйтгар, гунигийн тухай шүлэг, өгүүллэгүүдийн олонхынх нь гол дүр нь намар. Өөрөөр хэлбэл, Э.Бүжинлхамын уран бүтээлч зүрх сэтгэл нь намартай хамт оршиж, намартай хамт байдаг. Тэрбээр “Навч” хэмээх нэгэн өгүүллэгтээ “Намар. Өөдгүй бороо. Ёстой л нэг асгарч байна даа. Би чамд хайртай. Эрүү нь чичрээд л, гар нь салганана. Шар аяга. Дотроо кофетой. Чамайг би удаан хүлээсэн. Дугтуйгүй захидал. Дотор нь ганцхан ширхэг өнчин навч. Хатчихсан. Үгүй ээ, хатаачихсан” гэжээ. Орчлон, ертөнцийг тойрон эргэлдэх, тойрон эргэлдсээр намрын улиралд тохиох бүхнийг намар шиг мэдрэх. Э.Бүжинлхам бол намрын улирал шиг яруу найрагч. “Шиг” гэхээсээ илүүтэй Э.Бүжинлхам бол намар.

“...Навчсын нулимсыг арчсан 10 жил тэртээ одож

Намрыг даган үхсээр дахиад 10 жил өнгөрсөн байна

Одоо би 20 настай, хонгор эрэмгий үзэсгэлэнт настай.

Орцны минь гадаах идэр зүрхний цэцэгт баглааг

Огт хайрлалгүй орхиод явчихдаг зориг настай...” хэмээх Э.Бүжинлхам 2012 онд шүлэглэж байсныг хараад намрын улирал түүнтэй хэчнээн дотно, хэчнээн адил болохыг ойлгох шиг болов. Намрын улирлын гуниг, шаналлыг тээж, тээсээр тийн “үзэсгэлэнт”, “зоригтой” болчихсон аж. Э.Бүжинлхам тэрхүү зоригоо намраас олсон. Тэрбээр нэгэн шүлэгтээ

“...Надгүйгээр инээмсэглэж чадах итгэл дүүрэн байгаарай

Намайг уйлсан ч, намар шиг л төгс төгөлдөр, бардам байгаарай...”  хэмээсэн юм. Үргэлж л гуниглаж, уйтгарласан төрхөөр төсөөлдөг “намрын улирлын царай”-г Э.Бүжинлхам төгс төгөлдөр, бардам болохыг нь дэлгэчихсэн. Тэгмэгцээ нэг шүлгийнхээ төгсгөлд

“...Хэчнээн ч жигүүртэн гэрэлд урваж

Моддын мөчрөөс нислээ ч

Хэзээд ч чиний энхрийлэлд

Зүрхээ нүцгэлж чадах шүлэг минь,

Ай намар минь, амраг минь” гэжээ. “Зүрхээ нүцгэлж чадах” түүний залуу насны шүлгүүдэд үргэлж л намар байх. Зохиолч, яруу найрагч Э.Бүжинлхам хаврын улирал болж, хаврын гудамжаар алхаж байхдаа ч намрыг мөрөөддөг тухайгаа бичсэн байдаг. Намрын хүсэн тэмүүлэгч хэдий ч цаг үргэлж намрын улирал болдог бол. Гэсэн ч “намар шиг” Э.Бүжинлхам хүртэл үүнээс залхах байсан даа. Түүний нэгэн шүлэгт

“...Над руу ирэх замыг чинь олчихоод

Нүд дүүрэн инээмсэглэхэд

Намрын л гудамж ажээ...” хэмээснийг нь хараад “Намрын хүн ч гэсэн намраас уйддаг байх нь ээ” гэж бодож байв. Дээр дурдсанчлан хүмүүсийн “гунигийн улирал” гэгддэг намраас “зугтаах” ч хүмүүс олон. Хэн ч гуниг, ганцаардалд дуртай бус. Гэхдээ дургүй ч бас биш. Гуниг, шаналантайгаа “эвлэрсэн” нэгэн жинхэнэ яруу найргийг бүтээдэг гэлцдэг. Тэгвэл хамгийн тод, гунигаараа өөрийгөө “чимсэн” нэгэн бол Э.Бүжинлхам гэдгийг зарлах байна.

“Би чамайг яг

Сүүлчийн бороо орж, навчис шарлатал хүлээнэ гэж боддог

Сүүдэрт намрын урсгал хаалга тогшмогц л харин...” хэмээснээрээ бүхнийг гуниг, ганцаардалтайгаа хүлээж, үдэж, угтаж л түүний намрын улирал дахь “яруу найргийн амьдрал” үргэлжилдэг. Тэгсэн ч

“...Өсгийд минь гишгэгдсэн

Намрын энэ навч

Гуниггүй, инээмсэглэн нойрсож буйд итгэнэм...” хэмээн “гунигаа хүртэл хайрлаж чаддаг” түүний шүлгүүд намрын улиралтай хамт “төрсөн” юм шиг л. Хэн нэгнийг хүлээх зовлон бус, жаргал гэдгийг, аз жаргал бол инээмсэглэл биш гэдгийг “хаврын хүн”, уйтгар гунигийн дууч, яруу найрагч Э.Бүжинлхам мэдрүүлдэг.